main logo of samtekhoda

98-06-31-حجت الاسلام والمسلمین بهشتی-ابعاد مختلف تربیت عبادی(اهمیت مسجد)


برنامه سمت خدا
موضوع برنامه: ابعاد مختلف تربیت عبادی (اهمیت مسجد)
كارشناس: حجت الاسلام والمسلمين بهشتی
تاريخ پخش: 31-06- 98     
شریعتی:
بسم الله الرحمن الرحیم و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین
با دشمن خویشیم دما دم در جنگ *** او با دم تیغ آمده ما با دل تنگ
ما رود مدامیم بگویید به تیغ *** ما شیشه‌ی عطریم بگویید به سنگ
سلام می‌کنم به همه‌ی بیننده‌های نازنینمان، شنونده‌های بسیار گرانقدرمان، آغاز هفته دفاع مقدس را گرامی‌ می‌داریم و یاد می‌کنیم از همه شهداء و ایثارگران و به خانواده محترم شهدا و جانبازان عرض ادب می‌کنیم. همه آنهایی که در سالهای دفاع مقدس سنگ تمام گذاشتند. حاج آقای بهشتی سلام علیکم و رحمة الله. خیلی خوش آمدید.
حاج آقای بهشتی: سلام علیکم و رحمة الله، بنده هم خدمت شما و بینندگان و شنوندگان عزیز سلام می‌کنم. هفته دفاع مقدس را گرامی می‌داریم، همچنین آغاز سال تحصیلی را به دانش آموزان و دانشگاهیان تبریک می‌گویم و از خداوند می‌خواهم سالی همراه با خیر و برکت و پیشرفت و موفقیت باشد و بتوانیم این نسلی که امانت دست ما هستند، به سمتی که خدا می‌پسندد حرکت بدهیم.
شریعتی: انشاءالله در نیمه دوم سال بخاطر تغییر ساعت رسمی کشور حوالی ساعت 13:10 دقیقه خدمت شما خواهیم رسید. آغاز سال تحصیلی جدید را به همه دانش آموزان و دانشجویان و طلاب عزیز تبریک می‌گوییم و آرزو می‌کنیم سالی سرشار از برکت در عرصه علم و تربیت داشته باشند. حاج آقای بهشتی تجربیات ارزنده‌ای در آموزش و پرورش داشتند، خیلی‌ها دوست دارند توصیه‌های شما را در آغاز سال تحصیلی بشنوند.
حاج آقای بهشتی: رسالت انبیاء تعلیم و تربیت است و کار پدر و مادر و معلم در این جهت است. هرچقدر پدر و مادرها این کار را با دقت بیشتری انجام بدهند، اجر و پاداش شگفت آوری دارد. پیغمبر فرمود: آیا به شما خبر بدهم از خوب‌ترین خوبان؟ «الله الاجودُ الأجود» خداست خوب‌ترین خوبان «و أنا اجودُ بنی آدم» من خوب‌ترین فرزندان آدم هستم. «و أجودکم من بعدی» بعد از من خوب‌ترین شما «الذی قتل فی سبیل الله» شهیدی که در راه خدا جان باخت و معلمی که خوبی می‌آموزد. کار تعلیم آمده کنار کار جهاد قرار گرفته است. تعلیم و تربیت را با همکاری هم، خانه و مدرسه پیش می‌برند. همین اندازه که این کار را مهم بدانیم و بدانیم خود به خود انجام نمی‌شود و نیاز به مراقبت و دلسوزی دارد. این جرقه مهمی است و باید دنبال روش‌ها برویم. به باغبان، مربی می‌گویند. مثل باغبان که اگر باغ را رها کند، چیزی از باغ نمی‌ماند. باید مراقبت کنیم و از خدا کمک بگیریم. این هفته شهادت امام زین العابدین است، از خدا می‌خواهد «وَ أَعِنِّي عَلَي‏ تَرْبِيَتِهِمْ‏ وَ تَأْدِيبِهِمْ، وَ بِرِّهِم» (صحيفه سجاديه، دعاي 25) پروردگارا مرا بر تربیت فرزندانم کمک کن.
شریعتی: انشاءالله دست به دست هم بدهیم و برای آینده‌ی بچه‌هایمان تلاش کنیم. به بحث تربیت عبادی می‌پردازیم، این هفته در ذیل بحث مکان نمازگزار، به بحث مسجد و کارکرد تربیتی آن می‌پردازیم. بحث امروز شما را خواهیم شنید.
حاج آقای بهشتی: بسم الله الرحمن الرحیم، الهی انطقنی بالهدی و الهمنی التقوی.
نماز برای ساخته شدن ما، طراحی شده و مراحلی را گذراندیم، به مکان و مسجد رسیدیم. مسجد را در این روزها خیلی مطالعه کردم و به نظرم رسید اساسی‌ترین موضوع این است که کارکردهای مسجد چیست تا بعدها براساس آن کارکرد بگوییم: هیأت امنا و خادم مسجد، مردم چه وظایفی دارند؟ مثال بزنیم مثلاً در خانه، کارکرد خانه چیست؟ در خانه می‌خواهیم استراحت کنیم، اتاق خواب لازم دارد. می‌خواهیم مهمانی بدهیم، اتاق پذیرایی لازم دارد. بخواهیم غذا میل کنیم آشپزخانه لازم دارد. براساس کارکرد یک خانه معمار طراحی می‌کند. کارکرد مسجد از نظر آیات و روایات و سیره ائمه و پیامبر چیست و چه انتظاراتی داشتند تا در این بنا شکل بگیرد، الآن هم حکومت اسلامی است و متفاوت با دوران قبل است و اگر بعضی از مسجدهای ما به این کارکردها نمی‌پردازند، چون برایشان امکان ندارد، از این به بعد کسانی که می‌خواهند مسجد بنا کنند، اینها را لحاظ کنند.
برای محل عبادت، عبادت کنندگان در قرآن چهار کلمه آمده است. کلمه‌ی اول «صوامع» جمع صومعه، مکان عبادت مسیحیانی که دوست داشتند از جمعیت دور شوند و در کوهستان یا در بیابان بروند و با خدا راز و نیاز کنند. به دور از اجتماع و به دور از مناطق پر جمعیت، کلمه دوم «بیِع» جمع بیعه یعنی کلیسا، عبادتگاه‌های مسیحیان داخل شهرها. کلمه‌ی سوم «صلوات» جمع صلاة به عبادتگاه یهودی‌ها گفته می‌شود، به معنای نمازخانه    و کلمه‌ی چهارم «مساجد» است. یعنی عبادتگاه‌های پیروان ادیان در یک آیه در قرآن آیه‌ی 40 از سوره حج است. کلمه‌ی صوامع و کلمه‌ی بیع، کلمه‌ی صلوات و مساجد. یک تفاوتی بین عبادتگاه مسلمان‌ها و باقی ادیان هست و آن تفاوت این است که در بقیه ادیان در هفته تنها یک روز عبادتگاه‌ها باز است. مسیحی‌ها یکشنبه‌ها و یهودی‌ها شنبه‌ها و باقی روزها تعطیل است. مسلمان‌ها همه روزها و همه شب‌ها مسجدهایشان باز است.
تعبیری که در آیه 40 سوره حج آمده «وَ مَساجِدُ يُذْكَرُ فِيهَا اسْمُ اللَّهِ كَثِيراً» صوامع، بیع و صلوات، اینها عبادتگاه‌های ادیان قبل و مسجدهایی که زیاد ذکر خدا در آنجا برده می‌شود که در تفسیر می‌فرماید: منظور نمازهای پنج‌گانه است. این تفاوتی است بین مساجد و عبادتگاه ادیان دیگر. اولین کارکرد مسجد عبادت است، یعنی نماز، دعا، ذکر، اعتکاف، پیامبر عزیز ما که در مکه ظهور کردند، اولین نمازهایی که خواندند در مسجد بود، پیامبر جلو، امیرالمؤمنین سمت راست و حضرت خدیجه پشت سر، می‌توانستند در خانه نماز بخوانند ولی اصرار داشتند نماز در مسجدالحرام باشد. حتی با مخالفت مشرکین روبرو می‌شدند ولی اصرار داشتند همین‌جا باشد. تا به مدینه آمدند و در مدینه هم به قبا که رسیدند یک مسجد ساختند، یک هفته تقریباً در قبا، که بعدها روزهای دوشنبه و پنج‌شنبه به این مسجد می‌رفتند. جمعه بود که وارد مدینه شدند و بنای مسجدالنبی را گذاشتند، نمازهایشان را در مسجد می‌خواندند و به مسلمان‌ها می‌گفتند: نماز خود را در مسجد بخوانید. بعد از مسجد جامع مدینه، نه مسجد دیگر در مدینه ساخته شد. محله‌هایی که دور بودند به مسجد مرکزی، پیغمبر اجازه دادند آنها هم مسجد داشته باشند. ولی نمازها را در مسجد بخوانند، کارکرد اول مسجد نماز است. مساجد جهان اسلام و ایران مأموریت اصلی‌اش این است که نماز به وقت و جماعت در آن مسجد خوانده شود. در مسجد باید باز باشد تا وقتی مراجعه‌خوان‌ها می‌خواهند نماز بخوانند، چه فرادی، چه جماعت شرایط مهیا باشد.
با یکی از دوستان به یکی از شهرهای پر جمعیت شمال رفتیم، ظهر می‌خواستیم نماز بخوانیم، هفت تا مسجد رفتیم بسته بود. نماز ظهر، عبادت که اصلی‌ترین کارکرد مسجد است، سجده، نیایش، دعا و ذکر و اعتکاف، اعتکاف عبادتی است که فقط در مسجد است. اعتکاف بدون مسجد معنی ندارد. این کارکرد اول مسجد است. ائمه ما چقدر به ما دعاهایی یاد دادند که بهترین جای خواندن دعا در مساجد است. این بنا وقتی ساخته شد، شبستان و حیاط و کاشی‌کاری‌ها، آیاتی که نوشته شده، همه باید مطابق با فضای مسجد باشد. در آینده خواهیم گفت که مسجد کارکرد آموزشی و تبلیغی، کارکرد حمایتی و سیاسی دارد ولی آن موضوعات نباید لطمه به عبادت بزند. مثلاً در مسجد پیامبر می‌خواستند آموزش بدهند، آموزش را در حیاط می‌بردند که اگر کسی می‌خواهد نماز بخواند، هم نماز جماعت و هم فرادی، چون نماز فرادی در مسجد ثوابش بیش از نماز فرادی در منزل است. بازاریان هستند، بعضی اول وقت به جماعت می‌آیند ولی بعضی یک ساعت بعد، دو ساعت بعد به مسجد می‌آیند و این پاداش دارد و در سبک زندگی اسلامی حتی الامکان مسلمان‌ها، آقایان و خانم‌ها در مسجد نماز بخوانند. در مسجد دعا بخوانند و ذکر بگویند.
قرآن کریم می‌فرماید: چه کسی ستمکارتر از کسی که جلوی ذکر در مسجد را بگیرد. «وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ مَنَعَ‏ مَساجِدَ اللَّهِ‏ أَنْ يُذْكَرَ فِيهَا اسْمُهُ» (بقره/114) یعنی برنامه‌ها طوری طراحی شود که نماز تحت شعاع قرار بگیرد و برود در حاشیه و یک برنامه دیگر بیاید. آن کارکرد اصلی مسجد، عبادت و نماز باید پررنگ باشد. درب مسجد باید برای نماز در تمام ساعات باز باشد. این اولین و مهمترین کارکرد مسجد است. مخصوصاً برای همسایه‌های مسجد، امیرالمؤمنین(ع) فرمود: «لا صَلاةَ لِجَارِ الْمَسْجِدِ إِلا فِي مَسْجِدِهِ‏» (تهذيب‏الاحكام، ج 1، ص 92) همسایه‌های مسجد باید در مسجد نماز بخوانند. کسانی هستند باید دو کیلومتر راه برود تا به مسجد برسد، ولی آن کسی که ده قدم راه است، به خصوص سفارش شده نماز همسایه‌ی مسجد اگر در خانه خوانده شود یا قبول نیست یا کامل نیست.
مورد دوم کارکرد تبلیغی و آموزشی است. اسلام دینی است فرهنگی، اولین آیاتی که نازل شده، بخوان «أقراء» اولین سوره‌هایی که نازل شد سوره قلم، یعنی خدا به قلم قسم خورده است. به مرکّب و نوشته، «ن وَ الْقَلَمِ وَ ما يَسْطُرُونَ‏» (قلم/1) این دین اسلام است یعنی با آموزش و آگاهی و مطالعه و یاد دادن و یاد گرفتن همراه است. پیغمبر پایگاه اینها را در مسجد قرار داد. یکی از مأموریت‌های مهم پیامبر ما تبلیغ دین است. «ما عَلَى الرَّسُولِ إِلَّا الْبَلاغُ‏» (مائده/99) تبلیغ را هم پیغمبر در مسجد قرار می‌داد، چه زمانی که سیزده سال در مکه بودند و با ممانعت‌هایی که می‌شد به مسجدالحرام می‌آمدند، دوستانشان که پر تعداد هم نبودند در حجر اسماعیل می‌نشستند، پیامبر برایشان صحبت می‌کرد. مخالفین هم اگر می‌آمدند، مناظره‌های طولانی در مسجدالحرام، در گذرها و خیابان‌ها، در مسجد مناظره کردند و در مسائل اعتقادی و آیات قرآن با مخالفین، به مدینه هم تشریف آوردند تبلیغشان را در مسجد متمرکز کردند. پیامبر غالباً بعد از نمازها سخنرانی می‌کردند. یک مسجدی که بخواهد الگویش پیامبر باشد، کارکرد دوم مسجد تبلیغ است. یعنی امام جماعت نماز بخواند و برود، نه، بماند و موعظه کند. یا خودش یا یک نفر دیگر. اساساً در مسجد باید آموزش صورت بگیرد. ما سیصد سال، یعنی تا اواخر قرن سوم، آغاز قرن چهارم، بزرگترین مراکز علمی اسلامی مساجد بودند. یعنی مسجدالحرام، مسجدالنبی، مسجد بزرگ بغداد، مسجد جامع بصره، مسجد جامع کوفه، مسجد شام، مسجد بیت المقدس، مراکز علمی بودند. بزرگترین کتابخانه‌های اسلامی در مساجد بود. بعضی از کتابخانه‌های مساجد، سی هزار جلد کتاب درونش بود. ما وقتی مسجد می‌سازیم از این غافل هستیم. اگر بنا را بر این بگذاریم که مرکز آموزش مسجد است، کسی که از این به بعد بخواهد مسجد بسازد، چه چیزهایی را می‌خواهد آموزش بدهد به چه کسانی، ممکن است بگوید: می‌خواهم به کودکان آموزش بدهم. اینها کلاس خاص نیاز دارند. به نوجوان یا بانوان می‌خواهم آموزش بدهم. آموزش قرآن، تفسیر، احکام، همه آموزش‌ها باید در این مرکز انجام بگیرد و اینها کار یک نفر نیست. از بیرون کسانی باید بیایند و فضاهایی باید در مسجد تعبیه شود، برای آموزش. اگر این کارکرد را قبول کردیم که مسجد فقط برای عبادت نیست.
اروپایی‌ها دوست دارند مسجد در مناطق مسلمان‌نشین فقط برای عبادت باشد و کارکرد دیگری نداشته باشد. حتی در مسجدالحرام، مسجد النبی، خوش ندارند سعودی‌ها که کسی با بغل دستی‌اش حرف بزند. با دوستان در مسجدالحرام بودیم. یک مصری نشست، رفیق ما شروع کرد با او باب صحبت را باز کرد. چند دقیقه بعد مأموری او را بلند کرد. به ستون نگاه کردیم دیدیم یک دوربینی است، از آنجا دیده بودند. چرا؟ اسلام دینی است اجتماعی که مسلمان‌ها وقتی گرد هم می‌آیند، حتی الامکان به جماعت نماز بخوانند. مسجد یک پایگاهی است برای تبلیغ اسلام، این شش هزار و چند صد آیه قرآن کجا باید تعلیم داده شود؟ روخوانی، روان‌خوانی و زیبا خوانی، تفسیر و قصه‌ها و احکام قرآن باید در مسجد تعلیم داده شود. امیرالمؤمنین و امام حسن (ع)، امام حسین(ع)، امام زین العابدین(ع)، امام باقر و امام صادق(ع) که امام صادق چند هزار شاگرد داشتند و در مسجد مرکز درسی ایشان بود. مدل مسجدی که ما بخواهیم از اسلام ناب الهام بگیریم، باید آموزش درونش باشد. هفته آینده در مورد حضور بچه‌ها و جوان‌ها صحبت خواهیم کرد و در مورد پیوند مسجد و مدرسه خواهیم گفت. بخواهیم مسجد زنده باشد از همه سطوح سنی و همه اقشار باید در مسجد حضور داشته باشند. مهندس و پزشک، دانشگاهی، کارگر، کشاورز، خانم و آقا باید در مسجد باشند.
حدیثی از امیرالمؤمنین هست که می‌فرمایند: کسی که به مسجد رفت و آمد می‌کند هشت چیز گیرش می‌آید، یکی علم تازه است. معلوم است در مسجد باید علومی تعلیم داده شود که هرکس می‌آید می‌گوید: من کیف می‌کنم. نشد به این مسجد قدم بگذارم و یک حرف تازه یاد نگیرم. برای زندگی، خانواده، شغل و کار و عبادت و دینم، مسجد مرکز آموزش، مرکز تبلیغ دین، همه ابعاد دین، اخلاق، عقاید، احکام، تفسیر قرآن و تاریخ اسلام، اینها پایگاهش باید مسجد باشد. یک شاعر بزرگی در حجاز بود که سران مشرکین زیاد به او می‌گفتند: به محمد(ص) نزدیک نشو. می‌گوید: یک روز صبحی وارد مسجدالحرام شدم و از بس به من گفته بودند، در گوش‌هایم پنبه گذاشتم. آهنگ خوشی به گوشم رسید و مطالب زیبایی را ناخودآگاه شنیدم و دیدم پیامبر مسلمان‌هاست. گفتم: تو آدم با سوادی هستی، این چه معنا دارد در گوشت پنبه بگذاری. اگر دیدی درست است بپذیر و اگر دیدی نادرست است رد کن. پیامبر را تعقیب کردم تا به خانه رسید. اجازه گرفتم وارد خانه شوم. حضرت فرمود: بفرمایید! داخل خانه شدم. گفتم: می‌خواهم اسلام را بشنوم. آیاتی از قرآن را برای من تلاوت فرمودند، دیدم خیلی معارف خوشی است. مسلمان شدم و بعد گفتم: در قبیله خودم می‌روم و اسلام را تبلیغ می‌کنم. تا جنگ خیبر از قبیله خودش، هفتاد، هشتاد خانوار را مسلمان کرده بود و پس از رحلت پیامبر هم در یکی از جنگ‌ها به شهادت رسید. این مسجد پایگاه تبلیغ است. فقط عبادت و نماز و ذکر نه، آنها هست، کارکرد اصلی مسجد عبادت است، ولی تبلیغ دین. کسی وارد مسجد می‌شود باید برنامه‌های مسجد او را با اسلام آشنا کند. با قرآن آشنا کند، با سیره‌ی پیامبر آشنا کند در تمام سطوح! کسی که می‌خواهد مسجد بسازد، باید برای آموزش فکر کند. در مساجد باید مسابقات کتابخوانی باشد. دوازده ماه سال به مناسبت‌های مختلف، ایام نوروز، مسجد مسابقه کتاب‌خوانی از طبیعت بگذارد. بهار در قرآن، طبیعت در قرآن، آیه‌های خدا. موضوع آموزش و تبلیغ در مسجد خیلی مهم است و امامان ما خیلی تکرار کردند.
امام صادق(ع) فرمود: «ما جلس‏ قوم‏ فى مسجد» ملتی در مسجد ننشست، «من مساجد اللَّه تعالى يتلون كتاب اللَّه و يتدارسونه بينهم» بحث کنند در مورد آیات قرآن، اگر این کار را کنند، «الّا تنزّلت عليهم السكينة و غشيتهم الرّحمة» یک آرامشی برای آنها حاکم می‌شود و فرشتگان دور آنها بال می‌زنند. پیامبر عزیز ما وقتی اسرا را در جنگ بدر گرفتند، برای آزادی اسرا شرایطی قرار دادند، آنهایی که پول داشتند، پول بدهند تا آزاد شوند. بعضی یک فن و مهارتی بلد بودند و بنا شد تعلیم بدهند و بعضی سواد داشتند. پیغمبر فرمود: کسانی که سواد دارند در مسجد بیایند و به ده مسلمان یاد بدهند. جلسات پرسش و پاسخ، ما در روزگاری زندگی می‌کنیم که بسته‌های پرسش و شبهه از بیرون مرزها می‌آید. مسجدها باید جواب بدهند. کلاس‌های پرسش و پاسخ در مسجدها باید اجرا شوند. در ساعت‌های خاصی در مورد حجاب، این مسجد به پرسش‌های شما پاسخ می‌دهد. درباره‌ی نماز، درباره‌ی اقتصاد، درباره‌ی ربا، دیدگاه مراجع و اسلام را مطرح می‌کند، مراکز پرسش و پاسخ در زمان پیامبر و ائمه بوده است. پیغمبر فرمود: ای اباذر، اگر می‌خواهی در مسجد پاداش ببری، باید برای این سه منظور بنشینی، یکی برای نماز، «قِرَاءَةُ مُصَلٍّ أَوْ ذَاكِرُ اللَّهِ‏ تَعَالَى أَوْ سَائِلٌ عَنْ عِلْمٍ» ذکر خدا، یا کسی که از مسأله‌ی علمی پرسشی دارد.
کارکرد سوم سیاسی و اجتماعی است که باز هم غربی‌ها دوست ندارند مسلمان‌ها در مساجدشان به این کارکرد توجه کنند. وقتی به سیره‌ی پیغمبر نگاه می‌کنیم، مسجد را جایی برای بیعت کردن قرار داده است. بیعت یک امر سیاسی است و امروزی‌ها انتخابات می‌گوییم. امیرالمؤمنین(ع) در 25 سالی که تمام شد، مردم هجوم آوردند که با امیرالمؤمنین بیعت کنند. حضرت فرمود: بیعت در مسجد، می‌شد در خیابان یا یک میدان هم بیعت کنند ولی حضرت فرمود: «إِنْ‏ كَانَ‏ لَا بُدَّ مِنْ ذَلِكَ» من دوست می‌دارم مشاور باشم تا امام شما، به دلایلی که خود حضرت فرمودند در آن 25 سال که چه حوادثی رخ داده است ولی حالا که شما فشار می‌آورید، «فَفِي الْمَسْجِدِ» جای بیعت، بیعت یک امر سیاسی است. یعنی مردم می‌خواهند دست در دست رهبر بگذارند و اعلام وفا کنند. این کار را فرمود در مسجد انجام شود.
در کشور ما چهل سال است انتخاب‌هایی که می‌شود، یکی از اماکنی که مردم برای رأی دادن مراجعه می‌کنند، مساجد است. این معنای قشنگی است و منطبق با کارکردی است که زمان پیامبر طراحی شده است. زمان امیرالمؤمنین طراحی شده است. ملاقات‌های عمومی پیامبر ما در مسجد بود. دیدارهایش با هیأت‌های نمایندگی که از کشورهای خارج می‌آمدند، هنوز مسلمان هم نشدند، در مسجد بود. خلفای پس از پیامبر و امیرالمؤمنین و پس از امیرالمؤمنین در مسجد، در انقلاب ما همه دنیا شاهد است که حضرت امام به دنیا اعلام کرد: انقلاب ما از مسجدها شروع شد. در پیداش انقلاب مسجدها نقش ویژه داشتند و پس از انقلاب در دفاع مقدس. حاج آقای قرائتی چند بار از آقای رحیمیان که سالها نماینده‌ی مقام معظم رهبری و حضرت امام در بنیاد شهید بودند، نقل می‌کرد هشتاد درصد یا بیشتر کسانی که اعزام به جبهه شدند، از مساجد اعزام شدند. مسجد جایی بود برای پشتیبانی از انقلاب برای جان فشانی و کمک‌هایی که به سمت جبهه‌ها از مساجد انجام شد.
به یکی از کشورهای همسایه رفته بودم شاید چند صد میلیارد خرج کرده بودند، گفتند: سالی یکبار نماز عید در این مسجد خوانده می‌شود. بقیه روزها گردشگران برای دیدن معماری به آن مسجد می‌آیند. مسج باید کارکردهای اجتماعی و سیاسی داشته باشد. احادیثی که به ما رسیده که امام زمان(ع) بعد از اینکه سخنانشان را در مسجدالحرام اعلام می‌کنند و حرکتشان آغاز می‌شود، استقرارشان در مسجد کوفه است.
امام خمینی(ره) فرمود: مسجد در صدر اسلام همیشه مرکز جنبش و حرکت‌های اسلامی بوده است. از مسجد تبلیغات اسلامی شروع شد و قوای اسلامی برای سرکوبی کفار حرکت می‌کردند. این مساجد است که نهضت را درست کرد، در عهد رسول الله(ص) و بعد از آن هم تا مدت‌ها مسجد مرکز اجتماع سیاسی و تجییش جیوش بود. مساجد و محافل دینیه را که سنگرهای اسلامی در مقابل شیاطین است، هرچه بیشتر گرم و مجهز نگه دارید. مسجد یک سنگر اسلامی است و محراب جنگ است. هم جنگ با شیطان و هم جنگ با طاغوت‌ها، ای ملت مسجدهای خود را حفظ کنید و مساجد را پر کنید، اگر این مساجد و مراکز ستاد اسلام قوی باشد، ترس از فانتوم‌های آمریکایی و ترس از آمریکا و شوروی نداشته باشید. آن روز باید ترسید که شما به اسلام پشت کنید، به مساجد پشت کنید. اینها دید سیاسی اجتماعی و کارکرد سیاسی و اجتماعی مسجد است.
کارکردهای حمایتی، مسجد یک پایگاهی باید برای حمایت باشد. در زمان پیامبر صدها بار در سیره‌ی پیامبر می‌بینیم، فقرا، ضعفا، بینوایان، به مسجد می‌آمدند و دست دراز می‌کردند. یا رسول الله، به ما کمک کنید. پیامبر نهی نمی‌کرد که مسجد جای این چیزها نیست. یک کسی از راه می‌رسید و جایی را نداشت، به مسجد پناه می‌برد. پیغمبر به مسجدی‌ها می‌فرمود: کسی هست ایشان را به خانه‌اش ببرد؟ یا کسی پول‌هایش گم شده و آسیب دیده به مسجد مراجعه می‌کرد. پناهگاهی که برای دولت نیست و خودجوش برای مردم است. همه کمک‌هایی که در مسجد هست نه از بودجه دولت، مسلمان‌ها که حول آن مسجد زندگی می‌کنند، مسجد را از خودشان می‌دانند و برای همه ماست، شما چه کاره هستید؟ من مهندس هستم. شما چه؟ من پزشک هستم. من روحانی هستم. همه با هم کمک کنیم، درد هم را دوا کنیم. بیکارها به مسجد مراجعه می‌کردند و پیغمبر نمی‌فرمود: به من چه؟ صدا می‌زدند کسی هست یک تیشه داشته باشد؟ یک کسی می‌گفت: بله، یک کسی هست دسته تیشه داشته باشد؟ حضرت در مسجد دسته تیشه را مهیا می‌کردند و می‌فرمودند: برو کار کن! امروزه معنای این کار چیست؟ یعنی کسانی که توانایی دارند و کارآفرین هستند، دست به دست هم بدهند. به امام جماعت اعلام کند، من می‌توانم ده نفر را به کار بگیرم یا پول در اختیار چند نفر قرار بدهم. ماشین در اختیار چند نفر قرار بدهم. یا من باغ دارم و احتیاج دارم چند نفر در طول سال به من کمک کنند. اینها جایش درون مسجد است. بیکاران به مسجد مراجعه کنند. کسانی که ازدواج نکردند، دختر یا پسر به پیغمبر مراجعه می‌کردند. دخترخانم می‌آمد می‌گفت: یا رسول الله، وقت ازدواج من رسیده است. یا پسری می‌گفت: من همسر می‌خواهم! در مسجد باید جایی باشد، افرادی که مطمئن هستند، مورد اعتماد دیگران هستند. از خانواده‌ها اطلاعاتی بگیرند. این کار مسجد است و وقتی جوان ازدواج کند تا پایان عمرش از مسجد دست نمی‌کشد و می‌گوید: مسجد برای من کار درست کرد، مسجد برای من همسر معرفی کرد.
اختلاف که بین خانواده‌ها پیش می‌آمد به پیغمبر و به امیرالمؤمنین مراجعه می‌کردند. پیامبر وساطت می‌کرد، موعظه می‌کرد، اختلافات زن و شوهرها را حل می‌کرد. در مسجد یک مراکزی باید باشد مشاوران بیایند، همه این امور را هم امام جماعت نمی‌تواند، مقام معظم رهبری سه سال متوالی در اجلاس سراسری نماز که موضوعش مسجد بود، پیام دادند و رهنمودهایشان در مورد مسجد بود. ایشان فرمودند: امام جماعت در مسجد مثل پزشک در بیمارستان است. امام جماعت باید به دردهای مردم، دردهای روحی و جسمی مردم برسد. معلوم می‌شود حوزه‌های علمیه باید یک چنین کسی را تربیت و اعزام کنند. باور کنیم این کارکرد مسجد است. نگوییم: مسجد جای عبادت است و به ما ربطی ندارد. نه! جایی در مسجد بود برای حمایت‌های درمانی، هم زمان جنگ و هم غیر جنگ، الآن مساجدی داریم که درمانگاه دارند. مخصوصاً در جنوب شهر که فقرا زیاد هستند. پزشکانی داریم که هفته‌ای چند روز رایگان ویزیت می‌کنند. با این کار دین در متن زندگی می‌آید. دین چقدر به من کمک کرده است. داروی رایگان، پزشک رایگان! رئیس قوه قضائیه اعلام کردند که هر مسجد یک حقوقدان داشته باشد، از هر محلی یک حقوقدان باشد که مشاوره حقوقی بدهد. کسانی که اختلاف ملکی و تجاری دارند را راهنمایی کنند.
شریعتی: در آستانه بازگشایی مدارس هستیم، با توجه به هزینه‌های لوازم التحریر، وظیفه‌ای که هرکدام از ما در بحث حمایت از کودکان کم بضاعت داریم، قرارگاه جهادی نبی اکرم(ص) طرحی دارند به نام «طلایه داران رویش علم» برای حمایت از دانش آموزان کم بضاعت، که شما هم می‌توانید در این طرح مشارکت کنید. امروز صفحه 172 قرآن کریم، آیات 164 تا 170 سوره مبارکه اعراف را تلاوت خواهیم کرد.
«وَ إِذْ قالَتْ أُمَّةٌ مِنْهُمْ‏ لِمَ تَعِظُونَ قَوْماً اللَّهُ مُهْلِكُهُمْ أَوْ مُعَذِّبُهُمْ عَذاباً شَدِيداً قالُوا مَعْذِرَةً إِلى‏ رَبِّكُمْ وَ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ «164» فَلَمَّا نَسُوا ما ذُكِّرُوا بِهِ أَنْجَيْنَا الَّذِينَ يَنْهَوْنَ عَنِ السُّوءِ وَ أَخَذْنَا الَّذِينَ ظَلَمُوا بِعَذابٍ بَئِيسٍ بِما كانُوا يَفْسُقُونَ «165» فَلَمَّا عَتَوْا عَنْ ما نُهُوا عَنْهُ قُلْنا لَهُمْ كُونُوا قِرَدَةً خاسِئِينَ «166» وَ إِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكَ لَيَبْعَثَنَّ عَلَيْهِمْ إِلى‏ يَوْمِ الْقِيامَةِ مَنْ يَسُومُهُمْ سُوءَ الْعَذابِ إِنَّ رَبَّكَ لَسَرِيعُ الْعِقابِ وَ إِنَّهُ لَغَفُورٌ رَحِيمٌ «167» وَ قَطَّعْناهُمْ فِي الْأَرْضِ أُمَماً مِنْهُمُ الصَّالِحُونَ وَ مِنْهُمْ دُونَ ذلِكَ وَ بَلَوْناهُمْ بِالْحَسَناتِ وَ السَّيِّئاتِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ «168» فَخَلَفَ مِنْ بَعْدِهِمْ خَلْفٌ وَرِثُوا الْكِتابَ يَأْخُذُونَ عَرَضَ هذَا الْأَدْنى‏ وَ يَقُولُونَ سَيُغْفَرُ لَنا وَ إِنْ يَأْتِهِمْ عَرَضٌ مِثْلُهُ يَأْخُذُوهُ أَ لَمْ يُؤْخَذْ عَلَيْهِمْ مِيثاقُ الْكِتابِ أَنْ لا يَقُولُوا عَلَى اللَّهِ إِلَّا الْحَقَّ وَ دَرَسُوا ما فِيهِ وَ الدَّارُ الْآخِرَةُ خَيْرٌ لِلَّذِينَ يَتَّقُونَ أَ فَلا تَعْقِلُونَ «169» وَ الَّذِينَ يُمَسِّكُونَ بِالْكِتابِ وَ أَقامُوا الصَّلاةَ إِنَّا لا نُضِيعُ أَجْرَ الْمُصْلِحِينَ »
ترجمه آیات: و (به ياد آور) زمانى كه گروهى از آنان (بنى‏اسرائيل، به گروه ديگر كه نهى از منكر مى‏كردند) گفتند: چرا شما قومى را موعظه مى‏كنيد كه خدا هلاك كننده‏ى ايشان است، يا عذاب كننده‏ى آنان بر عذابى سخت است؟ گفتند: براى آنكه عذرى باشد نزد پروردگارتان و شايد آنها نيز تقوا پيشه كنند. پس چون تذكّرى را كه به آنان داده شده بود فراموش كردند، كسانى را كه نهى از منكر مى‏كردند نجات داديم و ستمگران را به سزاى نافرمانى كه همواره انجام مى‏دادند، به عذابى سخت گرفتيم. پس چون از آنچه نهى شده بودند تجاوز كردند، به آنان گفتيم: به شكل ميمون‏هاى طرد شده در آييد. و (به ياد آور) آنگاه كه پروردگارت اعلام كرد: همانا تا روز قيامت، كسى را بر آنان (بنى‏اسرائيل) مسلّط خواهد كرد كه آنان را پيوسته عذاب سخت دهد. همانا پروردگارت زود عقوبت مى‏كند و شكّى نيست كه او (در برابر توبه‏كنندگان) بخشاينده و مهربان است. و ما آنان (بنى‏اسرائيل) را در زمين به صورت امّت‏ها و گروه‏هايى پراكنده ساختيم، بعضى از آنان صالحند وبرخى (لجوج و حيله‏گر و) غيرصالح، و آنان را با نيكى‏ها و بدى‏ها آزموديم، شايد كه برگردند. پس از آنان، فرزندانى (ناصالح) جانشينان آنها شدند كه كتاب آسمانى (تورات) را به ارث بردند (ولى قدر آن را ندانستند)، متاع ناپايدار اين دنيا را مى‏گرفتند (و با رها كردن قانون خدا) مى‏گفتند: به زودى ما بخشوده خواهيم شد. و اگر بار ديگر همان منافع مادّى پيش آيد، باز هم آن‏را مى‏گيرند (و قانون خدا را رها مى‏كنند). آيا از آنان در كتاب آسمانى، پيمان گرفته نشده كه جز حقّ، نسبتى به خدا ندهند؟ با اينكه مطالب آن كتاب وپيمان را بارها (به صورت درس) خوانده‏اند، (ولى در عمل، دنيا پرستند) در حالى كه خانه آخرت براى اهل تقوا بهتر است. آيا تعقّل نمى‏كنيد؟ و كسانى كه به كتاب (آسمانى) تمسّك مى‏جويند و نماز را به پا داشته‏اند (بدانند كه ما) قطعاً پاداش اصلاحگران را تباه نخواهيم كرد.
شریعتی: ادامه فرمایشات شما را خواهیم شنید.
حاج آقای بهشتی: از بیماری‌های شایع که در دنیا هست و پر مصرف‌ترین داروها وقتی وزارت بهداشت اعلام می‌کند، داروهای آرام بخش است. اضطراب، افسردگی، دلواپسی، نگرانی، غصه و غم، در دنیا هم زیاد است. پیشنهاد دین این است که «أَلا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُ‏ الْقُلُوبُ» امام صادق(ع) فرمود: هروقت دلتان گرفت و غصه‌دار شدید، وضو بگیرید و به مسجد بروید. آنجا همه یاد خدا هستند و سخنی از خدا گفته می‌شود. کارکرد مسجد مهم است، فضای مسجد، نمازگزاران مسجد آدم را آرام می‌کند. این فضا انرژی مثبت دارد.
شخصیت ابوحمزه‌ی ثمالی را از یک زاویه‌ی حماسی و انقلابی نگاه کنیم، چون مردم بیشتر او را از دعای ابوحمزه می‌شناسند، غیر از اینکه محدث و مفسر و مؤلف کتاب بوده، انقلابی هم بوده است. از دوستان زید بن علی بن الحسین است. زید بن علی بن الحسین شخصیتی است که مردم ما کم در مورد او شنیدند، چهارشنبه شبی به انتقام خون سالار شهیدان با چند هزار نفر که با او بیعت کرده بودند، بنا بود انقلاب کنند، جاسوسی خبر برد و در نطفه آن انقلاب خفه شد و انقلابیون بسیاری‌شان شهید شدند. از جمله زید بن علی بن الحسین هم شهید شد. از شهدای آن ماجرا پسران ابوحمزه هستند، سه پسر او به نام حمزه، نوح و منصور فرزندان شهید ابوحمزه ثمالی هستند که در حمایت از حرکت زید بن علی بن الحسین، شهیدی که پیغمبر شهادت او را پیشگویی کرده و امیرالمؤمنین برایش گریه کرده و امامان ما در حمایت از او اشک ریختند و مورد حمایت بودند، ابوحمزه ثمالی هم خودش از دوستان زید بن علی بن الحسین بوده و هم سه پسرش را تقدیم این حرکت که حرکت برای انتقام «یا لثارات الحسین» یکی از آن حرکت‌ها در این زمینه بوده است. انشاءالله ما هم بتوانیم در این نهضتی که به صورت میلیونی دارد اوج می‌گیرد و لبیک یا حسین در جهان منتشر می‌شود، ما هم بتوانیم سهمی داشته باشد.  
شریعتی: دعا بفرمایید و آمین بگوییم.
حاج آقای بهشتی: «اللهم ارزقنا زیارة الحسین فی الدنیا و شفاعته فی الآخره، اللهم اجعلنا عندک وجیها بالحسین (ع) فی الدنیا و الآخره» از خداوند می‌خواهیم که جوان‌های ما را از ادامه دهندگان نهضت امام حسین قرار بدهد و روز قیامت در پیشگاه امام حسین سربلند باشیم.
شریعتی:
ما سینه زدیم و بی صدا باریدند *** از هرچه که دم زدیم آنها دیدند
ما مدعیان صف اول بودیم *** از آخر مجلس شهدا را چیدند
السلام علیک یا أباعبدالله...