main logo of samtekhoda

98-09-25-حجت الاسلام والمسلمین فرحزاد-سیری در صحیفه سجادیه امام زین العابدین (ع) (شرح دعای مکارم الاخلاق)


برنامه سمت خدا

موضوع برنامه: سیری در صحیفه سجادیه امام زین العابدین (شرح دعای مکارم الاخلاق)

كارشناس: حجت الاسلام والمسلمين فرحزاد

تاريخ پخش: 25-09-98

شریعتی: بسم الله الرحمن الرحیم، اللهم صلی علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم.

سلام می‌کنم به همه دوستان عزیزم، بیننده‌های خوب و گرانقدرمان، انشاءالله هرجا هستید خدای متعال پشت و پناه شما باشد و بهترین‌ها برای شما رقم بخورد. حاج آقای فرحزاد سلام علیکم و رحمة الله.

حاج آقای فرحزاد: علیکم السلام و رحمة الله. خدمت جنابعالی و بینندگان و شنوندگان عزیز عرض سلام دارم. آرزوی بهترین‌ها برای همه داریم، انشاءالله خدای متعال باران رحمت معنوی و مادی و نسیم معنوی و مادی را بر ما نازل کند که از هوای آلوده نجات پیدا کنیم. اگر مدارس و دانشگاه‌ها تعطیل می‌شود فرصتی باشد که بیشتر در خانه خدا برویم و تضرع کنیم، انشاءالله خدا کمک کند تدبیرهای مادی و معنوی‌مان را زیاد کنیم.

شریعتی: انشاءالله هوای دلتان همیشه پاک باشد. در محضر صحیفه نورانی سجادیه و دعای مکارم الاخلاق، بحث امروز شما را خواهیم شنید.

حاج آقای فرحزاد: بسم الله الرحمن الرحیم، الحمدلله رب العالمین، اللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم.

در فراز دیگری امام سجاد عرضه می‌دارد: «اللَّهُمَّ وَ أَنْطِقْنِي‏ بِالْهُدَى‏، وَ أَلْهِمْنِي التَّقْوَى» واقعاً بند بند دعای مکارم الاخلاق خیلی مهم و مورد نیاز همه هست. از خدای متعال درخواست می‌کند که خدایا همیشه نطق مرا در مسیر هدایت خودت قرار بده. آدم حرف خوب و به جا بزند، نیتش خوب باشد، در مسیر هدایت دیگران باشد، خیلی حرف‌ها در مسیر ضلالت و گمراهی و شبهه افکنی و فکرهای باطل است. هر انسانی همیشه نطقش در مسیر هدایت و کارهای شایسته باشد. گاهی یک کلمه اختلاف می‌اندازد و شوک ایجاد می‌کند. روایت داریم که پیغمبر(ص) فرمود: «مَنْ أَصْغى‏ إِلى‏ نَاطِقٍ‏ فَقَدْ عَبَدَهُ، فَإِنْ كَانَ النَّاطِقُ يُؤَدِّي عَنِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَقَدْ عَبَدَ اللَّهَ، وَ إِنْ كَانَ النَّاطِقُ يُؤَدِّي عَنِ الشَّيْطَانِ فَقَدْ عَبَدَ الشَّيْطَانَ» هم خودمان مواظب باشیم که حرف‌های شیطان پسند نزنیم و هم گوش دادن، خدا به ما یک زبان و دو گوش داده است. کمتر حرف بزنیم و بیشتر بشنویم. خود شنیدن هم در روایت داریم که چه می‌شنوید. در فضای مجازی، رسانه، ماهواره، رفیق و دوست، اگر گوینده در مسیر هدایت از خدا حرف می‌زند، در مسیر کمال و از طرف خداست، شما خدا را می‌پرستی. اگر پای صحبت کارشناسی که قرآن و حدیث و دعوت به خوبی است، این خوب است.

امیرالمؤمنین فرمود: شما اگر پای گفتار کسی که از خدا و پیغمبر می‌گوید، یک کلام حکیمانه می‌شنوی زندگی‌ات عوض می‌شود، از عبادت یک سال بالاتر است. فکر نکنی پای گیرنده هستی و حرف حسابی گوش می‌دهی، حرف حسابی هم مهم است. این را عبادت بدانیم و کمتر از نماز ندانیم. مقصدی که در نماز و کارهای خوب است همین‌جا پیاده می‌شود. لذا هرکس به ناطقی گوش می‌دهد در واقع او را پرستش می‌کند. شیطان دعوت به اختلاف می‌کند، دعوت به گناه می‌کند، دعوت به تفرقه می‌کند. مرحوم بهاءالدینی معمولاً یکی دو کلمه جمله کوتاه بیان می‌کرد ولی یک دنیا حرف داشت. آقایی خدمت ایشان آمد و گفت: موعظه‌ای کنید. ایشان فرمودند: بازیگری را کنار بگذارید همه چیز درست می‌شود. یعنی ظاهر و باطن یکی باشد. اگر انسان با همسر و همکار و اولاد و ارباب رجوع صادق باشد، همه چیز درست می‌شود. بعضی هستند وقتی نگاه می‌کنید شفاف شفاف است. لذا اگر گوینده از غیر خدا و شیطان می‌گوید شما داری شیطان را می‌پسندی. «وَ أَلْهِمْنِي التَّقْوَى» خدایا تقوای خودت را به من الهام کن. یعنی اینکه کمک کنید من ترک گناه کنم، واجبات را به جا بیاورم، خدا باید کمک کند. «ما أَصابَكَ‏ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللَّه‏» حسنات از خداست. «وَ ما تَوْفِيقِي إِلَّا بِاللَّهِ عَلَيْهِ‏ تَوَكَّلْتُ‏ وَ إِلَيْهِ أُنِيبُ» (هود/88) از خدا کمک بخواهید.

«وَ وَفِّقْنِي لِلَّتِي هِيَ أَزْكَى» خدایا به من توفیق بده آنچه از همه پاک‌تر و تمیزتر است، «وَ اسْتَعْمِلْنِي بِمَا هُوَ أَرْضَى» خدایا در اعمال خیر آنچه از همه بیشتر راضی هستی، بازار که می‌رویم دنبال جنس خوب و قیمت مناسب هستیم. در امور معنوی هم باید دقت داشته باشیم. «اللَّهُمَّ اسْلُكْ بِيَ الطَّرِيقَةَ الْمُثْلَى» خدایا مرا سلوک بده به طریقی که بهترین است. در مسیر انتخاب احسن کمک کن و مرا به سیر و سلوک ببر. «وَ اجْعَلْنِي عَلَى مِلَّتِكَ أَمُوتُ وَ أَحْيَا» خدایا مرا طوری قرار بده که بر روش و دین تو زندگی کنم و از دنیا بروم. شخصیت بزرگواری بود در استان خراسان رضوی، آ شیخ ذبیح الله قوچانی که خواص ایشان را می‌شناختند. آیت الله بهجت گاهی دو ماه در تابستان مشهد مشرف می‌شدند، دیدن این شخصیت می‌رفتند. مرد خیلی بزرگی بود. ایشان می‌فرمودند: استادی داشتیم در نجف که همیشه ورد کلامش این بود که خدایا تو ما را پاک خلق کردی، کمک ما کن یک سر سالمی در گور ببریم و آلوده نشویم. همینطور که پاک خلق کردی، خودمان را آلوده به گناه و معصیت نکنیم. اگر شدیم پاک کنیم و با پاکی برویم. خدایا من به راه تو ثابت باشم چه در زمان حیات و چه در زمان ممات. «اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ، وَ مَتِّعْنِي بِالاقْتِصَادِ وَ اجْعَلْنِي مِنْ أَهْلِ السَّدَادِ» خدایا مرا موفق بدار به راه میانه‌روی، با میانه‌روی زندگی کنم. خدایا کمک کن کارهایم محکم باشد. روایت معروفی که پیغمبر(ص) وقتی سعد بن معاذ را دفن کردند، گوشه کنارهای قبر را محکم می‌کردند، فرمودند: من می‌دانم قبر کهنه می‌شود و بدن می‌پوسد، ولی رحمت خدا شامل کسی می‌شود که هرکاری را درست انجام بدهد. کدام ایرانی است که بگوید: من جنس ایرانی نمی‌خرم ولی باید تولیدات ما خوب باشد نه اینکه جنس خارجی صد برابر کیفیت داشته باشد و جنس ما نه. باید جنسیت کالای خود را بالا ببریم.

یک خانه ساخته هر روز یک گوشه‌اش خراب است. درست کار کنیم. حتی قبری که چیز مهمی نیست، پیامبر فرمود: من این را محکم می‌کند، شما هم کارهای خود را محکم کنید. «وَ مِنْ أَدِلَّةِ الرَّشَادِ» خدایا مرا از راهنمایان راه رشد قرار بده. «وَ مِنْ صَالِحِ الْعِبَادِ» خدایا مرا از بندگان صالح خود قرار بده. «وَ ارْزُقْنِي فَوْزَ الْمَعَادِ» رستگاری قیامت را نصیب من کن. «وَ سلَامَةَ الْمِرْصَادِ» کمک کن از کمینگاه‌ها و عقبه‌های قیامت سالم رد شوم. خدایا مرا کمک کن در همه زمینه‌ها میانه‌رو باشم و معتدل باشم. تمام مشکلاتی که در فرهنگ و اقتصاد ما، در مسائل دینی ما هست، روابط خانوادگی، همه بخاطر افراط و تفریط است. «وَ مَتِّعْنِي بِالاقْتِصَادِ» اقتصاد در فارسی مسائل مادی و ارزی است. ولی در عربی اقتصاد یعنی میانه‌روی، قصد و سبیل هم در قرآن آمده است. مقتصد یعنی کسی که میانه‌روی دارد و تندی و کندی ندارد. امیرالمؤمنین در کلمات قصار نهج البلاغه هست که حضرت می‌فرماید: «لَا تَرَى‏ الْجَاهِلَ‏ إِلَّا مُفْرِطاً أَوْ مُفَرِّطاً» آدم جاهل و نادان، جهالت سر منشأ تمام بدی‌هاست. آدم جاهل یا تندروی می‌کند یا کندروی می‌کند. یعنی حد اعتدال ندارد. در هر مسأله‌ای، آدم عالم و عاقل و عادل کیست؟ آن کسی که از حد افراط و تفریط دور نمی‌شود.

پیغمبر ما فرمود: « خَيْرُ الامُورِ أَوْسَطُهَا» (الكافي، ج 6، ص 540) یعنی بهترین و بالاترین روش‌ها حد وسط است.

رهرو آن نیست که گه تند و گهی خسته رود *** رهرو آن است که آهسته و پیوسته رود

آنهایی که همیشه معتدل هستند در دنیا و آخرت و سیر و سلوک همیشه موفق هستند. ولی آنهایی که تندروی می‌کنند زود چپ می‌کنند. انسان باید حد وسط را بگیرد. در مسائل افراط و تفریط در تمام زندگی احتیاج داریم حد وسط را بگیریم. در کار کردن و تلاش، بعضی هستند سه چهار شغل دارند. بیست ساعت کار می‌کنند، زن و بچه را نمی‌بینند. کار باید به اندازه باشد. روایت داریم مثل راکبی که مرکبش را اینقدر تند می‌راند که هم راکب خسته می‌شود و هم مرکبش از پا درمی‌آید. اینطور نباشید که تندروی می‌کنید. در هر چیزی، کار کردن، درس خواندن، پدر و مادرش فشار آوردن که باید اوایل کنکور رتبه دو رقمی بیاوری، این روانی شده و چند سال است افسردگی گرفته است. درس خواندن و تحصیل به اندازه باشد. درس و کار به اندازه باشد. «وَ مَلْبَسُهُمُ‏ الِاقْتِصَاد» اینقدر برای لباس و هزینه لباس خرج می‌کنند و مایه می‌گذارند، حساس هستند، لباس چنین باشد و چنان باشد. اندازه باشد.

در خوراک، تمام مشکلات بدنی برای افراط و تفریط است. یا پرخوری است یا ضعفی است که کم خورده و انرژی ندارد. افراط در خوردن یک معضل جهانی است. نه افراط، نه تفریط، تا گرسنه نشدی نخور و تا وقتی اشتها داری دست از سفره بکش. در خوراک، در مخارج زندگی، همه چیز حد وسط باشد. پا را اندازه گلیم دراز کنیم. براساس توانایی و شأنمان زندگی کنیم. حد وسط را از دست ندهیم، می‌تواند خانه میلیاردی هم بگیرد ولی نکند. در خرید خانه حد وسط، در خرید اتومبیل حد وسط، حضرت فرمودند: «ضَمِنْتُ‏ لِمَنِ‏ اقْتَصَدَ أَنْ لَايَفْتَقِرَ» (کافی/ج7/ص340) من ضمانت می‌کنم برای کسی که در خرج کردن میانه روی داشته باشد هیچوقت فقیر نشود. ما می‌توانیم جهاز تهیه کنیم، با پانزده میلیون، الآن بعضی جهاز میلیاردی می‌دهند. با وجود مشکلاتی که هست خرج و دخلمان را با هم تنظیم کنیم. ما خیلی از خرج‌های زندگی‌مان تشریفات است. مبلمان را جزء ضروری‌های زندگی گذاشتند، نباشد هم طوری نیست مگر کسی که نتواند روی زمین بنشیند. اگر اسراف و زیاده روی نکنید، خدا رزاق است و به اندازه نیاز طرف می‌رساند.

یک کسی از دنیا رفت، پیغمبر خواستند نماز بخوانند. نماز خواندند و بعد فرمودند: برای خانواده‌اش چیزی گذاشته است؟ گفتند: همه را انفاق کرده است. فرمودند: اگر می‌گفتید برای او نماز نمی‌خواندم. چرا برای بچه‌هایت چیزی نگذاشتی؟ آیا جایز است من هرچه دارم بدهم و از این طرف چیزی ندهم؟ «وَ لا تَجْعَلْ يَدَكَ مَغْلُولَةً إِلى‏ عُنُقِكَ‏ وَ لا تَبْسُطْها كُلَّ الْبَسْطِ فَتَقْعُدَ مَلُوماً مَحْسُوراً» (اسراء/29) یک نفر گرفتار بود، بچه‌اش را نزد پیغمبر فرستاد. پیغمبر در خانه چیزی نداشتند. گفت: مادرم گفته چیزی از پیغمبر بگیر. حضرت پیراهنی که بر تن داشتند را درآوردند و دادند. خواستند نماز بروند، لباس نداشتند. این آیه نازل شد که معنی‌اش این است که دستت را به گردنت نبند که چیزی ندهی، طوری هم باز نکن که خودت چیزی نداشته باشی! در سخاوت و انفاق حد وسط داشته باشید. از عبادت بهتر داریم؟ نماز و دعا و ذکر و توسل و زیارت، ولی در اصول کافی بابی داریم «باب الاقتصاد فی العباده» یعنی حتی در عبادتی که بهترین وسیله تقرب به خداست، حتی در عبادت هم که خدا ما را برای بندگی و عبادت خلق کرده میانه روی خوب است.

روایت داریم امام صادق می‌گوید: من نوجوان بودم، دور خانه خدا طواف می‌کردم و نماز می‌خواندم. از بس طواف می‌کردم عرق می‌ریختم. پدرم امام باقر به من رسید، دید از عبادت خسته شدم. فرمود: «يَا بُنَيَ‏، دُونَ‏ مَا أَرَاكَ تَصْنَعُ» از آنچه زیاد عبادت می‌کنی، کمتر انجام بده. «فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ إِذَا أَحَبَّ عَبْداً رَضِيَ عَنْهُ بِالْيَسِيرِ» (کافی/ج3/ص224) فرزند عزیزم! زیاد خودت را خسته نکن. خدا وقتی عمل کمی که آدم خوب انجام بدهد به عمل کم راضی می‌شود و او را وارد بهشت می‌کند. مهم این است که خودت را محبوب خدا کنی. نیت ما پاک باشد، رفتار و گفتار ما درست باشد. باید مواظب باشیم که از این طرف و آن طرف نیافتیم. در روایت داریم که «لَا تُكَرِّهُوا إِلَى‏ أَنْفُسِكُمُ‏ الْعِبَادَةَ» کاری نکنید از عبادت زده شود. مثل غذایی که آدم زیاد می‌خورد، عبادت هم همینطور است. باز این هم مطالب بلندی دارد.

امیرالمؤمنین در جریان خوارج این را بیان کردند، « محبّ مفرط يذهب به الحبّ إلى غير الحقّ، و مبغض مفرط يذهب به‏ البغض‏ إلى غير الحق» فرمود: به زودی دو گروه و دو دسته درباره‌ من علی هلاک می‌شوند و از بین می‌روند، 1- کسی که در محبت افراط می‌کند. محبتی که بهترین وسیله تقرب ما به خدا و اولیای خداست، اگر محبت او را به افراط ‌گری برساند. او خدا هست و چنین و چنان است، می‌فرماید: این خلاف است و هلاک می‌شود. کسی که در بغض هم افراط می‌کند، افراطش او را بیچاره‌تر می‌کند. فرمود: «و خير الناس فيّ حالا النمط الأوسط فالزموه» بهترین گروه درباره‌ی من علی آنهایی است که میانه رو هستند و حد وسط را می‌گیرد، ملازم آنها باشید. یکی از مواردی که خیلی مورد ابتلاء است، قضاوت‌های ما درباره‌ی دیگران است. ما یک کسی که دوست داریم اینقدر بالا می‌بریم، به عرش، نمره بیست می‌دهیم. هیچکدام از عیب‌هایش را هم نمی‌بینیم. خدا آن روز را نیاورد که این آقا از چشم و دل ما بیافتد. روایت بسیاری داریم که مؤمن کسی است که رضایتمندی و خشنودی او را از حق خارج نمی‌کند، سخط و بغض و دشمنی او را از مسیر اعتدال و میانه روی خارج نمی‌کند. مواظب باشیم هرکسی را در حد خودش، از یک کسی بدمان آمد او را خرد و له نکنیم. اگر از کسی خوشمان آمد بیش از اندازه بالا نبریم. باید مواظب باشیم. مؤمن و عاقل واقعی کسی است که هر عملی را در حد خود و جای خود قرار بدهد.

شریعتی: نکته دقیقی بود مخصوصاً در این ایامی که نزدیک انتخابات هستیم. امروز صفحه 257 قرآن کریم، آیات 11 تا 18 سوره مبارکه ابراهیم را تلاوت خواهیم کرد.

«قالَتْ‏ لَهُمْ‏ رُسُلُهُمْ‏ إِنْ نَحْنُ إِلَّا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ وَ لكِنَّ اللَّهَ يَمُنُّ عَلى‏ مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ وَ ما كانَ لَنا أَنْ نَأْتِيَكُمْ بِسُلْطانٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ وَ عَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ «11» وَ ما لَنا أَلَّا نَتَوَكَّلَ عَلَى اللَّهِ وَ قَدْ هَدانا سُبُلَنا وَ لَنَصْبِرَنَّ عَلى‏ ما آذَيْتُمُونا وَ عَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُتَوَكِّلُونَ «12» وَ قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِرُسُلِهِمْ لَنُخْرِجَنَّكُمْ مِنْ أَرْضِنا أَوْ لَتَعُودُنَّ فِي مِلَّتِنا فَأَوْحى‏ إِلَيْهِمْ رَبُّهُمْ لَنُهْلِكَنَّ الظَّالِمِينَ «13» وَ لَنُسْكِنَنَّكُمُ الْأَرْضَ مِنْ بَعْدِهِمْ ذلِكَ لِمَنْ خافَ مَقامِي وَ خافَ وَعِيدِ «14» وَ اسْتَفْتَحُوا وَ خابَ كُلُّ جَبَّارٍ عَنِيدٍ «15» مِنْ وَرائِهِ جَهَنَّمُ وَ يُسْقى‏ مِنْ ماءٍ صَدِيدٍ «16» يَتَجَرَّعُهُ وَ لا يَكادُ يُسِيغُهُ وَ يَأْتِيهِ الْمَوْتُ مِنْ كُلِّ مَكانٍ وَ ما هُوَ بِمَيِّتٍ وَ مِنْ وَرائِهِ عَذابٌ غَلِيظٌ «17» مَثَلُ الَّذِينَ كَفَرُوا بِرَبِّهِمْ أَعْمالُهُمْ كَرَمادٍ اشْتَدَّتْ بِهِ الرِّيحُ فِي يَوْمٍ عاصِفٍ لا يَقْدِرُونَ مِمَّا كَسَبُوا عَلى‏ شَيْ‏ءٍ ذلِكَ هُوَ الضَّلالُ الْبَعِيدُ»

ترجمه آیات: پيامبرانشان در جوابشان گفتند: (آرى) ما جز بشرى مثل شما نيستيم، ولى خداوند بر هركس از بندگانش كه بخواهد منّت مى‏گذارد (و او را بر مردم مبعوث مى‏كند) و ما را نرسد كه جز با اذن خداوند، براى شما معجزه‏اى بياوريم، پس مؤمنان بايد تنها بر خداوند توكّل نمايند. و چرا ما بر خدا توكل نكنيم، در حالى‏كه او ما را به راه‏هاى (سعادت) ما هدايت كرده است؟ قطعاً ما در برابر هر آزارى كه شما نسبت به ما روا داريد، مقاومت خواهيم كرد و اهل توكّل بايد فقط بر خداوند توكّل نمايند. و كفّار به پيامبرانشان گفتند: ما قطعاً شما را از سرزمين خود بيرون مى‏كنيم، مگر آن‏كه در كيش ما در آييد پس پروردگارشان به آنان وحى كرد كه ما حتماً ستمگران را نابود مى‏كنيم. و همانا بعد از (هلاكت) ستمگران، شما را در آن سرزمين سكونت خواهيم داد. اين، براى كسانى است كه از مقام من پروا كنند واز وعده تهديد آميزم بترسند. و (پيامبران ومومنان) در انتظار فتح و پيروزى بودند، و (لى) تمام ستمگران لجوج محروم ماندند. عاقبتِ اين (ستمگرانِ لجوج)، دوزخ است واز آبى بدبو وچركين نوشانده مى‏شوند. آن (آب چركين) را جرعه جرعه مى‏آشامد، در حالى كه فرو بردن آن هرگز گوارا نيست و مرگ از هر سو به سراغ او مى‏آيد، ولى او مردنى نيست وپس از آن، عذاب شديدى است. مَثل (كارهاى) كسانى‏كه به پروردگارشان كفر ورزيدند، همچون خاكسترى است كه در روز طوفانى تندبادى بر آن بوزد، آنان بر حفظ ذره‏اى از آنچه بدست آورده‏اند، قادر نيستند. اين، همان گمراهىِ دور و عميق است.

شریعتی: از فضیلت ذکر بلند صلوات بر محمد و آل محمد بشنویم.

حاج آقای فرحزاد: در سوره اعلی خدای متعال می‌فرماید: «قَدْ أَفْلَحَ‏ مَنْ‏ تَزَكَّى‏، وَ ذَكَرَ اسْمَ رَبِّهِ فَصَلَّى» رستگار شد کسی که خودش را پاک کرد و زکات داد و خدا را یاد کرد. مفسرین معانی گفتند، امام هشتم ذیل این آیه فرمودند: شما این را چه معنا می‌کنید؟ هروقت که اسم خدا را آورد و یاد خدا کرد، گفتند: باید نماز بخوانی. گفتند: این تکلیف مالا یطاق است. فرمودند: مراد خدای متعال این است که هروقت اسم خدا را آوردی و یاد خدا کردی، کنار یاد خدا بر محمد و آل محمد صلوات بفرست. آنچه واسطه یاد خداست و همه فیوضات از اوست، برکت محمد و آل محمد است. خدا را یاد می‌کنی واسطه نعمت هم یاد کن، بعلاوه اینکه صلوات هم یاد خداست. هم یا خداست و هم یاد پیغمبر است.

آیه دوازدهم این صفحه خدای مهربان می‌فرماید: بعد از اینکه سختی‌های انبیاء را بیان می‌کنند، از قول انبیاء که امت‌ها خیلی به آنها فشار آوردند، می‌فرماید: «وَ ما لَنا أَلَّا نَتَوَكَّلَ عَلَى اللَّهِ» چرا ما در سختی‌ها و مشکلات به خدا توکل نکنیم؟ «وَ قَدْ هَدانا سُبُلَنا» خدا همه راه‌ها را برای ما باز کرده است. «وَ لَنَصْبِرَنَّ عَلى‏ ما آذَيْتُمُونا» حتماً ما بر آنچه امت‌ها به ما آزار و اذیت می‌دهید صبر می‌کنیم، «وَ عَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُتَوَكِّلُونَ» آنهایی که اهل توکل هستند، باید به خدای متعال تکیه کنند.

شریعتی: از شخصیت جناب عثمان بن مظعون برای ما بگویید.

حاج آقای فرحزاد: یکی از شخصیت‌هایی که من به ایشان خیلی غبطه می‌خورم عثمان بن مظعون است. خیلی دوست داشتنی است. او از کسانی است که زود ایمان آورد. امیرالمؤمنین صفات برجسته‌ای برای ایشان می‌شمارد. در گذشته برادری داشتم که برادری من بخاطر خدا برای او بود. دنیا در نظرش کوچک بود و در دل من علی بزرگ شده بود. ایشان از سابقین اولین است و جز اولین کسانی است که ایمان آورد. یک جوان قریشی بخاطر اینکه دوستان پیغمبر را آزار می‌دادند، لطمه‌ای به چشمش وارد کرد و یک چشمش را نابینا کرد. یکی از مشرکین مکه گفت: بیا در پناه من باش. گفت: من به مشرک پناه نمی‌برم، پناهم خداست. حاضر هستم چشم دیگرم هم کور شود ولی به مشرک بناهنده نشوم که حضرت ابوطالب(ع) از او دفاع کرد و اشعاری سرودند. عثمان بن مظعون بچه‌ای داشت از دنیا رفت. شش دانگ از دنیا کنده شد. همین بحث افراط و تفریط که گفتم. انسان دنیا را برای آخرت و آخرت را برای دنیا ترک نکند. دنیا و آخرت به اندازه باشد. هستند کسانی که با از دنیا رفتن کسی کلاً ترک دین و دنیا می‌کنند. عثمان بن مظعون رفت در خانه‌اش صومعه‌ای زد، زن و بچه را رها کرد و گفت: فقط آخرت. پیغمبر او را نهی کرد و گفت: من به رهبانیت مبعوث نشدم و خودم کنار همسر می‌روم، روزه می‌گیرم و افطار می‌کنم. از ما نیست کسی که دنیا را برای آخرت ترک کند و آخرت را برای دنیا ترک کند. در حالات ایشان نوشتند من وقتی شهادتین گفتم مسلمان ظاهری شدم ولی ایمان بر قلبم رسوخ نکرد. روزی محضر پیغمبر بودم، حالت وحی به حضرت دست داد. بعد از اینکه از حالت برگشتند، فرمودند: جبرئیل آمد و این آیه را از طرف خدا به من رساند. «إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ‏ وَ الْإِحْسانِ‏ وَ إِيتاءِ ذِي الْقُرْبى‏ وَ يَنْهى‏ عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ وَ الْبَغْيِ يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ» (نحل/90) این آیه را که حضرت برای من خواند، عشق و محبت پیغمبر در قلب من وارد شد. در دوم ذی الحجه فوت کرد و اول کسی بود که در بقیع دفن شد.

وقتی از دنیا رفت پارچه‌ای رویش انداخته بودند که ببرند غسل کنند و دفن کنند. پیغمبر در مدینه خبردار شدند. بالای سرش آمدند و پارچه را از کنار صورتش کنار زدند. خم شدند و پیشانی و دو چشم او را بوسیدند و به پهنای صورت مثل ابر بهار مدت طولانی گریه کردند. اینقدر دل پیغمبر از مردن او متأثر شد که مدت طولانی گریه کردند. وقتی جنازه را بلند کردند ببرند، فرمودند: خوش به حالت ای عثمان! تو کسی بودی که به دنیا آلوده نشدی. نه دنیا به تو چسبید و نه تو به دنیا چسبیدی. هروقت هم عزیزترین فرد پیغمبر از دنیا می‌رفت، می‌فرمود: ملحق شو به عثمان بن مظعون.

شریعتی: مطالب و محتوای برنامه ما در سایت برنامه، کانال سروش و ایتا قرار دارد. فایل‌های صوتی و متنی در آنجا موجود است. دعا بفرمایید و آمین بگوییم.

حاج آقای فرحزاد: خدایا به حق محمد و آل محمد قلب امام زمان از ما راضی و فرجش را نزدیک بگردان. ما را جزء بهترین یارانش قرار بده. هرچه در طول تاریخ به اولیائت دادی به همه ما مرحمت بفرما. هرچه از آنها دور فرمودی از ما دور بگردان. هوای پاک، زندگی سالم، عافیت، فراوانی، ارزانی، نعمت فراوان مرحمت بفرما. مریض‌های روحی و جسمی شفا عنایت بفرما. آنهایی که شغل ندارند، همسر و مسکن ندارند، تفضلاً مرحمت بفرما. عاقبت ما ختم بخیر بگردان.

شریعتی: «والحمدلله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین»