main logo of samtekhoda

99-04-18-حجت الاسلام والمسلمين عباسی ولدی – راه‌های رفع موانع محبت و افزایش رزق


برنامه سمت خدا
موضوع برنامه: راه‌های رفع موانع محبت و افزایش رزق
كارشناس: حجت الاسلام والمسلمين عباسی ولدی
تاريخ پخش: 18-04-99
شریعتی:
بسم الله الرحمن الرحیم، اللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم.
من بی تو دمی قرار نتوانم کرد *** احسان تو را شمار نتوانم کرد
گر بر تن من زبان شود هر مویی *** یک شکر تو از هزار نتوانم کرد
سلام می‌کنم به همه بینندگان عزیز، به سمت خدای امروز خیلی خوش آمدید. انشاءالله هرجا هستید خدای متعال پشت و پناه شما باشد. حاج آقای عباسی سلام علیکم و رحمة الله، خیلی خوش آمدید.
حاج آقای عباسی: بنده هم عرض سلام و ادب دارم خدمت همه بینندگان عزیز، امیدوارم هرجای این کره خاکی هستید، دلتان شاد و لبتان خندان و قلبتان پر از معرفت و محبت خدا و اهل بیت باشد.
شریعتی: این چند هفته در مورد محبت صحبت کردیم، پیام‌های زیادی بود از طرف مخاطبین که ابتدا به پیام‌ها بپردازیم و بعد وارد بحث شویم.
حاج آقای عباسی: امروز باید از مخاطبین شروع کنیم، از منتقدینی تشکر می‌کنم که خیلی راحت با من حرف می‌زنند. تعارف در خیلی‌ جاها بد است. ولی در مواردی که درگیر با زندگی‌هاست بدتر است و باعث می‌شود مباحث کاربردی نشود و وقت من و بیننده تلف شود. به همین دلیل تشکر می‌کنم از منتقدینی که ایرادها را صادقانه مطرح می‌کنند و من استقبال می‌کنم. چون رویکرد بحث را با توجه به حجم انتقادها مدیریت کنم. هفته گذشته انتقادها بیشتر از هفته‌های گذشته بود. هفته گذشته با یک سؤال مواجه شدیم. با وجود مشکلات متعددی که در خانواده‌ها وجود دارد مگر می‌شود باز هم رابطه عاطفی و محبتی به همان گرمایی که توصیف می‌کنید برقرار شود و کم نشود؟ به صورت خاص در پیامک‌ها به مشکلات اقتصادی بیشتر تأکید شده بود و به همین دلیل ما به صورت خاص در مشکلات اقتصادی صحبت کردیم و حرف‌هایی زدیم. محور انتقادهایی که حجمش زیاد بود این بود که شما نفستان از جای گرم بلند می‌شود. با زبان‌های مختلف گفته بودند که درد نچشیده‌اید!!! چهار نکته با منتقدین عزیز در میان بگذارم، آنهایی هم که انتقاد نداشتند هم مشارکت می‌کنند. از این گفتگوی دو طرفه حتماً برکتی ایجاد می‌شود که نفعش به همه می‌رسد.
نکته اول این است که به هیچ وجه وضعیت اقتصادی که شما از آن گله دارید را در حد مردم نمی‌دانم، بدون تردید مثل شما از مسئولین گله‌مند هستم. امیدوارم خدا مسئولین کم‌کار را هدایت کند و مثل مسئولینی بکند که شب از روز نمی‌شناسند. نکته دوم اینکه به عنوان کسی که در برنامه‌ای صحبت می‌کند که اسم برنامه سمت خدا هست، حواسم باید باشد در چه برنامه‌ای هستم. همینجا از هرکسی که این اسم را برای برنامه انتخاب کرده تشکر می‌کنم. همه انبیاء و اولیاء و ائمه آمدند و انگشت اشاره‌شان به این سمت است. من در برنامه‌ی سمت خدا آمدم، در دین همین خدا برای غلبه بر مشکلات اقتصادی راه‌هایی گفته شده است. تلاش، کوشش، کار. سمت خدایی که من می‌شناسم می‌گوید: اگر دیدی با تلاش و کوشش اتفاقی که باید در زندگی‌ات نمی‌افتد نا امید نشو، خدا هست. فکر نکن اگر توان جسمی‌ات و کاری‌ات به اندازه‌ای است که می‌توانی این مقدار مبلغ کسب کنی و برای زندگی تو کفاف نمی‌دهد، فکر نکن آخر دنیاست. دنیا جهان را صاحبی باشد خدا نام! یک قانون‌هایی در این عالم وجود دارد که دست همان خدایی است که رزق ما دست اوست. من دارم در این وضعیت به پدر بزرگواری که نگران رزقش هست می‌گویم: نا امید نشو! چشم امیدت به همان باشد. او می‌گوید: صداقت داشته باش. خوش اخلاق باش، حواست باشد به اینکه به خانواده نیکی کنی، محبت کن کلید رزق دست من است و هروقت صلاح باشد باز می‌کنم.
فرض کنید در وضعیت کرونایی، در یک کشوری مواد ضد عفونی و ماسک کم است. یک نفر در تلویزیون می‌گوید: نگران نباشید با همین موادی که در خانه دارید می‌توانید مواد ضد عفونی کننده تولید کنید. نگران ماسک نباشید. آیا درست است به این فرد گفته شود که در این وضعیت آمدی از ماده ضد عفونی کننده خانگی و ماسک خانگی صحبت کنی؟ اتفاقاً الآن وقتش است. در این وضعیت که تو بخاطر تنگنای اقتصادی داری عاطفه و محبت را از خانه کم می‌کنی بیا از خدایی که برایش نماز می‌خوانی حرف‌هایی بزنم که امید به گشایش را در زندگی تو زیاد می‌کند.
ما از خدا باید بخواهیم که در زندگی ما گشایش ایجاد شود و تردیدی نیست، خدایا رزق حلال و واسع را در زندگی ما بیاور و هیچ مردی را شرمنده زن و بچه‌اش نکن. به ما گفتند: بخواه. اما آن کسی که در زندگی‌اش تنگنا دارد اگر چنین دعایی کرد و خدا به او گفت: من به تو سرمایه‌هایی دادم، از این سرمایه‌ها چقدر استفاده کردی؟ من به تو محبت فرزند دادم، کم سرمایه‌ای است؟ محبت همسر دادم، کم سرمایه‌ای است؟ از این محبت چقدر استفاده کردی؟ گفتم: این را ابراز کن. توان محبت کردن را به تو دادم و گفتم: با این محبت وقتی کار می‌کنی به عنوان سرمایه و به کار می‌زنی و خوش اخلاق می‌شوی با خانواده، من بخاطر این در رزق را به روی تو باز می‌کنم. چرا تو می‌خواهی آن چیزی که نداری را طلب کنی، بدون اینکه از آن چیزی که داری درست استفاده کنی. بیاییم تصمیم بگیریم این کار را انجام بدهیم و از سرمایه‌ای داریم استفاده کنیم. فرض کنید پدر یا مادری بچه‌اش را دوست نداشته باشد، چه حسی در خانواده‌ها هست.
نکته دیگر اینکه ما هم در این عالم آمدیم با نگرشی که دین به ما داده، داریم امتحان می‌شویم و هرکسی یه جور است و یکی از گلوگاه‌های امتحان رزق است و این تصریح امیرالمؤمنین است. تا غنی به سپاسگزاری و فقیر به شکیبایی امتحان شود. این دوره‌ها موقت است و می‌گذرد. طوری باید در این امتحان‌های زندگی کنیم که اگر به گذشته برگشتیم بگوییم: خدایا شکرت، سخت گذشت ولی پیش تو سربلند شدیم. آقای پولدار، آقای صاحبخانه‌ای که یکی دو تا خانه داری، آقای کارفرما، شما هم در اوج غنا و ثروت خود امتحان می‌شوید و فقط فقرا نیستند که امتحان می‌شوند. شمایی که می‌توانید صد هزار تومان از اجاره خانه کم کنید بدون اینکه مشکلی برای شما ایجاد شود. اما آن کارگری که سخت کار می‌کند، صد هزار تومان بخش قابل توجهی از زندگی‌اش است. من هم دارم با ثروتم امتحان می‌شوم. آقای کارفرمایی که دو سه میلیون حقوق به کارگر می‌دهی و با ثروتی که داری اگر کارگر کار نکند و فقط حقوق بگیرد، این دو سه میلیون که می‌دهی، هیچ چیزی از شما کم نمی‌کند. دو سه میلیون برای شما چیزی نیست ولی زندگی این کارگر را نجات می‌دهد. آقای طلبکاری که می‌توانی سه ماه آینده طلب خود را وصو کنی و اگر بگیری در بانک می‌گذاری، می‌دانی اگر فرصت بدهی این کسی که در تنگنای اقتصادی هست نجات می‌دهی؟ ما اگر بپذیریم در حال امتحان هستیم «أَ حَسِبَ النّاسُ أَنْ يُتْرَكُوا أَنْ يَقُولُوا آمَنّا وَ هُمْ لا يُفْتَنُونَ»‏ (عنكبوت/2) همه داریم امتحان می‌شویم، فقیر با فقرش و پولدار با پولش و خیلی وقت‌ها پولدار بیشتر از فقیر در امتحان رد می‌شود. اگر به این اتفاق در زندگی خوب نگاه کنیم که همه داریم امتحان می‌شویم، حواسمان هست در مسیر امتحان بندگی کنیم و خدا خدایی‌اش را بلد است.
پدرها و پدربزرگ‌های ما در تنگناهای اقتصادی همیشه می‌گفتند: توکلت به خدا باشد. بعد با همین توکل بر خدا زندگی می‌کردند. اگر پدرم در زندگی به دلهره می‌افتاد، پدربزرگم روی شانه‌اش می‌زد و می‌گفت: پسرجان خدا هست، توکلت به خدا باشد. نوه‌ها فیلم برداری می‌کردند و می‌دیدند. بچه‌ها دلگرم می‌شوند با دلگرمی دادن شما. هرجا احساس کردیم یأس دارد در زندگی ما می‌آید، حتماً رد پای شیطان را آنجا ببینیم. ابزار شیطان یأس است برای غافل کردن ما از بندگی که مراقبت باشیم در این دام گرفتار نشویم.
شریعتی: نقدهایی که بهانه شد برای شنیدن نکته‌هایی که تذکر آن هر هفته هم که باشد خالی از لطف نیست. یکی از خلأهای خیلی جدی زندگی‌ها در جلسه گذشته اشاره کردید که محبت هست. امروز هم ادامه بحث شما را خواهیم شنید.
حاج آقای عباسی: گفتیم کسانی که دچار تنگنای اقتصادی هستند حواسشان باشد، وجود محبت و رابطه عاطفی شدید در خانه باعث می‌شود توان ما زیاد شود ولی ما به حکم اینکه مسلمان هستیم و به خدا اعتقاد داریم نباید در تنگنای اقتصادی از سنت‌های معنوی غافل شویم. سنت‌های معنوی در دو کلمه هست. مسلمان، موحد، کسی که به خدا معتقد است، طبق آیات قرآن معتقد است قانون عالم دو دو تا چهارتای مادی نیست، فراتر از این قانون‌های معنوی وجود دارد که حساب و کتابش دست خداست ولی قاعده‌هایش را به ما یاد داده است. گفتیم: الآن تنگنا وجود دارد و اینجا داریم امتحان می‌شویم برویم سراغ قاعده‌های توحیدی و معنوی که به ما گفتند: این کارها را بکنید در کنار کوشش و تلاش رزق الهی به سمت شما بیاید. صداقت، خوش اخلاقی با خانواده، نیکی کردن با خانواده. پیامبر (ص) می‌فرماید: «الرِّزْقُ أَسْرَعُ إِلَى مَنْ يُطْعِمُ الطَّعَامَ مِنَ السِّكِّينِ‏ فِي‏ السَّنَامِ» روزی کسی که اطعام می‌کند سریعتر از فرو رفتن چاقو در کوهان شتر است. کوهان شتر چربی است، چاقو را بزنی راحت می‌رود، ولی زودتر از این رزق کسی می‌آید که اطعام می‌کند.
قربانی اول ماه که برنامه سمت خدا دارد، خیلی کار خوب و زیبایی است. ده هزار بسته منتشر شده و هر ما این اتفاق می‌افتد. ما حتی معامله‌ی دنیایی هم با خدا بکنیم، خدا باز کرده که من دنیای تو را تأمین کنم، تو هم فکر دنیای بقیه باش. اینکه ماهی یک پرس غذا به یک نفر بدهید، حتی نان و پنیر خالی، حتی نان خالی، به فردی که کنار خیابان است، این نان را حتی نذری هم بدهم، خوشحال می‌شود. توانایی من کم است، از این کم هم استفاده کنم. دادن یک نان هم اطعام است. یکی از چیزهایی که در روایت آمده امانتداری است، حواسمان باشد امانت می‌گیریم، کتاب است، ظرف است. دعا برای برادران دینی، در روایت داریم برای برادرانت دعا کن پشت سرشان، این رزق را به سمت تو سرازیر می‌کند. امام صادق(ع) سه بار فرمودند. گاهی در مشکلات فقط به فکر خودمان هستیم. در ماه رمضان دعا می‌خوانیم «اللهم اقض دَین کل مدین» همه حواسمان به هم باشد. خیلی وقت‌ها برای حل مشکلات خودمان توصیه می‌کنند برای کسانی دعا کنیم که همین مشکل را دارند. خدایا همه گرسنه‌ها را سیر کن! این وسعت روح آدم را نشان می‌دهد. در دعا هم خودخواه نیست. هزینه ندارد که در خانه کریم رفتم، به همه دعا کنم. یکی از چیزهایی که توصیه شده دائم الوضو بودن است. یک نفر خدمت رسول خدا آمد و عرض کرد دوست دارم رزق من وسیع باشد. حضرت فرمودند: همیشه طهارت داشته باش که این کار باعث فراوانی رزقت می‌شود. صله رحم، در حد یک تماس گرفتن هم صله رحم است تا رفت و آمد. از چیزهایی است که صراحتاً در روایات ما متصل شده به فراوانی رزق، در روایت داریم رسول خدا فرمود: کسی که شاد می‌شود از اینکه عمرش طولانی شود و رزقش وسعت یابد تقوا پیشه کند و صله رحم بجا بیاورد.
در کافی شریف، جلد 2 صفحه‌ی 155 آمده است، رسول خدا فرمودند: گروهی اهل فسق و فجور هستند و نیکوکار نیستند، اما صله ارحام دارند. «فَتَنْمِي أَمْوَالُهُمْ وَ تَطُولُ‏ أَعْمَارُهُمْ» بخاطر این عمرهایشان طولانی می‌شود و اموالشان رشد می‌کند. «إِنَّ الْقَوْمَ لَيَكُونُونَ فَجَرَةً وَ لَا يَكُونُونَ بَرَرَةً» نیکوکار نیستند ولی صله رحم می‌کنند، عمرشان طولانی و اموالشان با برکت است. حضرت می‌گوید: اگر اینها «فَكَيْفَ إِذَا كَانُوا أَبْرَاراً بَرَرَةً» اهل نیکوکاری بودند چه می‌شد؟ بعضی وقت‌ها ما به اندازه تبریک عید هم زورمان می‌آید، این هم صله رحم محسوب می‌شود. الهی خداوند زودتر این ویروس را ببرد، دلهره ما را از بین ببرد. ما دلهره‌ی اربعین را داریم، بخاطر این ویروس هی از همدیگر می‌پرسیم که اربعین امثال چه می‌شود؟ یکی از چیزهایی که رزق و روزی را زیاد می‌کند زیارت امام حسین است. امام باقر(ع) فرمودند: به شیعیان ما دستور بدهید که به زیارت امام حسین(ع) بروند و به زیارت قبر حسین (ع) بروند که زیارتش رزق را زیاد و مایه طولانی شدن عمر و دفع بدی‌ها می‌شود. اگر توفیقش نیست که زیارت برویم، در خانه این را تبدیل به یک فرهنگ کنیم و بچه‌ها یاد بگیرند قصه امام حسین(ع) یک قصه متفاوتی است.
ای رحمت عام یا أباعبدالله *** ای ذکر مدام یا أباعبدالله
حالا که نشد حرم بیایم آقا *** از دور سلام یا أباعبدالله
السلام علیک یا أباعبدالله! قصه‌ی امام حسین متفاوت است. مورد بعدی مدارا است. پیامبر (ص) فرمودند: در مدارا، تحمل کردن و همراهی کردن، سخت نگرفتن، خانم‌ها فکر نکنید کمک به اقتصاد خانواده به کار کردن شما در بیرون بستگی دارد. مدارا کردن و رفق شما، راه آمدن شما با وضعیت اقتصادی خانواده، کمک کردن به روحیه همسر، از عوامل اصلی رزق در خانه است. یکی از چیزهای دیگر نماز شب است. پیامبر(ص) نماز شب را مایه افزایش رزق و برکت دانسته است. سحر را از دست ندهیم! گاهی یک چیزهایی را مفت از دست می‌دهیم. خدا این در را باز کرده است. در باز را ندیدن خیلی بدتر از این است که در بسته را بزنیم. تا ساعت دو نصف شب فوتبال می‌بینید، ده دقیقه قبل از اذان صبح بیدار شو، در خانه خدا را بزن. اذان صبح که می‌گویند عالم عوض می‌شود. حافظ می‌گوید:
آن گنج سعادت که خدا داد به حافظ *** از یُمن دعای شب و ورد سحرش بود
وضو بگیر، در سجاده بنشین و با خدا حرف بزن. بعضی وقت‌ها خدا گره انداخته که با او حرف بزنی. دعای جوشن کبیر را علامه مجلسی گفتند: شب‌های قدر بخوانید، هرچه دعای جوشن کبیر در شب قدر خوانده می‌شود خیرش به علامه مجلسی می‌رسد ولی واقعیتش این است که دعای جوشن کبیر فقط برای شب قدر نیست. دعای جوشن کبیر دعایی است که اسم خدا را می‌خوانیم، لازم نیست همه دعا را بخوانیم، دو بند بخوانیم کافی است. اینها همان معنویتی است که باید در زندگی بیاید. «یا طبیب من لا طبیب له، یا حبیب من لا حبیب له» من تکیه‌گاه ندارم، تو تکیه‌گاه هرکسی هستی که تکیه‌گاه ندارد. آن کسی که سحر با خدا حرف می‌زند، «یا انیس من لا انیس له» باور کنید اگر دنبال آرامش هستیم، برای اینکه دنیای خوبی داشته باشیم راهش همین است که سمت خدا برویم.
فرض کنید کسی در این تنگناها نمازش را هم یک خط در میان می‌خواند و آن کسی که تنها آرامش بخش دلهاست را از دست می‌دهد، بعد می‌جنگد با قطعه‌های مختلف زندگی که هرکاری می‌کند کنار هم جور نمی‌شود. یک پویشی راه بیاندازیم، پویش سحرخیزی، بچه مسلمان‌هایی که خدا را قبول دارند و در ارتباط با خدا آرامش را می‌یابند، یک پویش راه بیاندازیم سحر را از دست ندهیم. گاهی یک برنامه را یادآوری می‌کنیم که فلان ساعت بخش می‌شود، سحر هم یکدیگر را بیدار کنیم.
پرداخت حق مال، خمس، زکات، جز چیزهایی است که برکت و رزق را زیاد می‌کند. خوش به حال آنهایی که همسایه‌های خوبی هستند. در روایات از همسایه خوب و همسایه بد خیلی زیاد گفته شده است. مخصوصاً در خانه‌های آپارتمانی، طرف تازه صاحب بچه شده، بچه شب‌ها گریه می‌کند، همسایه تذکر می‌دهد که ما خواب نداریم. خوب این بنده خدا چه کار کند؟ مگر خودت بچه نداشتی؟ از آن طرف صدای تلویزیون زیاد است، خوب ساعت یازده شب است، همسایه می‌خواهد بخوابد. «حسنُِ الجوار یزید فی الرزق» همسایه خوب کسی است که مایه آرامش همسایه‌اش باشد.
انصاف داشتن، در روایت داریم که باعث زیاد شدن رزق است. خوش نیتی، امام صادق فرمود: کسی که نیت خوب داشته باشد، خدا رزقش را زیاد می‌کند. خوش نیتی یعنی برای همه خیر بخواهیم. در ذهن و دلمان هم برایشان خیر بخواهیم. شُکر، «لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ وَ لَئِنْ كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذابِي‏ لَشَدِيدٌ» (ابراهیم/7)، «قالَ فَبِما أَغْوَيْتَنِي لَأَقْعُدَنَّ لَهُمْ صِراطَكَ الْمُسْتَقِيمَ» (اعراف/16) شیطان از در خانه خدا رانده شد. خط و نشان کشید برای خدا، دقت کنید شیطان بزرگترین دشمن انسان است. قسم خورد من سر راه مستقیم تو می‌نشینم. «لاَقعُدنَّ» تأکید دارد. «ثُمَّ لَآتِيَنَّهُمْ مِنْ بَيْنِ أَيْدِيهِمْ وَ مِنْ خَلْفِهِمْ وَ عَنْ أَيْمانِهِمْ وَ عَنْ شَمائِلِهِمْ» (اعراف/17) سراغ بنده‌ها می‌آیم، از روبرو و پشت سر و چپ و راست محاصره می‌کنم. نشانه موفقیت شیطان چیست؟ «وَ لا تَجِدُ أَكْثَرَهُمْ شاكِرِينَ» نگفت کاری می‌کنم اکثرشان روزه نگیرند و نماز نخوانند و حج نروند، گفت: کاری می‌کنم اکثر بنده‌هایت را شاکر نیابی. ناشکری، نشانه موفقیت شیطان در مسیر صراط مستقیمی است که بنده‌ها را به سمت خودش می‌برد. به اندازه‌ی قسم‌هایی که شیطان خورد باید حساس باشیم که ما شاکر هستیم یا نه؟
«وَ لَئِنْ كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذابِي‏ لَشَدِيدٌ» خدا نسبت به نعمت‌هایش غیرت دارد. در روایت دارد بعضی گناه‌ها را خدا عجله دارد در همین دنیا عذاب کند. یکی کفران نعمت است. در همین دنیا، «وَ لَئِنْ كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذابِي‏ لَشَدِيدٌ» فقط برای آن دنیا نیست. طبق این روایت برای این دنیا هست. این را کنار «وَ لا تَجِدُ أَكْثَرَهُمْ شاكِرِينَ» بگذارید. خداوند می‌فرماید: «وَ قَلِيلٌ مِنْ‏ عِبادِيَ‏ الشَّكُورُ» (سبأ/13) بنده‌های شکور و اهل سپاس من کم هستند. چقدر این آیه‌ها کنار همدیگر هشدار را بالا می‌برد. چون قول داده بودم یکسری از اذکار را که برای وسعت رزق است، بگویم. در صحیفه سجادیه که 54 دعا دارد، دو دعا در رابطه با دو موضوعی است که موضوع برنامه ماست. صحیفه خیلی غریب‌تر از نهج‌البلاغه است. دعای 29 صحیفه سجادیه، دعایی است که امام سجاد وقتی روزی برایشان تنگ می‌شد، می‌خواندند. این دعا را حتماً بخوانیم. دعای سی‌ام صحیفه سجادیه برای وقتی بود که حضرت می‌خواستند قرضی را ادا بکنند. صحیفه سجادیه مستندترین کتاب روایی و دعایی ماست. توصیه‌ای که علمای ما برای این دعا دارند «اللَّهُمَّ أَغْنِنِي‏ بِحَلَالِكَ‏ عَنْ حَرَامِكَ وَ أَغْنِنِي بِفَضْلِكَ عَمَّنْ سِوَاكَ» در قنوت بگوییم. شهید اول در یکی از کتاب‌های خودش، خواندن سوره‌ی واقعه در شب و پیش از خواب را برای رزق توصیه می‌کند.
شریعتی: امروز صفحه 462 قرآن کریم، آیات 32 تا 40 سوره مبارکه زمر را تلاوت خواهیم کرد.
«فَمَنْ‏ أَظْلَمُ‏ مِمَّنْ كَذَبَ عَلَى اللَّهِ وَ كَذَّبَ بِالصِّدْقِ إِذْ جاءَهُ أَ لَيْسَ فِي جَهَنَّمَ مَثْوىً لِلْكافِرِينَ «32» وَ الَّذِي جاءَ بِالصِّدْقِ وَ صَدَّقَ بِهِ أُولئِكَ هُمُ الْمُتَّقُونَ «33» لَهُمْ ما يَشاؤُنَ عِنْدَ رَبِّهِمْ ذلِكَ جَزاءُ الْمُحْسِنِينَ «34» لِيُكَفِّرَ اللَّهُ عَنْهُمْ أَسْوَأَ الَّذِي عَمِلُوا وَ يَجْزِيَهُمْ أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ الَّذِي كانُوا يَعْمَلُونَ «35» أَ لَيْسَ اللَّهُ بِكافٍ عَبْدَهُ وَ يُخَوِّفُونَكَ بِالَّذِينَ مِنْ دُونِهِ وَ مَنْ يُضْلِلِ اللَّهُ فَما لَهُ مِنْ هادٍ «36» وَ مَنْ يَهْدِ اللَّهُ فَما لَهُ مِنْ مُضِلٍّ أَ لَيْسَ اللَّهُ بِعَزِيزٍ ذِي انْتِقامٍ «37» وَ لَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ لَيَقُولُنَّ اللَّهُ قُلْ أَ فَرَأَيْتُمْ ما تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ أَرادَنِيَ اللَّهُ بِضُرٍّ هَلْ هُنَّ كاشِفاتُ ضُرِّهِ أَوْ أَرادَنِي بِرَحْمَةٍ هَلْ هُنَّ مُمْسِكاتُ رَحْمَتِهِ قُلْ حَسْبِيَ اللَّهُ عَلَيْهِ يَتَوَكَّلُ الْمُتَوَكِّلُونَ «38» قُلْ يا قَوْمِ اعْمَلُوا عَلى‏ مَكانَتِكُمْ إِنِّي عامِلٌ فَسَوْفَ تَعْلَمُونَ «39» مَنْ يَأْتِيهِ عَذابٌ يُخْزِيهِ وَ يَحِلُّ عَلَيْهِ عَذابٌ مُقِيمٌ»
ترجمه آیات: سپس شما روز قيامت نزد پروردگارتان به مخاصمه و جدال خواهيد پرداخت. و كسى كه سخن راست آورد و آن را تصديق كرد، آنانند همان تقواپيشگان. هرچه بخواهند براى آنان نزد پروردگارشان فراهم است، اين است پاداش نيكوكاران. تا خداوند (در سايه‏ى ايمان و صداقت آنان) بدترين كارى كه مرتكب شده ‏اند از آنها بپوشاند و آنان را به بهترين اعمالى كه انجام مى‏دادند پاداش دهد. آيا خداوند براى بنده‏ اش كافى نيست؟ و مردم تو را از غير خدا مى ‏ترسانند و هر كه را خدا گمراه كند پس هيچ راهنمايى براى او نخواهد بود. و هر كه را خداوند هدايت كند، پس هيچ گمراه كننده‏اى براى او نيست، آيا خداوند، نفوذناپذير و صاحب انتقام نيست. و اگر (از مشركان) سؤال كنى: «چه كسى آسمان‏ها و زمين را آفريد؟» قطعاً خواهند گفت: «خدا» بگو: «پس آيا در آن چه از غير خدا مى‏ خوانيد نظر و انديشه كرده‏ ايد؟! (راستى) اگر خداوند نسبت به من ضررى را اراده كند آيا اين بت‏ها مى‏ توانند آن ضرر را برطرف كنند، يا (اگر) خداوند براى من لطف و رحمتى را بخواهد، آيا آنها مى‏توانند مانع آن رحمت شوند؟» بگو: «خداوند براى من كافى است. اهل توكّل تنها بر او توكّل مى‏ نمايند.» بگو: «اى قوم من! شما بر اساس موضع (و مقام يا قدرت) خود عمل كنيد، من نيز (به وظيفه‏ى خود) عمل مى‏كنم، پس در آينده‏ ى نزديكى خواهيد دانست كه عذاب خوار كننده (دنيا) به سراغ چه كسى خواهد آمد و عذاب پايدار (قيامت) بر او نازل خواهد شد».
شریعتی: حسن ختام فرمایشات شما را خواهیم شنید.
حاج آقای عباسی: به آیه 36 سوره زمر اشاره کنم، یکی از آرامش بخش‌ترین آیات قرآن آیه 36 سوره زمر است. «أَ لَيْسَ اللَّهُ بِكافٍ عَبْدَهُ» الله برای بنده‌اش بس نیست. گاهی ما اینقدر غافل می‌شویم از الله، گاهی اوقات به کسانی غیر از خدا اعتماد می‌کنیم. «ماذا فقد من وجدک و ما الذی فقد من وجدک» چه چیزی پیدا کرده کسی که تو را گم کرده است. چه گم کرده کسی که تو را پیدا کرده است؟ «أَ لَيْسَ اللَّهُ بِكافٍ عَبْدَهُ» آیا خدا برای بنده‌اش کافی نیست؟ خدایا زیارت اربعین را از ما نگیر.
شریعتی: «والحمدلله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمدٍ و آله طاهرین»