main logo of samtekhoda

98-02-22-حجت الاسلام والمسلمین بهشتی-ابعاد مختلف تربیت عبادی(نماز در سیره انبیای الهی)

حجت الاسلام والمسلمين بهشتی– ابعاد مختلف تربیت عبادی- (نماز در سیره انبیای الهی)
برنامه سمت خدا
موضوع برنامه: ابعاد مختلف تربیت عبادی- (نماز در سیره انبیای الهی)
كارشناس: حجت الاسلام والمسلمين بهشتی
تاريخ پخش: 22-02- 98
شریعتی:
بسم الله الرحمن الرحیم و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین
دمی از خاک با شوق تجلّی سر برآوردن *** نمی‌ارزد به عمری خاک عالم بر سر آوردن
من از شرمندگی چون لاله‌های واژگون عمری است *** به سوی آسمانم نیست روی سر برآوردن
کسی باور نخواهد کرد اعجاز تو را ای عشق *** برای خود پرستان تا به کی پیغمبر آوردن
تو خضر واقف از غیبی و من موسای بی صبرم *** چه دشوار است از کار تو ای دل، سر درآوردن
بپرسید از کمانداران ابرویش چرا باید *** به قصد کشتن یک نیمه جان، صد لشگر آوردن
به غیر از وعده پاییز معنایی نخواهد داشت *** برای باغ پیغام بهاری دیگر آوردن
یکی از پیله‌ها لرزید، چشم شعله‌ها روشن *** مبارک باد از پروانه‌ها، خاکستر آوردن
سلام می‌کنم به همه دوستان عزیزم، بیننده‌های خوب و شنونده‌های نازنینمان. همه آنهایی که این روزها اهل سحر و اهل روزه هستند، همه آنهایی که اهل روزه واقعی هستند و تمام اعضاء و جوارحشان روزه است. سلام به همه مهمان‌های این ضیافت باشکوه، انشاءالله ما را دعا کنید و ما هم دعاگوی شما هستیم. حاج آقای بهشتی سلام علیکم و رحمة الله، خیلی خوش آمدید. طاعات قبول باشد.
حاج آقای بهشتی: سلام علیکم و رحمة الله، بنده هم خدمت حضرتعالی و همه بینندگان و شنوندگان سلام می‌کنم. انشاءالله روزه‌داری، نیایش‌های سحرخیزی، انفاقات و خدمات، توجه به محرومان، از همه قبول باشد. از خداوند می‌خواهیم که به حق امام مجتبی دلهای ما را برای نزول رحمت‌هایش در شب‌های قدر آماده بفرماید و ما را از پاک شده‌های این ماه قرار بدهد.
شریعتی: داریم در مورد تربیت عبادی صحبت می‌کنیم. نکات خیلی خوبی را شنیدیم، امروز قرار است در مورد نماز صحبت کنیم. بحث امروز شما را خواهیم شنید.
حاج آقای بهشتی: بسم الله الرحمن الرحیم، از آیات قرآن فهمیده می‌شود نماز یک عبادت برجسته و متفاوتی است. حتی آنجایی که اسم عبادت را می‌آورد نماز را به صراحت بیان می‌کند یا آنجایی که اسم مناسک را می‌آورد باز اسم نماز را تصریح می‌کند. نماز متفاوت با روزه و حج است. امروز می‌خواهیم بگوییم: نماز در ادیان آسمانی چه موقعیتی داشت. ما بخواهیم وارد موضوع نماز شویم باید کارهایی انجام بدهیم تا شوق ما به نماز بیشتر شود. یکی همین چیستی نماز است. خدا رحمت کند شهید بهشتی کتابی دارد به نام «نماز چیست» شاید شصت هفتاد صفحه بیشتر نباشد، تیراژ این کتاب را نگاه کردم بیش از سه میلیون بود و به پنج شش زبان خارجی ترجمه شده است. به اردو و به عربی و آلمانی و انگلیسی و ترکی استانبولی ترجمه شده است. یک صفحه یا کمتر دارد که رکوع چیست، سجده چیست؟ یعنی اینکه امروز ممکن است کسی سؤال کند چه فایده‌ای دارد حضرت ابراهیم نماز می‌خوانده است؟ خداوند اصرار دارد این را به ما بفهماند که انبیاء برای خوشبختی شما آمدند و این موضوع در دستور کارشان بود و یک موضوع متوسط یا حاشیه‌ای نبود. جزء آرمان‌های انبیاء بود. جزء اهداف آنها بود. انبیاء با دلگرمی که از نماز می‌گرفتند فعالیت می‌کردند و در سایه نماز آرامش پیدا می‌کردند. آیات قرآن تمامش تا روز قیامت به کار ما می‌آید، اینکه امروز می‌گوییم، مثلاً موسی بن عمران نماز داشت و صرف یک اطلاع نیست. می‌خواهیم بگوییم: خداوند خواسته با این آیه مطلبی را به ما بفهماند و اینکه بین عبادات این موضوع خیلی قابل استفاده است. از مشترکات ادیان است، نماز در همه ادیان در یک جایگاه والایی مشترک است.
از حضرت ابراهیم شروع می‌کنم، سوره ابراهیم آیه 37 «رَبَّنا إِنِّي أَسْكَنْتُ مِنْ‏ ذُرِّيَّتِي‏ بِوادٍ غَيْرِ ذِي زَرْعٍ عِنْدَ بَيْتِكَ الْمُحَرَّمِ رَبَّنا لِيُقِيمُوا الصَّلاةَ» حضرت ابراهیم(ع) در خوش آب و هواترین جای دنیا زندگی می‌کرد، در حاشیه دریای مدیترانه، فلسطین امروز. خداوند به او دستور داد به همراه همسر و فرزندش در سخت‌ترین آب و هوا یعنی مکه بیایند. جایی که گیاه نیست و آثار سرسبزی نیست. ابراهیم(ع)    اطاعت کرد و با همسرش هاجر و فرزندش اسماعیل به مکه آمدند، کعبه را بنا گذاشتند. حضرت ابراهیم در این دعا می‌گوید: خدایا من خانواده‌ام را در این سرزمین بی آب و علف آوردم. برای چه؟ می‌شد بگوید: برای حج، اما فرمود: برای اقامه نماز. یعنی این همه سختی کشید برای اینکه کسانی در آینده بیایند نماز بخوانند. مثل اینکه کسی تلاش می‌کند مسجدی می‌سازد. می‌گوید: می‌خواهم در آینده‌ها خداپرستان اینجا بیایند، پیشانی به خاک بسایند. حضرت ابراهیم پیامبری است که مسیحی‌ها، یهودی‌ها، مسلمان‌ها در رقابت هستند که بگویند: ما پیرو ابراهیم هستیم. او می‌گوید: من این سختی‌ها را پیمودم تا نماز برپا شود، پس ارزش دارد ما سختی بکشیم، پول خرج کنیم، تلاش کنیم تا پرچم نماز در اهتزاز باشد.
مورد دوم، «رَبِّ اجْعَلْنِي مُقِيمَ الصَّلاةِ وَ مِنْ‏ ذُرِّيَّتِي‏ رَبَّنا وَ تَقَبَّلْ دُعاءِ» (ابراهیم/40) چیزهای خوب را برای خودمان و عزیزانمان و نسل و دودمانمان می‌خواهیم. مخصوصاً انسان‌های بزرگ به آینده‌های دور فکر می‌کنند. کارخانه می‌سازد، می‌داند عمرش چقدر است ولی برای دویست سال آینده، سیصد سال آینده طراحی می‌کند. انبیاء که در قله انسانیت قرار دارند برای آینده و نسل خودشان آرزو می‌کردند. آرزوی حضرت ابراهیم این است که خدایا، خودم و ذریه‌ام را، الی یوم القیامه از برپاکنندگان نماز قرار بده. امام مجتبی(ع) که تولدش نزدیک است و سلام خدا بر او باد، کسی از او پرسید: ای پسر رسول خدا، از خدا چه بخواهیم؟ فرمودند: برو قرآن بخوان و دعاهای قرآن را سوا کن و همان‌ها را از خدا بخواه. یکی همین دعاست و افراد مختلفی نوشتند. خدایا خودم را و نسلم را از برپا کنندگان نماز قرار بده. این موضوع مهمی است برای این نسل و نسل‌های آینده.
آیه سوم سوره بقره آیه 125 «وَ إِذْ جَعَلْنَا الْبَيْتَ مَثابَةً لِلنَّاسِ‏ وَ أَمْناً» یاد کن آنگاه که ما مسجد الحرام را قرار دادیم محل گردهمایی مردم و محل امن. «وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهِيمَ مُصَلًّى» خداپرستان، سنگی را که ابراهیم زیر پا می‌گذارد، چون دیوار کعبه بلند است. آن سنگی که ابراهیم زیر پا می‌گذاشت و بالا می‌برد، مصلی قرار بدهید. «وَ عَهِدْنا إِلى‏ إِبْراهِيمَ وَ إِسْماعِيلَ» ما که خدا هستیم با این پدر و پسر قرار گذاشتیم، «أَنْ طَهِّرا بَيْتِيَ لِلطَّائِفِينَ وَ الْعاكِفِينَ وَ الرُّكَّعِ السُّجُود» دو تا پیامبر بیایند خادم مسجد شوند. نه سخنرانی در مسجد کنند، جارو دست بگیرند و تمیز کنند، یک معنایش این است که مسجدالحرام را از شرک و بت‌ها پاک کنند. خدمت به معبد، جایی که نماز در آنجا برگزار می‌شود. اینقدر شرافت دارد که دو پیامبر با هم، این هم نکته دارد که پدرها و پسرها در مسیر خدا باید با هم باشند. نکند مادرها در مسجد و دخترها در خانه، پدرها در مسجد و پسرها در ورزشگاه، دوش به دوش هم، نشان می‌دهد این آیه چقدر نماز مهم است و چقدر مسجد مهم است که دو پیامبر جارو دست بگیرند و مسجد را تمیز کنند برای طواف کنندگان و اعتکاف کنندگان و رکوع کنندگان. این زمینه سازی برای نماز است. در آینده وظایف حکومت برای نماز را خواهیم گفت. سندی هست که وظایف حکومت در جمهوری اسلامی را مشخص می‌کند. 1- تمهید، 2- تعلیم، 3- تبلیغ 4- تشویق. حکومت کسی را مجبور به نماز نمی‌کند ولی اولین گامی که حکومت برمی‌دارد فضاسازی است. ابراهیم(ع) این کار را انجام می‌دهد و خدا دستور می‌دهد خودت و پسرت فضا را برای طواف کننده، اعتکاف کننده و رکوع کننده آماده کن. اینها نشان می‌دهد موضوع خیلی موضوع مهمی است. در همه دوران‌ها انسان اگر بخواهد به مقصدی که خدا برایش تعیین کرده برسد، باید با نماز گره بخورد.
حاجیان بعد از طواف پشت مقام ابراهیم می‌روند، فاصله سیزده متری بین کعبه و مقام ابراهیم است که داستانی دارد و آن سنگ از سنگ‌های ویژه این عالم است. به موسی بن عمران می‌رسیم، پیامبری که 136 بار نامش در قرآن آمده و در 34 سوره قصه‌اش آمده و نزدیک 800 آیه از کتاب آسمانی ما در مورد این پیامبر است. پیامبر عزیز ما فرمود: همه قصه‌های قرآن، به ویژه قصه موسی را بخوانید. مسلمان‌ها ماجراهای موسی بن عمران در امت من تکرار خواهد شد. با دقت قصه موسی را بخوانید و الهام بگیرید. اولین باری که سخن از نماز در قصه حضرت موسی هست، آن وقتی است که به پدرزنش گفت: قرار من با شما تمام شده است! وقتی می‌خواست ازدواج کند قرارشان این بود هت سال یا ده سال در آن سرزمین بمانند که کنعان بود. موسی بن عمران با همسر و فرزندان و بره‌ها از بیراهه و کوهستان، چون تحت تعقیب بود آمدند. بین راه، راه را گم کردند و هوا سرد بود و خانمش درد زایمان گرفت. احتیاج به کمک داشت. موسی بن عمران آتشی دید، به خانمش فرمود: می‌روم کسی را پیدا کنم و راهنمایی بگیرم، یا آتشی بیاورم تو را گرم کنم. اول احساس کرد آتش از درختی است، به درخت نزدیک شد دیدند نور است و آتش نیست. حالت خاصی پیدا کرده بود، این صدا را شنید. از اینجا می‌توانیم بخوانیم، «هَلْ‏ أَتاكَ‏ حَدِيثُ‏ مُوسى‏» (طه/9) قصه موسی را شنیدی؟ «إِذْ رَأى‏ ناراً فَقالَ لِأَهْلِهِ» (طه/10) به خانواده‌اش گفت: «امْكُثُوا» درنگ کنید و بایستید، «إِنِّي آنَسْتُ ناراً» من آتشی را دیدم، «لَعَلِّي آتِيكُمْ مِنْها بِقَبَسٍ» یا بروم شعله‌ای از آتش بیاورم، «أَوْ أَجِدُ عَلَى النَّارِ هُدىً» یا در پرتو آن آتش راه را پیدا کنم. «فَلَمَّا أَتاها نُودِيَ يا مُوسى‏» وقتی به آتش و نور رسید، صدایی شنید که یا موسی! «إِنِّي أَنَا رَبُّكَ» من پروردگار تو هستم. «فَاخْلَعْ نَعْلَيْكَ» کفش‌هایت را بیرون بیاور، «إِنَّكَ بِالْوادِ الْمُقَدَّسِ طُوىً» تو در سرزمین مقدس طوی هستی. «وَ أَنَا اخْتَرْتُكَ فَاسْتَمِعْ لِما يُوحى‏» (طه/13) من تو را برگزیدم، تو پیغمبر شدی. سراغ پیغمبری حضرت موسی بیاییم!
علیرغم اینکه موسی بن عمران باید برود برای هدایت مردم، برای مبارزه با فرعون، ولی خداوند در حکمش در تارک آن حکم، در پیشانی آن حکم نماز را آورد. «وَ أَنَا اخْتَرْتُكَ» من تو را انتخاب کردم، «فَاسْتَمِعْ لِما يُوحى‏» به وحی گوش کن. «إِنَّنِي أَنَا اللَّهُ» من الله هستم، «لا إِلهَ إِلَّا أَنَا» جز من معبودی نیست. «فَاعْبُدْنِي وَ أَقِمِ الصَّلاةَ لِذِكْرِي» مرا عبادت کن، نماز هم عبادت است و به صورت ویژه نماز را ادا کن. چرا؟ تا همیشه به یاد من باشی. به یادم باشی من کمک تو می‌کنم. راهنمایی می‌کنم و پشتیبانی می‌کنم و دستت را می‌گیرم.
یک رهبر انقلابی بزرگ از روز اولی که حکم رهبری را گرفته، بالای حکمش، سطر اول موضوع نماز است. پیامش برای امروز ما چیست؟ آیا یک داستانی است از تاریخ که ما اطلاعی پیدا کنیم یا پیامی برای ما دارد. انقلاب‌های آسمانی که انبیاء راه‌اندازی کردند با یاد خدا و عبادت خدا آغاز می‌شود. این نماز را از انقلاب بگیریم چیزی نمی‌ماند. می‌شود مثل انقلاب‌های زمینی، موسی بن عمران چه کار کرد. مثل هرکسی که وقتی یک حکمی به او می‌دهند، شما استاندار و فرماندار و امام جمعه، از حرف‌هایی که می‌زند به مقام بالاترش می‌گوید: من این چیزها را لازم دارم. من اختیارات و امکانات می‌خواهم. چه می‌خواهی ای موسی؟ «قالَ رَبِّ اشْرَحْ لِي صَدْرِي» (طه/25) پروردگارا برای این کار بزرگ شرح صدر یعنی سینه فرخ که بتوانم تحمل کنم نیش و نوش‌ها را به من بده. «وَ يَسِّرْ لِي أَمْرِي» و مهیا کردن زمینه «وَ احْلُلْ عُقْدَةً مِنْ لِسانِي، يَفْقَهُوا قَوْلِي» (طه/27 و 28)یک زبان گویا که مردم سخن مرا بفهمند. «وَ اجْعَلْ لِي وَزِيراً مِنْ أَهْلِي» (طه/29) دستیاری که از خانواده من باشند. «هارُونَ أَخِي،اشْدُدْ بِهِ أَزْرِي» (طه/31) ما از موسی بن عمران می‌پرسیم: ای پیامبر خدا اینها را برای چه می‌خواهی؟ دوباره به نماز برمی‌گردد، «كَيْ نُسَبِّحَكَ كَثِيراً، وَ نَذْكُرَكَ كَثِيراً» (طه/33 و 34) تمام فعالیت‌های من یک چشم‌اندازی را هدف گرفته است. ما می‌خواهیم جامعه‌ای سرشار از تسبیح خدا و لبریز از یاد خدا بسازیم. یعنی آیه‌هایی که می‌خوانیم گزارشی از گذشته هست اما پیغام‌هایی برای آینده درونش است. هرکسی در آینده بخواهد کاری شبیه به حضرت موسی انجام بدهد، نماز باید رکن کار او باشد.
شریعتی: یعنی برای اقامه و برپایی نماز در جامعه همه ابزارهایی که حضرت موسی تمنا کردند، لازم است.
حاج آقای بهشتی: بله، ادبیات لازم است، سخن خوب لازم است، حوصله لازم است. در آینده به روش‌های اقامه نماز خواهیم پرداخت. در جریان حضرت موسی(ع) یک مقداری جلوتر می‌رویم، پس از پیروزی بر فرعون، فرعونیان غرق می‌شوند، فرعون نابود می‌شود، خداپرستان در جایی مستقر می‌شوند و این دستور می‌رسد. سوره یونس آیه 87، «وَ أَوْحَيْنا إِلى‏ مُوسى‏ وَ أَخِيهِ» ما به موسی و برادرش هارون وحی فرستادیم، «أَنْ تَبَوَّءا لِقَوْمِكُما بِمِصْرَ بُيُوتاً» اولین کاری که می‌کنید برای مردم مصر، این مردم محروم که تحت فشار فرعون بودند خانه سازی را شروع کنید. «وَ اجْعَلُوا بُيُوتَكُمْ قِبْلَةً» خانه‌ها را به سمت قبله بسازید. «وَ أَقِيمُوا الصَّلاةَ» صحبت خانه سازی است، در دل خانه سازی مسأله نمازخوانی است. «وَ اجْعَلُوا بُيُوتَكُمْ قِبْلَةً» دو معنا شده است. یک معنا خانه سازی است، قبله یعنی مقابل، خانه‌ها با نظم خاصی ساخته شود. بتوانند با هم ارتباطات مکتبی داشته باشند ولی «اقیموا الصلاة» هم همانجا دارد. هردو معنا را گفتند، یعنی انقلاب به پیروزی رسیده و امام در انقلاب اسلامی ایران شاید یک سال نشده بود، یک زمزمه‌ای را بلند کردند که انقلاب پیروز شده و ما محرم و عزاداری و حسینیه نمی‌خواهیم. امام فرمود: انقلاب ما از همین محرم و سفر به پیروزی رسید. مگر ممکن است علت مُحدثه، علت مُبقیه نباشد؟ پایداری انقلاب هم در پرتو خدماتی است که کردیم. همان حضوری که در 28 صفر، در روز تاسوعا و عاشورا، فرمودند: عزاداری‌ها به همان شکل سنتی باید ادامه پیدا کند.
الآن انقلاب موسی بن عمران به پیروزی رسیده است. حکومت می‌خواهد خانه‌سازی کند. خانه‌سازی با خداپرستی باید با هم باشد. به قول حاج آقای قرائتی، شهرک می‌سازند وزیر افتتاح می‌کند، همه چیز دارد، مسجد ندارد. خداوند وقتی شهرک می‌سازد اول مسجد می‌سازد. «إِنَّ أَوَّلَ‏ بَيْتٍ‏ وُضِعَ‏ لِلنَّاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ مُبارَكاً» (آل عمران/96) این کره خاک را وقتی خداوند اراده کرد مسکونی شود، از مکه و معبد شروع کرد. این آیه‌ها برای گذشته‌ها نیست و برای همه روزگاران است. من رفتم شهرکی خیله غصه خوردم، فضایی برای مسجد پیش‌بینی نشده بود و بعد رفته بودند زمین ورزشی را مسجد کردند. یک بدبینی به نماز است! حاج آقای قرائتی می‌فرمود: قبل از انقلاب کرمان رفتم، یک شب یکی از دبیرهای هنرستانی آمد از من دعوت کرد که فردا بروم دبیرستان برای دانش آموزان صحبت کنم. رفتم دیدم مدیر مدرسه زنگ زد و بچه‌ها را از ورزش بازداشت و گفت: به نمازخانه بیایند. من گفتم: بچه‌ها بسم الله الرحمن الرحیم، اسلام با ورزش موافق است، بروید ورزش کنید! مسجد جامع شهر بیایید حرف‌های مرا بشنوید. شهرک می‌سازیم مسجد کو؟ نمازخانه‌اش کو؟ گاهی یک مسجد می‌سازند ولی در آنجا هشتاد هزار نفر جمعیت هست، نه متناسب با آن جمعیت. هفته آینده پیامبر اسلام را می‌گوییم و امروز پیامبران گذشته را می‌گوییم.
ده فرمان حضرت موسی دارد که مسیحی‌ها و یهودی‌ها برایش فیلم ساختند. قرآن چند جا به آن ده فرمان اشاره می می‌کند و یکی از آن ده فرمان نماز است، یعنی انقلاب که به پیروزی رسید، نماز یکی از شاخص‌های آن انقلاب است. سوره بقره آیه 43 یکی از اسناد است. «يا بَنِي إِسْرائِيلَ اذْكُرُوا نِعْمَتِيَ‏ الَّتِي أَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ» نعمتی که به شما دادم را یاد کنید و فراموش نکنید. «وَ أَوْفُوا بِعَهْدِي» قرارهایمان یادمان نرود. به عهد من وفا کنید، «أُوفِ بِعَهْدِكُمْ وَ إِيَّايَ فَارْهَبُون‏» پروا کنید از من، تا می‌رسد به «وَ أَقِيمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّكاةَ وَ ارْكَعُوا مَعَ الرَّاكِعِين‏» (بقره/43) یک فرمود: نماز به پا دارید و یکی به جماعت. نماز باید پرشکوه و پر جمعیت باشد. ما به تاریخ اسلام که مراجعه می‌کنیم، پیامبر اصرار داشت نماز به جماعت باشد.
پیامبر سوم عیسی بن مریم است که سلام خدا بر او باد. عیسی بن مریم به دنیا آمد. مردم از حضرت مریم پرسیدند: پدر تو خوب بود، مادرت خوب بود. بدون شوهر چطور بچه‌دار شدی؟ مریم به فرمان خدا اشاره کرد به گهواره و گفت: از خود بچه بپرسید. گفتند: چطور ممکن است بچه حرف بزند؟ بچه به زبان آمد. چه گفت؟ «قالَ إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ آتانِيَ‏ الْكِتابَ‏ وَ جَعَلَنِي نَبِيًّا، وَ جَعَلَنِي مُبارَكاً أَيْنَ ما كُنْتُ وَ أَوْصانِي بِالصَّلاةِ وَ الزَّكاةِ ما دُمْتُ حَيًّا» (مریم/30 و 31) من پیغمبر هستم و به من کتاب داده شده است. خبر داد تا زنده هستم در میان شما ای مسیحیان، ای خداپرستان تا زنده هستم، خداوند مرا به دو چیز سفارش فرموده است. شما را به نماز و زکات توصیه می‌کنم. همین الآن عیسی بن مریم از آسمان بیاید و ما خدمتشان برسیم. سؤال می‌کنیم یا نبی الله، شما چه توصیه‌ای به ما دارید؟ ما الآن در قرن 21 زندگی می‌کنیم با این دشواری‌های فرهنگی، می‌فرماید: من از روز اولی که متولد شدم این را گفتم، نماز، نماز، نماز! مادر حضرت عیسی نامش مریم است. کلمه مریم یعنی بانوی عبادت کننده، اسم‌ها چقدر مهم هستند و در تربیت نقش دارند. مادرش بچه‌دار نمی‌شد، این قصه در سوره آل عمران آمده است. نذر کرد، ماجرایی دارد که عمران همسرش، توسل پیدا کرد و از خدا طلب فرزند می‌کرد و خانمش روزی آمد از جلوی لانه کبوترهایی بگذرد، دید کبوتر مادری دانه در دهان جوجه‌ها می‌گذارد، اشکش جاری شد و از خدا فرزند خواست و علائمی پیدا شد که بچه‌دار شدند. مادر که بچه‌ای در شکم دارد، به نظرش رسید که بچه پسر است. نذر کرد این بچه به دنیا بیاید در خدمت مسجد باشد. چرا خدا این قصه‌ها را به این شکل برای ما بیان می‌کند؟ خداوند با این قصه می‌خواسته چه چیزی را به ما بفهماند؟ هنوز بچه به دنیا نیامده می‌گوید: این بچه در خدمت نماز باشد، در خدمت معبد باشد. در خدمت نیایش با خدا باشد.
بچه به دنیا آمد و دید دختر است. خدایا دختر با پسر فرق دارد من چه کنم؟ خداوند دعای او را مستجاب کرد و یک پیامبری را به سرپرستی آن دختر گماشت. خدا هم «وَ أَنْبَتَها نَباتاً حَسَنا» (آل عمران/37) رشد جسمی آن بچه که مریم بود. حضرت زکریا که سرپرستی او را به عهده دارد، محلی را قرار داد، «وَ كَفَّلَها زَكَرِيَّا كُلَّما دَخَلَ عَلَيْها زَكَرِيَّا الْمِحْرابَ وَجَدَ عِنْدَها رِزْقاً» هروقت حضرت زکریا می‌امد سر بزند، معلوم است یکبار نبود. مرتب می‌دید یک میوه یا غذایی جلوی حضرت مریم است. می‌پرسید: از کجا آمده است؟ جواب می‌داد از طرف خدا، سؤال: چطور ممکن است یک دختر دوازده ساله یک غذای بهشتی برایش بیاید؟ در سایه نماز و عبادت، امروز می‌شود چنین دختر و پسری باشد؟ بله، کلیدهایش در قرآن مطرح شده است. یعنی نماز یک قوه‌ای دارد که انسان را می‌تواند سر سفره مستقیم خدا ببرد. از میوه و غذای بهشتی استفاده کند.
باز درباره مریم داریم «يا مَرْيَمُ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفاكِ‏» (آل عمران/42) خدا تو را سوا کرده است. «وَ طَهَّرَكِ» و تو را پاکیزه کرده است. «وَ اصْطَفاكِ‏ عَلى‏ نِساءِ الْعالَمِين‏» بر همه زنان تو را برتری داده است. «يا مَرْيَمُ اقْنُتِي لِرَبِّكِ وَ اسْجُدِي وَ ارْكَعِي مَعَ الرَّاكِعِين‏» یا مریم در پیشگاه خدا تواضع کن، سجده کن، با رکوع کنندگان و نمازگزاران نماز بخوان. اینها قهرمانان تاریخ گذشته هستند از نظر خدا، یعنی از خدا بپرسیم: پروردگارا این صدها میلیون نفری که به این کره خاک قدم گذاشتند درخشان‌ترین را سوا کن، اینها هستند. می‌فرماید: «وَ اذْكُرْ فِي‏ الْكِتابِ‏ مَرْيَمَ» (مریم/16) مریم را یاد کنید! مریم که بود؟ یک دختر عبادت کننده، اهل عبادت و سجده، اهل رکوع و راز و نیاز بود. تا قیامت مسیحی‌ها در برابرش تعظیم می‌کنند به پاکی از او نام می‌برند.
پیامبر دیگر حضرت زکریا بود. حضرت زکریا در سوره آل عمران هست که وقتی دید برای دختر دوازده ساله از بهشت غذا می‌آید دلش شکست، «هُنالِكَ‏ دَعا زَكَرِيَّا رَبَّهُ» (آل‌عمران/38) حدیث داریم دعا همیشه مستجاب است ولی در چند جا به استجابت خیلی نزدیک است. یکی لحظات افطار است. یا وقتی باران می‌بارد، یا شب و روز جمعه، وقتی دو لشگر حق و باطل به مصاف هم می‌روند. یکی از جاهایی که دعا به استجابت نزدیک است وقتی است که دل می‌شکند. همانجا یک چیزی از خدا بخواهد. ماجرایی پیش آمده که دل شکسته شده است. حضرت زکریا دل شکسته شد و گفت: پروردگارا، «رَبِّ هَبْ لِي مِنْ لَدُنْكَ ذُرِّيَّةً طَيِّبَةً» من بچه ندارم، بچه‌های طیب و پاکیزه به من بده. «إِنَّكَ سَمِيعُ الدُّعاء» خداوند پیغام فرستاد و فرشتگانی را فرستاد. کی؟ وقتی حضرت زکریا در محراب عبادت ایستاد. ما در شبانه روز نماز نمی‌خوانیم، هفده رکعت نماز ما هفده دقیقه است. حضرت زکریا کارهای مختلفی داشت ولی وقتی در محراب به نماز ایستاد، فرشته‌ها آمدند و بشارت آوردند، خبر فرزند‌دار شدن، یعنی من که قرآن می‌خوانم اگر از خدا یک لطف ویژه می‌خواهم، وضو بگیرم و به سمت قبله بایستم و نماز بخوانم. چرا امامان ما به ما فرمودند: بعد از نماز دست به دعا بردارید. در خطبه پیامبر در آخرین روزهای ماه شعبان فرمود: در وقت‌های نماز دست به دعا بردارید و از خدا چیزی بخواهید. پیامبر در سفر معراجشان در مسجدالحرام نماز خواندند. سفر معراج که یکوقتی باید در موردش صحبت کنیم، در هر آسمانی پیامبر می‌رفت، نماز می‌دید. در بیت المقدس انبیاء همه نماز می‌خواندند. یعنی بیشترین چیزی که در سفر معراج گزارش شده، اقامه نماز است.
فرشته‌ها حضرت زکریا را صدا زدند، «فَنادَتْهُ‏ الْمَلائِكَةُ وَ هُوَ قائِمٌ يُصَلِّي فِي الْمِحْرابِ» (آل عمران/39) در حالی که ایستاده بود در محراب نماز می‌گذارد. فرشته‌ها چه گفتند؟ «أَنَّ اللَّهَ يُبَشِّرُكَ بِيَحْيى» خداوند بشارت داد به تو به پسری به نام یحیی، «مُصَدِّقاً بِكَلِمَةٍ مِنَ اللَّهِ وَ سَيِّداً وَ حَصُوراً وَ نَبِيًّا مِنَ الصَّالِحِين‏» پیامبری که دین حضرت مسیح، چون حضرت عیسی و زکریا همزمان بودند، مبلغ دین حضرت عیسی بود. «قالَ رَبِّ أَنَّى يَكُونُ لِي غُلامٌ» چطور ممکن است من بچه‌دار شوم؟ «وَ قَدْ بَلَغَنِيَ الْكِبَرُ» من پیرمرد شدم و زن من نازا است. جواب آمد خداوند هرچه را بخواهد، می‌کند. یک نشانی بده که من مطمئن شوم این خبر، خبر درستی است! «قالَ رَبِّ اجْعَلْ لِي آيَةً قالَ آيَتُكَ أَلَّا تُكَلِّمَ النَّاسَ ثَلاثَةَ أَيَّامٍ إِلَّا رَمْزاً» (آل‌عمران/41) تا سه روز زبانت بند می‌آید و نمی‌توانی سخن بگویی، الا ذکر خدا. سبحان الله می‌گویی زبان باز می‌شود. الحمدلله زبان باز می‌شود، الله اکبر باز می‌شود و حرف عادی می‌خواهی بزنی باز صحبت نماز است. بعد می‌فرماید: «وَ اذْكُرْ رَبَّكَ كَثِيراً وَ سَبِّحْ بِالْعَشِيِّ وَ الْإِبْكار» زیاد خدایت را یاد کن. در تفسیر این آیات فرمودند، منظور همان نماز است. صبحگاهان و شامگاهان نماز بگذار.
شریعتی: انشاءالله خداوند همه ما را از نمازگزاران واقعی قرار بدهد. امروز صفحه 39 قرآن کریم، آیات 238 تا 245 سوره مبارکه بقره را تلاوت خواهیم کرد. این هفته ثواب تلاوت این آیات را به حضرت ام المؤمنین خدیجه کبری هدیه خواهیم کرد که مادر امت هستند و انشاءالله نگاه مادرانه‌شان را از ما دریغ نکنند.
«حافِظُوا عَلَى الصَّلَواتِ وَ الصَّلاةِ الْوُسْطى‏ وَ قُومُوا لِلَّهِ قانِتِينَ‏«239» فَإِنْ خِفْتُمْ فَرِجالًا أَوْ رُكْباناً فَإِذا أَمِنْتُمْ فَاذْكُرُوا اللَّهَ كَما عَلَّمَكُمْ ما لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ‏ «240» وَ الَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَ يَذَرُونَ أَزْواجاً وَصِيَّةً لِأَزْواجِهِمْ مَتاعاً إِلَى الْحَوْلِ غَيْرَ إِخْراجٍ فَإِنْ خَرَجْنَ فَلا جُناحَ عَلَيْكُمْ فِي ما فَعَلْنَ فِي أَنْفُسِهِنَّ مِنْ مَعْرُوفٍ وَ اللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ‏ «241» وَ لِلْمُطَلَّقاتِ مَتاعٌ بِالْمَعْرُوفِ حَقًّا عَلَى الْمُتَّقِينَ‏ «242» كَذلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ آياتِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ‏ «243» أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ خَرَجُوا مِنْ دِيارِهِمْ وَ هُمْ أُلُوفٌ حَذَرَ الْمَوْتِ فَقالَ لَهُمُ اللَّهُ مُوتُوا ثُمَّ أَحْياهُمْ إِنَّ اللَّهَ لَذُو فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يَشْكُرُونَ‏ «244» وَ قاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ‏ «245» مَنْ ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللَّهَ قَرْضاً حَسَناً فَيُضاعِفَهُ لَهُ أَضْعافاً كَثِيرَةً وَ اللَّهُ يَقْبِضُ وَ يَبْصُطُ وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُون‏»
ترجمه آیات: بر انجام همه‏ى نمازها و (خصوصاً) نماز وسطى (ظهر)، مواظبت كنيد و براى خدا خاضعانه بپاخيزيد. پس اگر (از دشمن يا خطرى) بيم داشتيد، پياده يا سواره (به هر شكل كه مى‏توانيد نماز گزاريد) و آنگاه كه ايمن شديد خدا را ياد كنيد، همانگونه كه آنچه را نمى‏توانستيد بدانيد به شما آموخت. و كسانى از شما كه در آستانه مرگ قرار مى‏گيرند و همسرانى از خود به جاى مى‏گذارند، درباره‏ى همسرانشان اين سفارش است كه تا يك سال، آنها را (با پرداخت هزينه زندگى) بهره‏مند سازند و از خانه بيرون نكنند. ولى اگر آنها خود بيرون رفتند و تصميم شايسته‏اى درباره‏ى خودشان گرفتند، بر شما گناهى نيست و خداوند توانا و حكيم است. و براى زنان طلاق داده شده، بهره‏ى مناسبى است كه (پرداخت آن) بر مردانِ پرهيزكار سزاوار است. اين چنين خداوند آيات خود را براى شما تبيين مى‏كند، شايد كه انديشه كنيد. آيا نديدى كسانى را كه از ترس مرگ از خانه‏هاى خود فرار كردند، در حالى كه هزاران نفر بودند، پس خداوند به آنها گفت: بميريد (و آنها مردند،) سپس آنان را زنده كرد (تا درس عبرتى براى آيندگان باشند؟) همانا خداوند نسبت به مردم احسان مى‏كند، ولى بيشتر مردم سپاس نمى‏گذارند. و در راه خداوند پيكار كنيد و بدانيد كه خداوند شنوا و داناست. كيست كه به خداوند وام دهد، وامى نيكو تا خداوند آن را براى او چندان برابر بيافزايد و خداوند (روزى بندگان را) محدود و گسترده مى‏سازد، و به سوى او بازگردانده مى‏شويد.
شریعتی: به همه دوستان اهل مطالعه این بشارت را بدهم که کتاب «نماز چیست» نوشته شهید مظلوم دکتر بهشتی را دوستان ما در کانال قرار دادند، می‌توانید استفاده کنید و بهره‌مند شوید.
حاج آقای بهشتی: آیه اول که تلاوت شد در مورد نماز بود. «حافِظُوا عَلَى الصَّلَواتِ» خداپرستان از نماز مراقبت کنید، «وَ الصَّلاةِ الْوُسْطى» مخصوصاً نماز ظهر، در آینده خواهیم گفت که هرکدام از نمازها یک ویژگی دارند. نماز صبح یک اهمیت دارد، نماز ظهر که در دل کار و فعالیت است، دل بکنند بیایند جمع شوند و نماز ظهر را بخوانند.
دو شخصیت دیگر هست، یکی حضرت اسماعیل(ع) است که قرآن اینگونه موضوع نمازش را بیان می‌کند، «وَ كانَ يَأْمُرُ أَهْلَهُ‏ بِالصَّلاةِ» (مریم/55) پیوسته خانواده‌اش را به نماز سفارش می‌کرد و به همین دلیل در پیشگاه خدا مورد پسند بود، «وَ الزَّكاةِ وَ كانَ عِنْدَ رَبِّهِ مَرْضِيًّا» خداوند او را می‌پسندید، به نماز خانواده‌اش دغدغه داشت و توجه داشت. شخصیت دیگر ولو پیامبر نیست ولی خداوند سخنان او را در یک سوره گنجانده است، حضرت لقمان که باز نماز و خانواده است. «يا بُنَيَ‏ أَقِمِ‏ الصَّلاةَ» (لقمان/17) پسرم، نماز را به پا دار. «وَ أْمُرْ بِالْمَعْرُوفِ وَ انْهَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَ اصْبِرْ عَلى‏ ما أَصابَكَ» در مجموع خواستیم بگوییم: جایگاه و اهمیت نماز را اگر بخواهیم از آیات قرآن استخراج کنیم یکی به سیر بعثت انبیاء باید نگاه کنیم. نماز جایگاه والایی دارد، در حرکت انبیاء، امروز هم بخواهیم کار ابراهیمی انجام بدهیم، کاری مثل موسی بن عمران یا عیسی بن مریم از آن جنس باید به نماز اهتمام داشته باشیم.
در مورد حضرت خدیجه دو نکته را عرض کنم، در یک سال حضرت خدیجه و حضرت ابوطالب از دنیا رفتند، پیامبر اسم آن سال را عام الحزن گذاشت، سال غصه! در این چند روز فکر می‌کردم آن سالی که ما می‌میریم، ممکن است امام زمان اسمش را سال غصه بگذارد؟ ما برای امام زمان چقدر خدمت کردیم؟ حضرت ابوطالب پیش مرگ پیامبر شد. حضرت خدیجه تمام دارایی‌اش را برای پیغمبر داد. رحمت خدا به روح بلند شیخ مفید که قبرش نزدیک قبر موسی بن جعفر(ع) است، امام زمان در تشییع جنازه‌اش شرکت کرده بود و اشعاری فرموده که آن اشعار الآن بر سنگ قبر این عالم هست که امام زمان اعلام عزاداری کرده است. من داغدار هستم بخاطر این عالمی که از دنیا رفته است. حضرت ابوطالب و حضرت خدیجه دو یادگار به جا گذاشتند، حضرت خدیجه دخترش فاطمه و حضرت ابوطالب پسرش امیرمؤمنان، به خودم و عزیزان این سفارش را بکنم، بچه‌های ما باید ادامه دهنده راه ما باشند. اگر هیأتی هستیم و در صندوق قرض الحسنه کار می‌کنیم، اگر اهل خیر هستیم، در هر حوزه‌ای بچه‌های ما ادامه دهنده راه ما باشند. نکند طوری باشد که در صحنه هستیم ولی از بچه‌ها غافل هستیم. گاهی یک هیأت هست که دویست سال پابرجا است. این نورانیت را به نسل‌های بعد بسپاریم. حدیث داریم اگر صد نسل از شما گذشته باشد، یکی از دودمان شما خدمت یا عبادتی کند، شما در ثواب آن شریک هستید. بچه‌هایمان را یادگارانی از کار خودمان به جا بگذاریم.
شریعتی: هفته آینده در ادامه همین بحث، انشاءالله در مورد شخصیت پیامبر(ص) و مأموریتشان و نماز محوری در سیره ایشان صحبت خواهیم کرد و نکات حاج آقای بهشتی را خواهیم شنید. دعا بفرمایید و آمین بگوییم.
حاج آقای بهشتی: خدایا شیرینی نماز، عبادت، مناجات و سحرخیزی را به ما بچشان، نمازهای ما را مورد قبول خودت قرار بده. همه کسانی که ما را نمازخوان کردند، در این ماه رمضان بر سفره احسانت مهمان بفرما. مسلمان‌ها یاری بفرما و وسیله ازدواج و اشتغال و مسکن جوانان را فراهم بفرما. بیماران را لباس شفاء بپوشان.
شریعتی: تا اولین شب قدر فقط دوازده شب باقی است. «والحمدلله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین»