main logo of samtekhoda

90-10-18-حجت الاسلام والمسلمین عالی-پل صراط

برنامه سمت خدا

-حجت الاسلام والمسلمین عالی

-پل صراط

90-10-18
دلم امروز گواه است کسی می آید حتم دارم خبری هست گمانم باید فال حافظ هم هر بار که می گیرم باز مژده ای دل مسیحا نفسی می آید، باید از جاده بپرسم که چرا می رقصد مست موسیقی گامی شده باشد شاید ماه در دست بدنبال که اینگونه زمین مست می چرخد و یک لحظه نمی آساید، گُِله کم نیست ولی لب ز سخن خواهم بست اگر آن چهره به لبخند لبی بگشاید.
سوال – در مورد پل صراط که یکی از مراحل قیامت است توضیحاتی بفرمایید.
پاسخ- در صحنه ی محشر بعد از اینکه نامه ی عمل را ارائه کردند و انسان به اعمال خودش دست پیدا کرد، جهنم را می آوردند و بر جهنم صراطی زده می شود که انسانهایی که می خواهند به بهشت بروند باید از آن عبور بکنند. روایت داریم که پل صراط نازکتر از مو و بُرنده تر از شمشیر است. در سوره ی فجر داریم: موقعی که زمین به شدت کوبیده بشود و عرشه ی محشر آماده بشود و پروردگار ظهور بکند و ملائک صحنه ی حسابرسی را آمده بکنند جهنم آورده می شود. پیامبر فرمود: هزاران ملک زمام جهنم را در دست دارند و آنرا وارد محشر می کنند. جهنم مثل یک حیوان سرکش و درنده سرکشی می کند و اگر خدا آنرا نگه ندارد همه جا را می سوزاند. جهنم و بهشت یک موجود زنده هستند. در قرآن صحبت کردن و شنیدن جهنم نقل شده است. جهنم ناله و صدا دارد. در سوره ی فرقان آیه دوازده می فرماید: وقتی جهنم مجرمین را از راه دور می بیند یک مرتبه مجرمین یک صدای غضبناک را از جهنم می شنوند. پس جهنم حی است. امام سجاد (ع) در دعای سی دو صحیفه ی سجادیه می فرماید: پناه می برم از جهنمی که آسان آن هم سخت است. مثل اینکه ما چیزی را می گوییم که کم آن هم زیاد است. یکی از شاگردان سید بحرالعلوم خیلی گریه می کرد. از او پرسیدند که تو چرا اینقدر گریه می کنی؟ او گفت: من یک روز در درس علامه بحر العلوم بودم که ایشان حدیثی از احمدبن محمد نقل کردند. من به آقا گفتم که اسم او محمدبن احمد است. علامه بحر العلوم فرمودند: خیر نام ایشان احمدبن محمد است. من خودش و پدر و اجدادش را می شنام. من تمام افرادی که در این مجلس نشسته ام را می شناسم و حتی می دانم چه کسی بهشتی و چه کسی جهنمی است و با چشم به من اشاره ای کرد. از آن موقع ترسی در من افتاده است که نکند من جهنمی باشم. ما نمی دانیم که جهنم را از کجا می آورند. ظاهرا جهنم یکی از اسماء خداست. یعنی یک تنزلی از اسم منتقم الهی است. اسماء رحمت خدا ظهور بهشت و اسماء قهر وغضب ظهور جهنم است. پس جهنم آورده می شود و همه بی استثنا باید وارد جهنم بشوند حتی اولیاء و معصومین. در سوره ی مریم آیه 71 خدا می فرماید: همه باید وارد جهنم بشوید و این حکم قطعی خداست. از پیامبر پرسیدند که شما هم وارد جهنم می شوید ؟ پیامبر فرمود: بله ولی مثل باد از آن عبور می کنم. وقتی این آیه نازل شد پیامبر خیلی گریه کرد. ادامه آیه نازل شد. می فرماید: انسانهای با تقوا را نجات می دهیم ولی ظالمین در جهنم به زانو درمی آیند و در آنجا می مانند. در مجمع البیان مرحوم طبرسی روایتی است که وقتی مومنین می خواهند از جهنم عبور کنند جهنم می گوید که زود رد بشوید، شما با نوریتان آتش من را خاموش کردید. پیامبر فرمود: کسانی که وارد جهنم می شوند دو فرقه هستند. یک فرقه فریادشان از جهنم بلند می شود و یک فرقه که جهنم فریادشان از آنها بلند می شود که با نورتان آتش من را خاموش کردید. روایت داریم وقتی اهل بهشت به بهشت رسیدند با همدیگر صحبت می کنند و می گویند: اینکه می گفتند ما باید از جهنم رد بشویم تا به بهشت برسیم را ما ندیدیم. می فرماید: رد شدید ولی آتش جهنم سرد بود. جنس شما سوختنی نبود و جنس مومن سوختنی نیست. شبیه آتشی که ابراهیم را نسوزاند. عبور مومنین از جهنم نسبت به درجات شان با هم تفاوت هایی دارد. چون قرآن می فرماید که همه باید وارد جهنم بشوند پس معلوم است که صراط توی جهنم است. مرحوم فیض کاشانی هم می گوید که صراط داخل جهنم است نه بالای جهنم. کسانی که آهسته رد می شوند شعاع هایی از جهنم به آنها می خورد و کسانی که در مواقفگاه ها معطل می شوند سختی هایی می بینند. چه سِّری وجود دارد که همه باید وارد جهنم بشوند؟ چرا راه بهشت از جهنم می گذرد؟ عالم آخرت بگونه ای نمود باطن این عالم دنیا و خصوصیات اعمال و وضعیت ما در این دنیاست. جهنم در آنجا چهره ی باطنی دنیاست. در آنجا همه ی باطن ها رو می آید از جمله باطن خودمان و باطن خود دنیا. باطن دنیا در آنجا به شکل آتش و جهنم است. البته دنیای حرام مثل باطن آلودگی ها، گناهان، شهوت ها، غضب ها و شیطنت ها. دنیای حلال نعمت خداست که در اختیار ما قرار داده می شود. اگر کسی از چارچوب حلال دنیا استفاده کند، این سرمایه آخرت فرد می شود. این مذموم نیست. فردی نزد حضرت امیرالمومنین آمد و به مذمت دنیا پرداخت. حضرت امیرالمومنین فرمود: ای کسی که فریفته ی دنیا هستی و دشنام می دهی، تو به دنیا بد کرده ای یا دنیا به تو بد کرده است ؟ دنیا محل عبادت دوستان خداست. مردان خدا در همین دنیا معامله می کنند. سرمایه ی آخرت ما از همین دنیاست. رشد عملی و شکوفایی ما در این دنیاست. ما در اینجا می توانیم نهال وجود خودمان را به درخت تبدیل بکنیم تا بار بدهد. اگر کسی با اعمال خودش انسانیتش را شکوفا نکرد، در برزخ و آخرت جای شکوفایی نیست. پس دنیا به این معنا بد نیست. یکی از اصحاب امام صادق (ع) گفت که فلانی اهل دنیاست و هر روز به دنبال کار می رود. اگر کسی برای توسعه ی زندگی واهل وعیالش به دنبال کار می رود این عین آخرت است. دنیای مذموم که در آخرت چهره اش به شکل جهنم است همان کارهای حرامی است که ما در این دنیا انجام می دهیم و یا تعلقات و دلبستگی هایی است که انسان را از خدا و خودش غافل می کند. مثل اینکه شما به زیارت می روید و هدف تان زیارت است و بعد به یک هتل می روید و به اتاق می پردازید و همه اش در فکر دکوراسیون اتاق هستید و از زیارت باز می مانید یا اینکه اگر هم به زیارت می روید در فکر اتاق هستید. حضرت علی (ع) می فرماید: دنیای مذموم ظاهر زیبایی دارد ولی باطن آن سم است. حافظ می گوید ما برای بندگی به این دنیا آمده ایم. گاهی ما این هدف را گم می کنیم. مرحوم کوهستانی نمازهای عجیبی داشت. او می گفت که یک لحظه نمازم را با حکومت دنیا عوض نمی کنم. ایشان در آخر عمرشان بخاطر کهولت سن، رکعات نمازشان را اشتباه می کردند و شک می کردند. ایشان به اطرافیانشان می گفتند که زندگی کردن در این دنیا که رکعت های نمازش این شکلی شده است دیگر فایده ندارد. ایشان زندگی را برای ارتباط باخدا و مناجات و قرب می خواستند. بعضی از افراد مناجات را کار نمی دانند و برای آن وقت نمی گذارند. درواقع دنیای مذموم ما هستیم. دنیا طبیعت که مذموم نیست. نوع نگاه و برخورد ما به این نعمت خداهای باعث می شود که این دنیا برای ما مذموم باشد یا اینکه دنیا برای ما توشه ی آخرت باشد. پس همه وارد جهنم یعنی باطن دنیا می شوند. انبیاء و اولیاء به دنیا دل نبستند و مرتکب حرام نشدند و گذشتند. بخاطر همین پیامبر فرمود: ما از جهنم رد شدیم و خاموش بود. آنها در این دنیا دلبستگی پیدا نکردند که زمین گیر بشوند. بنابراین از دنیا رد شدند و یک لحظه هدف را فراموش نکردند. هر کسی که مرتکب حرام شد در آن جهنم می ماند. کسانی که از امتحانات دنیا گذشتند و آلوده نشدند و به قرب الهی رسیدند، صراط مستقیم را طی کردند یعنی صراط بندگی و دین و تمسک به دستورات الهی. این راه عمل به دستورات الهی است. آنها این راه را طی کردند و توانستند به سعادت برسند. پس صراط درعالم آخرت، باطن صراط مستقیم است که انسان را از دنیا عبور می دهد. پیامبر فرمود: صراط مستقیم یکی بیشتر نیست. کسی که در این دنیا به صراط مستقیم یعنی دین ثابت قدم بوده است در آخرت هم بر صراط مستقیم ثابت قدم است و رد می شود تا به بهشت برسد. هر کس در صراط لغزید در آخرت هم روی صراط می لغزد. امام صادق (ع) فرمود: مردم مختلف روی صراط عبور می کنند. صراط از مو باریکتر است (زیرا تشخیص صراط مستقیم مو شکافانه است و از شمشیر تیزتر است یعنی وقتی شما راه را تشخیص دادی، رفتن آن هم دقت می خواهد. پس وقتی شما وظیفه را تشخیص می دهید انجام دادن آن هم سخت است.) بعضی ها مثل برق از آن عبور می کنند که در این دنیا روی صراط مستقیم محکم و استوار باقی مانده بودند. بعضی ها مثل دویدن با اسب از آن عبور می کند اینها کسانی هستند که همت دسته ی اول را نداشتند و بعضی ها مثل دونده از صراط عبور می کنند. اینها کسانی هستند که در این دنیا مقداری تعلقات پیدا کرده اند ولی باز هدف را گم نکرده اند. بعضی ها روی صراط پیاده می روند که گرمای و سختی را می چشند، اینها کسانی هستند که در دنیا کند می رفتند یعنی بی جهت کار خیر را به تاخیر می انداختند. بعضی ها افتان و خیزان می رفتند یعنی پرت می شوند و آویزان می شوند و دوباره خودشان را بالا می کشند اینها کسانی هستند که حرام هایی مرتکب شده اند ولی دین را از دست نداده اند. کسانی که در این دنیا دین و صراط را از دست می دهند در آتش جهنم پرت می شوند. مرحوم آیت الله بهجت می فرمودند: اگر صراط آخرت از اینجا شروع می شود برای اینکه ما نلغزیم دعای غریق ( که امام صادق (ع) یاد داده است ) را بخوانید: یاالله یا رحمن یارحیم یا مقلب القلوب ثبت قلبی علی دینک.
سوال – سوره غافر آیات 17 تا 25 را توضیح بفرمایید.
پاسخ – آیه 19 می فرماید: خدا هم خیانت های چشم و هم نگاههای آلوده را می داند ( محاسبه می کند ) و هم آن چیزهایی که شما در افکار و نیات خوتان پنهان می کنید. به جز چشم سایر اعضا هم خیانت دارند مثلا دست و پا هم می توانند خیانت بکنند اما خیانت چشم خیلی زیاد است و خیلی ظریف است و کسی متوجه آن نمی شود. خوب است که این آیه را بعنوان یادآوری هر روز تکرار کنیم. یکی از علما وقتی می خواست از نجف به شهر خودش باز گردد به استادش گفت که نصیحتی به من بکنید. ایشان فرمودند: این آیه را هر روز با خودت تکرار کن: مگر نمی دانی خدا تو را می بیند.
سوال – شما گفتید که هر نیتی که از ما صادر می شود ثبت می شود. داریم که اگر ما فکر و نیت گناه داشته باشیم ولی عمل نکنیم، این گناه محسوب نمی شود. آیا این دو جمله با هم تناقض ندارد ؟
پاسخ – ما در روایات داریم که نیت گناه بعنوان گناه برای ما نوشته نمی شود اما خدا آنرا حساب می کند. آیا خدا باید با کسی که نیت گناه می کند با کسی که نیت گناه نمی کند یکسان برخورد بکند ؟ پروردگار اینها را در محاسبه اش دخیل می کند. کسی که نیت گناه می کند مورد عذاب قرار نمی گیرد چون گناه نکرده است ولی در درجه بندی از کسی که نیت گناه نکرده است پایین تر است. خدا نیت ها را خبر دارد و حساب می کند. با نیت گناه درجه ی ما پایین می آید ولی ما عذاب نمی شویم.
سوال – در ادامه ی توصیف صراط توضیحاتی بفرمایید.
پاسخ – صراط آخرت که ما را از جهنم به سمت بهشت عبور می دهد نمود صراط مستقیمی است که در این دنیا اگر کسی به آن پایبند باشد انسان را عبور می دهد و از دنیایی که می تواند انسان را در آلودگی ها فرو ببرد به سعادت برساند. صراط مستقیم در این دنیا یک جاده آسفالت نیست بلکه همان دستورات الهی است. و همان چیزی است که دین ارائه داده است. این دستورات الهی که صراط مستقیم را تشکیل می دهد در وجود معصومین تجسم یافته است. معصوم تمام دستورات را در خودش عملی کرده است و مجسمه ی دستورات الهی شده است. معصوم کسی است که هم عقایدش پاک است و شرک در آن نیست و هم اخلاقش پسندیده است و صفات عالیه را در اوج دارد و هم رفتارش صالح و سالم است. مجسمه ی صراط خود معصومین است. روایت داریم که علی صراط است. امام صادق (ع) فرمود: ما اهل بیت صراط مستقیم هستیم. در زیارت جامعه کبیره داریم که شما اهل بیت صراط مستقیم هستید. اگر کسی تحت ولایت اهل بیت باشد و اخلاق و رفتار و عقایدش را به آنها نزدیک بکند، در آخرت تحت ولایت امیرالمومنین خواهد بود. ما باید سطح زندگی و اخلاق خودمان را به آنها نزدیک بکنیم. سلمان خودش را مطابق میل امیرالمومنین کرده بود. پس اگر کسی خودش را نزدیک به اخلاق و رفتار معصومین بکند در واقع خودش را به کانون ولایت نزدیک تر کرده است. وعبورش از صراط آخرت راحت تر است. در روایت داریم که کسی نمی تواند از صراط عبور کند مگر اینکه علی جوازعبور او را بدهد. کسی که تحت ولایت امیرالمومنین بوده است در آنجا جواز عبور دارد. در جلد هشت بحارالانوار مفضل بن عمر می گوید از امام صادق (ع) در مورد صراط سوال کردند و حضرت فرمود: راه به سمت خداست و ما دو تا صراط داریم یکی صراط در دنیا و یک صراط در آخرت. صراط دنیا که ما باید با سلامت عبور بکنیم امام است. اگر کسی به او معرفت پیدا کرد و از او پیروی کرد راحت از صراط آخرت می گذرد ولی کسی که در دنیا کاری به ولایت نداشته و مقابل آن ایستاده، به جهنم می افتد (ظلم به اولیاء خدا ظلم به خداست. در روایت داریم که خدا به موسی گفت که چرا به عیادت من نیامدی ؟ موسی گفت: مگر شما بیمار می شوید ؟ خدا فرمود: مومنی از اولیاء من بیمار شد و باید به عیادت او می رفتی. پس خدا بیماری بنده ی مومن را بیماری خودش دانسته است.) او در صراط آخرت لغزش دارد. صراط این دنیا همان صراط مستقیم است و تجسم آن در معصومین است. حضرت زهرا از پیامبر پرسید که مردم در روز قیامت چطوری هستند ؟ پیامبر فرمود: در آن روز همه مشغول کار خودشان هستند و کسی به کسی نگاه نمی کند. حضرت زهرا پرسیدند که آیا در هنگام بیرون آمدن از قبرها در بدن مرده ها کفن هست؟ پیامبر فرمود: کفن ها می پوسد و بدن ها از قبر خارج می شوند ولی مومنین پوشیده هستند و کفار برهنه هستند. نوری که مومنین دارند آنچنان درخشان هست که اجازه نمی دهد بدنشان دیده بشود. حضرت زهرا سوال کردند که در روز قیامت من شما را کجا ببینم؟ پیامبر فرمود: سه جا من را ببین. یکی در پای میزان اعمال که من می گویم: خدایا ترازوی مومنین را سنگین کن و یکی در جایی که نامه ی اعمال را ارائه می دهند که من می گویم: خدایا با امت من آسان حساب کن و دیگری در کنار صراط که وقتی مسلمانان می خواهند عبور کنند می گویم: خدایا امت من را به سلامت بدار.