main logo of samtekhoda

99-01-11-حجت الاسلام والمسلمين حسینی قمی – سیری در نهج‌البلاغه، شرح خطبه 86


برنامه سمت خدا
موضوع برنامه: سیری در نهج‌البلاغه، شرح خطبه 86
كارشناس: حجت الاسلام والمسلمين حسینی قمی
تاريخ پخش: 11- 01- 99

شریعتی: بسم الله الرحمن الرحیم، اللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم.
وقتی فروغ ازلی دیدن داشت *** انوار خداوند جلی دیدن داشت
با دیدن فرزند عزیزش سجاد *** لبخند حسین بن علی دیدن داشت    

سلام می‌کنم خدمت شما بینندگان خوب و نازنین‌مان، عید میلاد با سعادت حضرت زین العابدین، سید الساجدین را تبریک می‌گویم . انشاءالله بهترین‌ها برای همه شما رقم بخورد. حاج آقای حسینی قمی سلام علیکم، خیلی خوش آمدید.    
حاج آقای حسینی قمی: سلام علیکم و رحمة الله، عرض سلام و ارادت خالصانه خدمت همه بینندگان عزیز دارم. ولادت سیدالشهدا(ع)، ولادت مولایمان امام سجاد، ولادت علمدار کربلا، قمر بنی هاشم(ع) را تبریک می‌گویم. ماه شعبان سراسر عید و شادی است و تنها ماهی است که وفات و شهادت ندارد. انشاءالله دل مردم هم شاد باشد و با عبور از این سختی بحق اهل‌بیت شاد شاد باشند. در حالات حضرت هست، «كَانَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ ع إِذَا كَانَ الْيَوْمُ الَّذِي‏ يَصُومُ‏ فِيهِ» حضرت روزه می‌گرفتند، ما که روزه می‌گیریم مفصل سحری و افطار می‌خوریم ولی حضرت روزه که می‌گرفتند دستور می‌دادند یک گوسفند قربانی کنند. بعد یک غذایی درست می‌کردند و آبگوشتی می‌پختند. طرف عصر خود حضرت سری به غذا می‌زدند، وقت افطار که می‌شد می‌فرمودند: ظرف‌ها را بیاورید، فلان خانواده و فلان خانواده و تقسیم می‌کردند. «ثُمَّ يُؤْتَى بِخُبْزٍ وَ تَمْرٍ فَيَكُونُ ذَلِكَ عَشَاءَهُ» با نان و خرما افطار می‌کردند. در مسأله بلاها و گرفتاری‌ها مرحوم آیت الله بهجت، هرکس به ایشان در گرفتاری‌ها مراجعه می‌کرد، می‌فرمودند: اگر می‌توانید یک گوسفند قربانی کنید. گاهی می‌فرمودند: دو تا گوسفند قربانی کنید. به بستگان و خویشاوندان نیازمندمان کمک کنیم. یکی از راه‌هایی که رحمت خدا را جلب می‌کند و به دوری از بلا و گرفتاری کمک می‌کند قربانی کردن است.
شریعتی: ما یک قربانی در نیمه شعبان داریم، به نیت تعجیل در فرج آقایمان و سلامتی مردم نازنین ایران، بحث امروز شما را خواهیم شنید.
حاج آقای حسینی قمی: ادامه خطبه 86 که هفته پیش خواندیم، «أَيُّهَا النَّاسُ فِيمَا اسْتَحْفَظَكُمْ‏ مِنْ‏ كِتَابِهِ وَ اسْتَوْدَعَكُمْ  مِنْ حُقُوقِهِ» خدا را در نظر داشته باشید ای مردم، در دو چیز، خدا در مورد قرآن از شما چه خواسته است؟ عمل به آیات قرآن و حفظ قرآن را عمل کنید. رسول خدا فرمود: «إِنَ‏ هَذِهِ‏ الْقُلُوبَ‏ تَصْدَأُ» همانطور که آهن زنگ می‌زند، دل ما هم زنگار می‌گیرد. آهن وقتی زنگار می‌گیرد ضد زنگ می‌زنند. ضد زنگ قلب ما تلاوت قرآن و یاد مرگ است. الآن در خانه هستیم، صدای اذان از خانه‌های ما بلند شود. در حالات امام رضا هست که حضرت روزی ده جزء قرآن می‌خواند. حالا ما به جای سه تا یک ساعتی که امام رضا قرآن می‌خواند، چه می‌کنیم؟ گوشی موبایل دست ماست در فضای مجازی هستیم. روزی یک حزب قرآن بخوانیم.
حضرت فرمود: مردم آنچه خدا از شما خواسته در مورد قرآن رعایت کنید «وَ اسْتَوْدَعَكُمْ مِنْ حُقُوقِهِ» حقوقی که خدا از شما می‌خواهید. «فَإِنَّ اللَّهَ سُبْحَانَهُ لَمْ يَخْلُقْكُمْ عَبَثاً وَ لَمْ يَتْرُكْكُمْ سُدًى» خدا شما را عبث خلق نکرده است. بیهوده خلق نکرده است. «وَ لَمْ يَدَعْكُمْ فِي جَهَالَةٍ وَ لَا عَمًى» در جهل و کوری و نادانی شما را قرار نداده است. «قَدْ سَمَّى آثَارَكُمْ» واجبات شما را نام برده «وَ عَلِمَ أَعْمَالَكُمْ» خدا بر اعمال شما آگاه است. «وَ كَتَبَ آجَالَكُمْ» یک ایانی دارید، اجل شما را معین کرده است. «وَ أَنْزَلَ عَلَيْكُمُ الْكِتَابَ‏ تِبْياناً لِكُلِّ شَيْ‏ءٍ» قرآن برای شما نازل کرده است. «وَ عَمَّرَ فِيكُمْ نَبِيَّهُ أَزْمَاناً» نگاه عام امیرالمؤمنین در نهج‌البلاغه این است که حضرت می‌خواهند آن ارزش‌های اخلاقی که بعد از رحلت پیامبر فراموش شده را برگردانند. دنیا خوب است ولی همه چیز دنیا نیست. حواستان به آخرت و دستگیری از دیگران باشد.
شخصی گفت: چند سال پیش خانه‌ای خریدم و با مالک خانه اختلاف داشتم. حالا با وجود این ویروس به او زنگ زدم که حلال کند. اگر حق الناسی بر گردنمان هست، وقت حساب و کتاب است. صله ارحام واجب نیست ولی هر روز زنگ بزنید و حالشان را بپرسید. پزشک‌ها می‌گویند: شما که دیدن پدر و مادرت می‌روی، جوان هستی. شما این بیماری را رد می‌کنی ولی آن بنده خدا گرفتار می‌شود. مرحوم احمدی میانجی(ره) در کتابشان جمله‌ای دارند که وقتی خواندم تنم به لرزه آمد. ایشان نوشته: کسی از رفیقش پرسید که مادرت زنده است؟ گفت: بله، گفت: پس خدا می‌خواهد تو را جهنمی کند. گفت: چرا؟ گفت: برای اینکه مادرت سالخورده است. مادرها وقتی سنی از آنها بگذرد انتظارات آنها بیشتر و کم حوصله‌تر و دل نازک‌تر می‌شوند. تو نمی‌توانی حقش را ادا کنی، خدا می‌خواهد جهنمی‌ات کند. پیامبر خدا در مورد پدر و مادر فرمود: «هما جنتک او نارُکَ» بنابراین ما این مهلتی که امروز داریم، قدر بدانیم. همه چیز ثروت و قدرت نیست، فکر نکنید از مرگ عبور می‌کنیم.
حضرت در ادامه می‌فرماید: خدا به پیامبرش زمانی عمر داد که «حَتَّى أَكْمَلَ لَهُ وَ لَكُمْ فِيمَا أَنْزَلَ مِنْ كِتَابِهِ دِينَهُ الَّذِي رَضِيَ لِنَفْسِهِ» آنقدر پیامبر خدا عمر کردند که دین را کامل کردند. ابن ابی الحدید زیر این جمله امیرالمؤمنین می‌گوید: اشاره به آیه «الیوم اکملت لکم دینکم» دارد. این آیه با غیر از غدیر تطبیق دارد؟ «وَ أَنْهَى إِلَيْكُمْ عَلَى لِسَانِهِ» پیامبر خدا اعلان کرد «مَحَابَّهُ مِنَ الْأَعْمَالِ وَ مَكَارِهَهُ» چیزی که خدا دوست دارد و دوست ندارد بیان کرد. خدا رحمت کند مرحوم آیت الله العظمی گلپایگانی فرمودند: درست است مردم یک عده واجباتشان را رعایت نمی‌کنند ولی خدا را شکر که مردم همه چیز را می‌دانند. الآن خیلی‌ها در خانه هستند، این در خانه بودن‌ها باید محبت را بیشتر کند. الفت بین خانواده‌ها را بیشتر کند. سعی کنید حالا که در خانه هستید بیشتر هوای یکدیگر را داشتی باشید و به هم عشق بورزید. همه حرف امیرالمؤمنین این است که ارزش‌ها را عوض کنید. عمر ما جاودانه نیست. از این بلا هم عبور می‌کنیم، ولی عمر ما جاودانه نیست. پیامبر خوبی‌ها و بدی‌ها را بیان کرده است. «وَ نَوَاهِيَهُ وَ أَوَامِرَهُ» امر و نهی خدا را بیان کرده است.
«وَ أَلْقَى إِلَيْكُمُ الْمَعْذِرَةَ» عذر برای کسی باقی نگذاشته است. «وَ اتَّخَذَ عَلَيْكُمُ الْحُجَّةَ» حجت بر همه تمام است. عذر برای کسی باقی نگذاشته است. «وَ قَدَّمَ‏ إِلَيْكُمْ بِالْوَعِيدِ وَ أَنْذَرَكُمْ‏ بَيْنَ يَدَيْ عَذابٍ شَدِيدٍ» به شما هشدار هم داده است. «فَاسْتَدْرِكُوا بَقِيَّةَ أَيَّامِكُمْ» از این باقی مانده عمر خوب استفاده کنید. «بقیة العمر لا قیمة لها» برای باقیمانده عمر نمی‌شود قیمت گذاری کرد. ما خبر نداریم چقدر از عمر ما باقی مانده است. حق الناس را جبران کنیم. حق الله را جبران کنیم، اخلاق و معنویت را جبران کنیم. نکند هنوز کسی باشد که با برادرش اوقات تلخی داشته و اصلاح نکرده باشد. کسی با پدر و مادرش اوقات تلخی کرده باشد و هنوز اصلاح نکرده باشد.
امام صادق(ع) در حج بودند. دو برادر دیدن حضرت آمدند. اهل‌بیت هیچوقت خبر ناگوار به کسی نمی‌دادند. یک برادر خدمت حضرت آمد، حضرت فرمود: تو با برادرت در مسیر حج دعوا کردی. حرف‌های بدی به هم زدید. گفت: بله. حضرت فرمود: سبک ما این نیست. بخاطر این کار زشتی که کردید خدا عمر هردوی شما را گرفت. قبل از اینکه از این سفر حج برگردید خواهید مرد. گفت: من کی می‌میرم؟ فرمود: مرگ تو مقدر بود ولی کار خوبی کردی که او نکرد. بخاطر این کار خوبی که کردی بیست سال بر عمرت اضافه شد. بعد از دعوایی که با برادرت کردی آمدی به یکی از ارحامت رسیدگی کردی. آن جبران کرد و بیست سال بر عمرت زیاد شد. این باور و اعتقاد ماست، قطع رحم عمر را کوتاه می‌کند. «وَ اصْبِرُوا لَهَا أَنْفُسَكُمْ‏ فَإِنَّهَا قَلِيلٌ فِي كَثِيرِ الْأَيَّامِ الَّتِي تَكُونُ مِنْكُمْ فِيهَا الْغَفْلَةُ وَ التَّشَاغُلُ عَنِ الْمَوْعِظَةِ» فرمود: دیگر فرصت زیادی نیست و فرصت کم است در برابر فرصت‌هایی که از دست دادید، «وَ لَا تُرَخِّصُوا لِأَنْفُسِكُمْ اینقدر بر خودتان آسان نگیرید. قلب و دلت پاک باشد. نشانه قلب پاک چیست؟ اینکه اهل فضایل اخلاقی نباشم، نه به برادرم برسم، اهل نماز نباشم، اهل توجه به دیگران نباشم، اهل واجبات نباشم و همین که قلبم پاک است کافی است؟ «لا تُرخصّوا» را شارحین نهج البلاغه اینطور معنا کردند که اینقدر خودتان را میدان برایتان باز نبینید. خدا ارحم الراحمین است ولی واجباتی را معین کرده است. «فَتَذْهَبَ بِكُمُ الرُّخَصُ مَذَاهِبَ الظَّلَمَةِ» اینقدر برای خودتان میدان باز کنید به تاریکی می‌رسید. «وَ لَا تُدَاهِنُوا» سهل انگاری نکنید، «فَيَهْجُمَ بِكُمُ الْإِدْهَانُ عَلَى الْمَعْصِيَةِ» سهل انگاری باعث می‌شود گرفتار معصیت شوید. نیمی از این خطبه را خواندیم.
شریعتی: خیلی نکات خوبی را شنیدیم. امروز صفحه 362 قرآن کریم را تلاوت خواهیم کرد. چقدر خوب است ثواب تلاوت این آیات را هدیه کنیم به مادر امام سجاد(ع) و از ثواب و برکاتش بهره‌مند شویم.
ساحت مستجاب سجاده بندگی را تو یادمان دادی *** دلمان شد اسیر چشمانت، دلمان را به آسمان دادی
حاج آقای حسینی قمی: تشکر می‌کنم از عزیزانی که در رسانه ملی مسئولیت دارند، در برنامه‌های مختلفی که باید بیایند و عده‌ای هم درگیر این بیماری شدند، انشاءالله به حق صدیقه طاهره خداوند به همه اینها لباس عافیت بپوشاند و دست‌اندرکاران برنامه سمت خدا که بسیار زحمت می‌کشند، انشاءالله سلامت باشند.
«وَ قالَ‏ الَّذِينَ‏ لا يَرْجُونَ لِقاءَنا لَوْ لا أُنْزِلَ عَلَيْنَا الْمَلائِكَةُ أَوْ نَرى‏ رَبَّنا لَقَدِ اسْتَكْبَرُوا فِي أَنْفُسِهِمْ وَ عَتَوْا عُتُوًّا كَبِيراً «21» يَوْمَ يَرَوْنَ الْمَلائِكَةَ لا بُشْرى‏ يَوْمَئِذٍ لِلْمُجْرِمِينَ وَ يَقُولُونَ حِجْراً مَحْجُوراً «22» وَ قَدِمْنا إِلى‏ ما عَمِلُوا مِنْ عَمَلٍ فَجَعَلْناهُ هَباءً مَنْثُوراً «23» أَصْحابُ الْجَنَّةِ يَوْمَئِذٍ خَيْرٌ مُسْتَقَرًّا وَ أَحْسَنُ مَقِيلًا «24» وَ يَوْمَ تَشَقَّقُ السَّماءُ بِالْغَمامِ وَ نُزِّلَ الْمَلائِكَةُ تَنْزِيلًا «25» الْمُلْكُ يَوْمَئِذٍ الْحَقُّ لِلرَّحْمنِ وَ كانَ يَوْماً عَلَى الْكافِرِينَ عَسِيراً «26» وَ يَوْمَ يَعَضُّ الظَّالِمُ عَلى‏ يَدَيْهِ يَقُولُ يا لَيْتَنِي اتَّخَذْتُ مَعَ الرَّسُولِ سَبِيلًا «27» يا وَيْلَتى‏ لَيْتَنِي لَمْ أَتَّخِذْ فُلاناً خَلِيلًا «28» لَقَدْ أَضَلَّنِي عَنِ الذِّكْرِ بَعْدَ إِذْ جاءَنِي وَ كانَ الشَّيْطانُ لِلْإِنْسانِ خَذُولًا «29» وَ قالَ الرَّسُولُ يا رَبِّ إِنَّ قَوْمِي اتَّخَذُوا هذَا الْقُرْآنَ مَهْجُوراً «30» وَ كَذلِكَ جَعَلْنا لِكُلِّ نَبِيٍّ عَدُوًّا مِنَ الْمُجْرِمِينَ وَ كَفى‏ بِرَبِّكَ هادِياً وَ نَصِيراً «31» وَ قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ لا نُزِّلَ عَلَيْهِ الْقُرْآنُ جُمْلَةً واحِدَةً كَذلِكَ لِنُثَبِّتَ بِهِ فُؤادَكَ وَ رَتَّلْناهُ تَرْتِيلًا»
ترجمه آیات: و كسانى كه به ملاقات ما اميد ندارند (و رستاخيز را قبول نمى‏كنند) گفتند: چرا فرشتگان بر ما نازل نمى‏شوند و يا چرا پروردگارمان را نمى‏بينيم؟ قطعاً آنان در نفس خود استكبار ورزيدند و سركشى بزرگى كردند. روزى كه فرشتگان را مى‏بينند، آن روز براى گناهكاران مژده‏اى نيست، (بلكه روز كيفر آنهاست) و (فرشتگان به مجرمان) مى‏گويند: (بهشت براى شما) حرام و ممنوع است. ما به سراغ هر عملى كه (به عنوان خيرات) انجام داده‏اند مى‏رويم و آن را غبارى پراكنده مى‏سازيم. در آن روز، اهل بهشت جايگاه خوش و آسايشگاه نيكويى دارند. و روزى كه آسمان با ابرها بشكافد و فرشتگان فروفرستاده شوند فروشدنى. در آن روز، فرمانروايىِ بر حقّ، از آن خداى رحمان است و روزى است كه بر كافران سخت و سنگين است. و روزى كه ستمكار (مشرك) دو دست خود را (از روى حسرت) به دندان مى‏گزد و مى‏گويد: اى كاش با پيامبر همراه مى‏شدم. اى واى بر من! كاش فلانى را دوست خود نمى‏گرفتم. رفيق من بعد از آن كه حقّ از طرف خدا براى من آمد، مرا گمراه ساخت. و شيطان هنگام اميد، انسان را رها مى‏كند. پيامبر (در روز قيامت از روى شكايت) مى‏گويد: پروردگارا! قوم من اين قرآن را رها كردند. و ما اين گونه براى هر پيامبرى دشمنى از گناهكاران قرار داديم، و پروردگارت براى راهنمايى و حمايت تو كافى است. و كسانى كه كفر ورزيدند، (بهانه‏ى ديگرى آورده و) گفتند: چرا (تمام) قرآن يكجا بر او نازل نشده است؟ (غافل از آن كه ما) اين گونه (نازل كرديم) تا دل تو را به وسيله‏ى آن استوار كنيم و آن را به تدريج و آرامى بر تو خوانديم.
شریعتی: امام سجاد(ع) فرمود: اگر تمام مردمی که در غرب و شرق عالم هستند از بین بروند، چنانچه قرآن با من باشد من احساس تنهایی نمی‌کنم. انشاءالله خداوند دلهای ما را به نور قرآن منور و مزین کند. اشاره قرآنی را بفرمایید.
حاج آقای حسینی قمی: متن عربی حدیثی که خواندید را بخوانم، «لَوْ مَاتَ مَنْ بَيْنَ‏ الْمَشْرِقِ‏ وَ الْمَغْرِبِ‏ لَمَا اسْتَوْحَشْتُ بَعْدَ أَنْ يَكُونَ الْقُرْآنُ مَعِي‏» (كافي، ج 2، ص 602) اگر شرق و غرب عالم از بین بروند و من تنها باشم، تا قرآن با من است من وحشتی ندارم. این آیه که امروز تلاوت شد «وَ قالَ الرَّسُولُ يا رَبِّ إِنَّ قَوْمِي اتَّخَذُوا هذَا الْقُرْآنَ مَهْجُوراً» قرآن می‌تواند از ما شفاعت کند یا از ما شکایت کند. شفاعتش رد خور ندارد، قرآن شفیعی است که شفاعتش رد خور ندارد. می‌تواند شکایت هم بکند. بیاییم کاری کنیم مشمول شفاعت خدا باشیم. رسول دارد گلایه می‌کند، قرآن را مهجور قرار دادند و کنار گذاشتند. تلاوت قرآن داشته باشیم، یک صفحه قرآن بخوانیم. به آنهایی که قرآن بلد نیستند قرآن یاد بدهیم. خدا رحمت کند مرحوم علامه طباطبایی، آقایی اخیراً از دنیا رفتند مرحوم آقای فاضل تبریزی می‌گفت: من یک شب قبل از انقلاب تبریز بودم، در جلسه‌ای ایشان گفت: من فردا می‌خواهم جایی بروم، کسی با ماشین مرا می‌برد؟ گفتم: من هستم. سوار ماشین شدند و صبح تا نشستند، فرمودند: اجازه بدهید من روزی یک جز قرآن می‌خوانم، اول بخوانم و بعد صحبت کنم. انشاءالله همه مشمول شفاعت قرآن باشیم. بچه‌های ما مدرسه می‌روند، دانشگاه می‌روند ولی باز در روخوانی قرآن مشکل دارند. فرصت خوبی است که این روزها بیشتر قرآن بخوانیم.
برای شفای همه بیمارانی که در بیمارستان بستری هستند یا در خانه هستند و مبتلا شدند یک حمد شفا و سه صلوات بر محمد و آل محمد بفرستیم.
شریعتی: یا امام سجاد من کمتر از آنم که به پای تو بیافتم *** عالم شده سجاده و افتاده به پایت
«والحمدلله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین»