اپلیکیشن شبکه سه
دریافت نسخه اندروید

مشاهده محتوا

1401-02-19-حجت الاسلام والمسلمین فرحزاد -شرح دعای سی و هفتم صحیفه سجادیه (شکرگزاری)

شریعتی: بسم الله الرحمن الرحیم. اللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم. سلام می کنم به تک تک عزیزان، خانم ها و آقایان، خیلی خیلی خوش آمدید. ان شاءالله هر جا که هستید خداوندمتعال پشت و پناه شما باشد و همه مخاطبان خوب شبکه افق که تکرار برنامه را می بینند و شنونده های خوب رادیو معارف هم سلام می-کنم و همین طور خدمت عزیز دل ما حاج آقای فرحزاد سلام علیکم و رحمۀ الله خیلی خیلی خوش آمدید. فرحزاد: علیکم السلام و رحمۀ الله خدمت شما و همه بینندگان خوب و عزیز و مهربان عرض سلام داریم. آرزوی قبولی طاعات و بندگی-هایی که مقصرانه انجام دادیم ان شاءالله خدا به فضل و کرم خود قبول بفرماید. و عیدی را هم که گذشت تبریک عرض می کنیم، ان-شاءالله امیدواریم در شب های قدر بهترین ها برای همه بریده شده باشد و همین طور هم هست. چون خدای متعال معادل حسن ظن ما عمل می کند. ما خوشبین هستیم که خدا برترین ها و بهترین ها را ان شاءالله نصیب همه ملت ها، همه انسان ها، خصوصاً دوستداران اهل بیت خواهد داشت.

بسم الله الرحمن الرحیم. الحمدلله رب العالمین. اللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم. دعای سی و هفتم صحیفه سجادیه راجع به شکرگزاری است که بخشی از آن را دو هفته قبل عرض کردیم، در یک بخش دیگر حضرت عرضه می دارد فَكُلُّ الْبَرِيَّةِ مُعْتَرِفَةٌ بِأَنَّكَ غَيْرُ ظَالِمٍ لِمَنْ عَاقَبْت‏، یک آیه و یک روایت خیلی عالی است که به این مبحث می خورد که مولی امیرالمؤمنین تعبیری دارند که بهترین یا امیدوار کننده ترین آیه قرآن یکی این آیه مبارکه است که «وَ ما أَصابَكُمْ مِنْ مُصيبَةٍ فَبِما كَسَبَتْ أَيْديكُمْ وَ يَعْفُوا عَنْ كَثير» (شوری/30) بشارت آن کجا است؟ بشارت آن این جا است، خدای مهربان می فرماید اگر گاهی مصیبتی یا گرفتاری-ای پیش می آید دستاورد عمل شما است. به خاطر این که عملی انجام داده اید من یک گوشمالی می دهم شما را بیدار کنم. به تعبیر بنده 99 تا را می پوشانم و رد می شوم و گیر نمی دهم ولی گاه گداری یک گیری می دهم که حواس شما جمع باشد. آیه دیگر داریم که «وَ لَنُذيقَنَّهُمْ مِنَ الْعَذابِ الْأَدْنى‏ دُونَ الْعَذابِ الْأَكْبَرِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُون‏» (سجده/21) یک فشارها و گوشمالی در این دنیا می دهند که بر گردید و به عذاب بزرگ گرفتار نشوید. امیدوار کننده ترین آیه این است که، رمز آن این است که خدا مؤمنین را اکثر آنها را می بخشد یک اقلی هم گیر می دهد همین جا آنها را پاک می کند. از این جا پاک می برد. این جا حضرت عرضه می-دارد فَكُلُّ الْبَرِيَّةِ مُعْتَرِفَةٌ همه انسان ها معترف هستند که اگر یک جایی گوشمالی می دهی و عقوبت می کنی تو ظالم نیستی. وَ شَاهِدَةٌ بِأَنَّكَ مُتَفَضَّلٌ عَلَى مَنْ عَافَيْت‏، و همه شهادت می دهند که جاهایی هم عافیت و سلامتی و رفاه می دهی لطف و فضل و کرم تو است. در هر صورت تو سر سوزنی ظلم به احدی و هیچ بنده ای و موجودی نمی-کنی. وَ كُلٌّ مُقِرٌّ عَلَى نَفْسِهِ بِالتَّقْصِيرِ عَمَّا اسْتَوْجَبْت‏، تمام انسان-ها اگر درست تأمل و فکر کنند اعتراف می کنند که حق تو را کسی نمی تواند ادا کند. آن حق حقیقتی که کسی حق تو را ادا کند ما همه مقصر هستیم. فَلَوْ لَا أَنَّ الشَّيْطَانَ يَخْتَدِعُهُمْ عَنْ طَاعَتِكَ مَا عَصَاكَ عَاص‏، اگر نبود که شیطان می آید با خدعه و حیله و اینها، در داستان حضرت یوسف هم دارد که وقتی با برادرهای خود ملاقات کرد گفت إِنَّ الشَّيْطانَ يَنْزَغُ بَيْنَهُم‏، شیطان بین ما است، یعنی می خواست گناه آنها را رفو کند. این جا هم حضرت عرضه می دارد اگر شیطان مردم را خدعه نمی کرد از طاعت خدا گمراه نمی کرد هیچ معصیت کاری معصیت تو را نمی کرد. وَ لَوْ لَا أَنَّهُ صَوَّرَ لَهُمُ الْبَاطِلَ فِي مِثَالِ الْحَق‏، اگر شیطان باطل را حق جلوه نمی داد، رنگ و بوی حق به آن نمی زد هیچ وقت کسی از راه تو گمراه نمی شد. این شیطان است که ما را گمراه می کند و به بیراهه می برد. چون بحث شکر را این هفته می خواهیم ببندیم من 2 ـ 3 نکته راجع به شکر می خواهم عرض کنم.
نکته اول این آیه خیلی مهم است. «إِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكُم‏» (ابراهیم/7) تأذن از ماده اذان است. یعنی اعلان عمومی، اعلام می کنم، یعنی حواس شما جمع باشد، هشدار بزرگ ربکم، مربی شما، مالک شما، «لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزيدَنَّكُمْ» (ابراهیم/7) شما ببینید در این آیه چه قدر تأکید است، نه تنها نعمت ها را زیاد می کنم خود شما را بزرگ می کنم. خود شما که بزرگ شوید همه متعلقات شما و همه امکانات شما بالاتر می رود. این خیلی بالاتر است. خدا می گوید سنت من می گوید اگر شکرگزار من باشید، شکرگزار بنده ها و واسطه ها باشید من مدام زیاد می کنم ولی اگر «و لَئِنْ كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذابي‏ لَشَديد» (ابراهیم/7) ما به یک نفر 10 بار، 100 بار خدمت می کنیم، دست شما را می شکند، پای شما را می شکند، گاز می گیرد. آدم دیگر سرد می شود. «و لَئِنْ كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذابي‏ لَشَديد» (ابراهیم/7) به آن تأکید قبلی نیست. فقط هشدار می دهد.
من دو ـ سه رقم انواع شکر را عرض می کنم. 1ـ شکر زبانی: الحمدلله، الهی شکر، بنده مقید هستم هر روز حداقل 100 بار، الحمدلله، الحمدلله. سجده شکر امام صادق فرمود: وَاجِبَةٌ عَلَى كُلِّ مُسْلِم‏ و مسلمه. برای او طبل می زنند، خدا می گوید من خود را به او نشان می دهم. سجده شکر مستحب مؤکد است. شکر لله، شکر لله، شکر لله. یا تشکر، الهی شکر. می نشینیم و بلند می شویم، الحمدلله، الهی شکر. حمد زبانی خیلی اثر دارد و برای روحیه خود ما هم خوب است. خوب است با توجه بگوییم. حمد هم برای خود ما اثر دارد و هم خدا می گوید من زیاد می کنم. حضرت می-فرماید خدا به نداده ها شکر من را بیشتر قرار بده. خیلی چیزها را از من گرفتید، باید می گرفتید. اگر نمی گرفتید گرفتاری می شد. ما بعد از رکوع که بلند می شویم چه می گوییم؟ سمع الله لمن حمده، هفتاد سال می گوییم ولی به معنی آن دقت نمی-کنیم. سمع الله یعنی خدا بشنود، اجابت کند دعای کسی را که حمد او را می کند. یعنی تمام نمازخوان ها برای حامدین، شاکرین، آنهایی که حمد و شکر می کنند بعد از رکوع 17 بار دعا می-کنند. خدا دعای کسی که حمد خدا را می کند بشنود و اجابت کند. ان شاءالله جزء لمن حمده باشیم. الحمدلله رب العالمین خیلی بلند است. می خواهیم تشهد بخوانیم الحمدلله. نماز شکر، سجده شکر.
2ـ شکر قلبی است. در روایت داریم مَنْ عَرَفَ نِعْمَةَ اللَّهِ بِقَلْبِهِ، کسی که با قلب خود آن نعمت را شناخت و درک کرد آن شکر این نعمت را به جا آورده است. این که خدا به من سلامتی داده است و من با پای خود به این جا آمدم چه قدر قیمت دارد. چشم من سالم است، قلب من سالم است، دست من سالم است، ... اصلاً درک نعمت شکر نعمت است. درک منعم شکر منعم است. درک کنیم. همسر خوب داریم، اولاد سالم داریم. من وقتی کلید می اندازم و خانه می روم می گویم این مستأجرها چه به آنها می گذرد. یعنی واقعاً الان یک بحران مملکت ما برای آنهایی که مسکن ندارند یا مستأجر هستند یا خیلی ها که آواره نشین هستند، آیا آنهایی که خانه دار هستند شکرگزار هستند؟ ولایت امیرالمؤمنین به ما داده شده است ما می توانیم شکر آن را به جا بیاوریم. خدای نکرده در یک خانواده داعشی بزرگ می شدیم از بچگی بغض دوستان اهل بیت را در دل می پرورانیدم. خدای نکرده جهنم می رفتیم. نعمت های معنوی، نعمت های مادی أَسْبَغَ عَلَيْكُمْ نِعَمَهُ ظاهِرَةً وَ باطِنَة، یعنی خدا بر شما نعمت های خود را فراگیر کرده است. از شمارش آن عاجز هستید چه رسد به شکر آن. درک نعمت، شکر نعمت است.
3 ـ شکرگزاری نعمت به این است که هر نعمتی را در جای مصرف کنید. شکر زبان آن است که ذکر خدا بگویید، قرآن بخوانید، اصلاح بین افراد بدهید، غیبت نکنید، تهمت نزنید، چشم همین جور، دست همین جور، پا و فکر و مغز و اعصاب همین جور. امکاناتی خدا در اختیار شما قرار داده است در مسیر بندگی خدا استفاده کنید. این شکر نعمت است. همین جور درست رفتار می کنید در واقع شاکر هستید. ولی اگر درست رفتار نکردید، تبذیر، اسراف ... اگر در مملکت ما اسراف و تبذیر نباشد، ما مشکل اقتصادی نداریم. خانه دارد باز 2 تا دیگر خانه هم می-خرد که گران شود. در خارج یکی از کارهای خوب این است که مسکن را وسیله تجارت قرار نمی دهند. چند میلیون خانه خالی در ایران داریم که اجاره هم نمی دهند. فقط تجارت شده است. دائم هم می گویند الهی چند برابر بشود. پیامبر ما فرمودند کسی آرزوی گرانی برای امت من کند چهل سال عبادت او پاک می-شود. چه قدر ایرانی ها کنار دریا، جاهای یلاقی خانه 2 تا، 3 تا دارند، خانه میلیاردی دارند. شما چه قدر به فقرا را می-رسید؟ چه قدر شکرگزار هستید؟ یک بنده خدایی می گفت من یک باغی اطراف تهران دارم بچه های یتیم و بچه های کمیته امداد را می برم، به همه فامیل گفتم بیایید. یک موقع این طور استفاده می شود وسیله آخرت است. ولی یک موقع حتی فامیل نزدیک او هم نمی داند این چند تا ویلا دارد؟ فقط خود او. خود او در سال چه قدر استفاده می کند؟ شما اگر این 50 میلیارد ویلا را در قرض الحسنه بگذارید برای ابدیت برای شما می ماند. شکر نعمت این است که این نعمت را در جای مصرف کنید. میلیاردها گذاشته است برای این که در طول سال 1 بار، 2 بار، 3 بار اگر برود. که اگر این پول را بگذارد و کار خیر کند و بعد برود اجاره کند خیلی خیلی به نفع او است. از نظر مادی هم مقرون به صرفه تر است. بعد هم برای ارث می گذارند. آخر آن دنیا چه می خواهد بشود. ما دنیا را جدی گرفتیم و آخرت را بازیچه گرفتیم. پس شکر هر نعمت مصرف آن نعمت در جای خود و درست و به جا است.
انتها و اعلای شکر که گفتیم این است که آدم می آید شکر واقعی را به جا بیاورد به عجز و عاجزی سر در می آورد. به سجده بیفتد و اظهار عجز از شکر کند این دیگر اوج شکرگزاری است. یک نکته هم در مملکت ما خیلی ضعیف است. 3 ـ 4 سال قبل برای سخنرانی و زیارت سوریه رفتیم. یک جوانی همسفر ما از بیروت تا دمشق بود. ایرانی بود ولی همسر ایشان لبنانی بود و ساکن لبنان بود. در مورد برنامه سمت خدا صحبت شد. گفت حاج آقا شما قدر برنامه سمت خدا را می دانید؟ گفتم چه طور مگر؟ گفت خانم من لبنانی است، فارسی بلد نیست. سمت خدا هم فارسی است و عربی نیست. من همین جا اگر واقعاً یک اکیپی بیایند برنامه سمت خدا را به عربی و انگلیسی بر گردانند خیلی خواهان دارد. عزیزانی که مشکل شنوایی دارند. این جوان به من گفت خانم من می نشیند و من برای او ترجمه می کنم. این قدر صحبت ها شیرین بوده است که رفته است فارسی یاد گرفته است. به خاطر سمت خدا رفته است و فارسی یاد گرفته است. شکرگزاری ما از واسطه های نعمت خیلی پایین و ضعیف است. پدر خوب داریم، مادر خوب داریم، همسر خوب داریم، بچه های خوب داریم، استاد خوب داریم. همین برنامه سمت خدا چه قدر ما از شکر عزیزانی که زحمت می کشند عاجز هستیم.
روایت می فرماید أَشْكَرُكُمْ لِلَّهِ أَشْكَرُكُمْ لِلنَّاس‏، چه کسی از همه بیشتر شکر خدا را به جای آورده است؟ آن کسی که از همه بیشتر شکر واسطه های نعمت را به جای بیاورد. میلیون ها فرشته دارند کار می کنند که این عالم بچرخد. یک موقع آقای دولابی همیشه این جمله را می فرمودند: من به اهل آسمان، زمین، دنیا، به همه موجودات عالم بدهکار هستم. یک برگ درخت در تصفیه هوا اثرگذار است. حشراتی که میکروب ها را از بین می-برند. به همه اینها ما مدیون هستیم. به همه عالم مدیون هستیم. ما نمی توانیم شکر آن را به جا بیاوریم. آقایان بیرون می روند برای آنها تنوعی هست. پنج شنبه، جمعه تعطیل هستند، مرخصی دارند، سالی یک ماه مرخصی دارند. ولی خانم های خانه دار که حق آنها به قرآن قسم که ضایع شده است و می شود نه درآمدی، نه حقوقی، تعطیلی دارند؟ مرخصی دارند؟ یک روز بگویید بچه داری نکنید، نظافت نکنید، خانه داری نباشد، ما به اینها خیلی ظلم می کنیم. یک بزرگواری گفت من هر چند روز یک بار واقعاً از صمیم دل از خانم خود عذرخواهی می کنم و حلالیت می طلبم. اگر مادرها، خانم های خانه دار ما را حلال نکنند ما هم گیر هستیم. البته آقایان هم زحمت می کشند، تلاش می کنند، شکی نیست. اما باز یک استراحتی، یک فرجه ای، بازنشستگی ای. خانم ها بازنشستگی دارند؟ تا روز آخر باید غذا درست کنند.
راجع به معرفت نفس که بحث خیلی شیرین و زیبایی است و استقبال هم شده است هفته قبل یک نکته مهمی عرض کردم که باید خود را ارزیابی کنیم، سنجش داشته باشیم، قبل از قیامت قیمت ما چه قدر است. قیمت هر کس به اندازه همت او است. به اندازه مقصد او است. مقصود او است، نیت او است. چه می-خواهد؟ این ارزیابی خیلی مهمی است.
من فاش کنم حقیقت مطلب را         هر چیز که در جستن آنی، آنی
این را باید تیتر کرد. هر بیننده ای، هر بنده خدایی، هر انسانی دنبال چیست. مقصد آن چیست. هدف اصلی آن چیست. قیمت شما همان است. این در ذهن خود مرور کنید هر چیز که در جستن آنی، آنی.
ای برادر تو همان اندیشه ای         مابقی خود استخوان و ریشه ای
گر بود فکر تو گل تو گلشنی        گر بود فکر تو هیمه تو گلخنی
اگر به فکر هیمه هستید به اندازه هیزم ارزش دارید، اگر به فکر خدا و اولیاء خدا هستید شما همان قیمت را دارید. یکی از جایی که باید خیلی شکر کنیم که این جذبه طلب که ما خدا را می خواهیم، اهل بیت را می خواهیم، این را در ما گذاشتند.
کین طلب در تو گروگان خداست        زانک هر طالب به مطلوبی سزاست
آدم هایی که به درد نخور هستند، می گویند امام حسین چیست، کربلا چیست، جمکران چیست، امام زمان چیست، دنبال یک بازیچه دنیا است. می گویند تا امام رضا در خانه دل را نزند بلند نمی شوید بروید، این یک واقعیتی است. ماده اولیه میل و رغبت است. کشش ما کجا است. به بالا است یا به پایین است. این هویت و شناسنامه ما است الان هم همین است، دم مرگ هم همین است، برزخ هم همین است. کشش و جذبه ما کجا است. ما به بالا می رویم یا به پایین می رویم. روز به روز بهتر می شویم یا بدتر می شویم. این نه کتاب می خواهد، نه کلاس می خواهد، نه سواد می خواهد، همه هم می فهمند. همه هم می دانند. یک بزرگی شاگرد آقای قاضی بود. ایشان وقتی حرم می رفت به جای عمامه یک شال سبز می بست. ایشان می گفت در محضر یکی از بزرگان نجف بودیم، ایشان فرمودند پرونده ما سیاه است از خدا بخواهید آن را سیاه تر نکند. کم کسی است که هر روز جلوتر برود. الان میلیون نفر ویلا دارند، کدام حاضر هستند که به فکر آخرت خود باشند. ما تکان نمی خوریم، دنیا را 6 اسبه می تازانیم. و به بغل گرفتیم، و آخرت را شوخی گرفتیم. خیلی شوخی گرفتیم. یعنی 99 تا برای دنیا کار می کنیم، یکی شاید برای آخرت کار کنیم. عموم مردم دنیا همین طور هستند. دنیا را خیلی جدی گرفتیم. قیمت ما دنیا می شود. مردار دنیا می شود. امام سجاد (ع) می فرماید الْخَيْرَ كُله‏، همه خوبی ها کجا است؟ آدرس بدهید. یک وقتی یک جایی 5 درصد خوبی است، 20 درصد است، 30 درصد است. یک جایی تمام خوبی ها است. 100 درصد خوبی ها است. آن کجا است؟ خیر با الف و لام آمده است یعنی کل خیرهای عالم را می گیرد. کل هم به آن اضافه شده است. الْخَيْرُ كُلُّهُ صِيَانَةُ الْإِنْسَانِ نَفْسَه‏، تمام خوبی ها این است که هوای خود را داشته باشید. مواظب خود باشید. شما از این عالم بروید شما را در قبر می گذارند جزء خدا و کارهایی که کردید هیچ کسی به درد شما نمی خورد. هوای خود را داشته باشید. من یکی از اگر خوب شوم خیلی خوب می شود. دائم به دیگران ور نرویم دستمال بکشیم، خود را هم دستمال بکشیم. ما 70 سال آینه را دستمال می کشیم، خود را نمی کشیم. الْخَيْرُ كُلُّهُ صِيَانَةُ الْإِنْسَانِ نَفْسَه. یک بزرگی می فرماید گول کرامات را نخورید. اهل دنیا که مشغول دنیا هستند. بعضی ها هم دنبال ریاضت هایی می افتند که جنی تسخیر کنند، شیطانی تسخیر کنند. سحر و جادویی که اینها حرام است، من حق ندارم یک انسان یا عبدی را مسخر خود کنم و تحت فرمان بگیرم. خیلی ها دنبال ریاضت هستند. تسخیر موجودات هستند. این کار حرام و زشتی است و ظلم در حق آنها است. فقط هدف از این، این است که ریاضت بکشند و اعمال قدرتی کنند و می کنند. الان مرتاض های هند بر اثر نخوردن غذا و ریاضت های خاص می توانند قطار را نگه دارند. بعضی از مرتاض ها حتی از دیوار رد می شوند. اینها جیزهای پوچی است. این ریاضت های شیطان و غیر مشروع حتی ریاضت های شرعی اگر به این جا برسد که از دل طرف خبر می دهد یا کاری خلاف شرع می کند این هم باز ممنوع است. چون بعضی ها ریاضت های شرعی هم می کشند مثلاً ذکر زیاد گفته است و پاک شده است این حق ندارد استفاده بی جا کند. آن هم استفاده بیجا کند کار حرامی است. آن بزرگ می-فرماید اگر بر آب روی خسی باشی، خس و خاشاک هم روی آب می-رود. این هنر نیست که من ریاضت بکشم که روی آب راه بروم.
اگر بر آب روی خسی باشی         و اگر بر هوا روی مگسی باشی
حشرات هم در هوا راه می روند. ما خیلی گرفتار خیالات شده ایم. فلانی چنین می کند. از دل طرف خبر می دهد. انتهای آن پوچ و بازی است. خیلی ها هم اصلاً صیادی است. یعنی اصلاً واقعی نیست.
اگر بر آب روی خسی باشی         و اگر بر هوا روی مگسی باشی
اگر به شرق و غرب در یک لحظه روی ابلیسی باشی    
شیطان در یک لحظه یا من حضوره دائم، شرق است، غرب است، شمال است، جنوب است، همه قاره ها هست. در یک لحظه می تواند همه جا برود. هنری نیست. ابلیس هم چنین قدرتی دارد. اینها هنر نیست. روی آب رفتن، کرامت نشان دادن غیر عادی کاری کردن. خسی، مگسی، ابلیسی باشی پس چه کار کنید؟ دلی به دست آور تا کسی باشی. این دل هم نه دل دیگران دل خود را به دست بیاور. فرحزاد تا صالح نباشد، مصلح نمی تواند باشد. این بحث خیلی زیبا است. دلی به دست آور، اول دل خود شما است نه دل دیگران. من اگر خود را نیابم و دل خود را به دست نیاورم، خود را نیامرزم، خود را نبخشم، خود را درست نکنم نمی توانم دیگران را درست کنم. دلی به دست آور یعنی اول دل خود را به دست بیاور. خود را دریاب. منظور از این دل هم خود شما هستید. اول خود را دریابید. الْخَيْرُ كُلُّهُ صِيَانَةُ الْإِنْسَانِ نَفْسَه‏. مکاتیب ملا عبدالله از کتاب هایی است که بی مبالغه بعد از قرآن و حدیث کتاب عرفا، بیشترین کتابی که استفاده کردم کتاب ملا عبدالله است. جهرمی و مکاتیب. ملا عبدالله چه زیبا می گوید. می گوید آن قدر هوای دل خود را داشته باش که اگر جهان زیر و زبر شود خشخاشی گو مباش و اگر ذره ای خشخاشی از دل خود کم شود جهان را زیر و زبر شناس. می گوید این قدر باید هوای که حقیقت خود تو هستی و جهان هم شعاع و پرتو شما است داشته باشید، چرا از خود غافل می شوید و به سایه فکر می کنید خود را دریابید. تمام اینهایی که زندگی پس زندگی را می بینند تجلیات وجود آنها است. یعنی:
ظاهر این اختران قوام ما         باطن ما گشته قوام سما
تجلیات روح ما است که به این عالم جلوه زده است. چرا تو سرچشمه زیبایی ها را فراموش می کنید. سرچشمه زیبایی ها خود شما هستید. اعمال خود را دارید می بینید، صفات خود را دارید می بینید روحیات خود را دارید می بینید. خارج از خود شما چیزی نیست. امیرالمؤمنین می فرماید در شما عالم اکبر پیچیده شده است. عالم اکبر خود شما هستید. لذا ملا عبدالله می گوید که در واقع همان فرمایش امام حسین کأن الدنیا لم تکن و کأن الاخرۀ لم تزع. وقتی می خواستند کربلا بروند بین راه نامه نیم خطی برای محمد بن حنفیه نوشتند همه حرف های عالم در این دو کلمه امام حسین است. کأن الدنیا لم تکن و کأن الاخرۀ لم تزع. یعنی حقیقتاً دنیا یک سرابی است که مثل این که نیست، آن را نیست حساب کنید. چون صد سال دیگر همه ما نیستیم. از این دنیا بریده کامل هستیم. بدنی که بعداً خاک می شود خاک حساب کنید، این قدر غصه این مرکب را نخورید. غصه خود و روح و جان شما که مردنی نیست آن را دریابید و بخورید. کأن الدنیا لم تکن و کأن الاخرۀ لم تزع. بوده هست و خواهد بود. به قول آقای دولابی می فرمود اگر از دنیا سخن بگویم اشتباه است، پوچ اندر پوچ است. اگر از آخرت بگویم آخرت بوده و هست، از خدایی سخن بگویم که همیشه هست و بود و خواهد بود و خالق آخرت و همه عالم است و از شمرندگی در می آیم. اگر جهان زیر و بر شود خشخاشی گو مباش و اگر خشخاشی از دل کم شود جهان زیر و زبر شود. بعد ملا عبدالله می فرماید دل خود را به دست آور که حیف گوهری چنین گرانمایه ضایع شود. بزرگترین گوهر «نفَخْتُ فيهِ مِنْ رُوحي‏» (حجر/29) خدا می گوید من در دل شما هستم این را پیدا کنید. آن من را پیدا کنید. بالاترین قیمت-ها است. دل خود را به دست آور که حیف گوهری چنین گرانمایه ضایع شود. آن چه از تو گم شده است گر از سلیمان گم شدی بر سلیمان هم پری هم اهریمن بگریستی. اگر کسی خود را گم کند از سلطنت سلیمان و انگشتر سلیمان بیشتر چیز گم کرده است. آن انگشتر حقیقت وجود او است. آن چه از تو گم شده است گر از سلیمان گم شدی بر سلیمان هم پری هم اهریمن بگریستی. حافظ می گوید
همایی چون تو عالیقدر حرص استخوان تا کی         دریغ این سایه دولت که بر نااهل افکندی.
آرزو دارم همه ما خداشناس بشویم. خود را بشناسیم. این موضوع قشنگی است که آدم را ببیند و در آغوش بگیرد. لذتی که با هیچ چیز عالم قابل مقایسه نیست خدا به او مرحمت می کند.
شریعتی: خیلی از شما ممنون و متشکر هستم. خیلی سپاسگزار هستم از لطف و عنایت شما. صفحه 530 قرآن کریم را با هم تلاوت می کنیم. آیات نورانی سوره مبارکه قمر را به اتفاق خواهیم شنید. بر می گردیم و در بخش دوم گفتگو با حاج آقای فرحزاد همراه شما و در کنار شما هستیم.

شریعتی: اللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم. امشب شب هشتم شوال است سالروز تخریب قبور ائمه بقیع که ان شاءالله حسن ختام برنامه امروز ما سلام و صلوات به امام مجتبی خواهدبود.
فرحزاد: اینهایی که دوست دارند با پیامبر و اهل بیت مشحور شوند روایت داریم، زیاد زیاد صلوات بر محمد و آل محمد بفرستند. اللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم.