main logo of samtekhoda

98-02-10-حجت الاسلام والمسلمین حسینی قمی– سیری در نهج‌البلاغه امیرالمؤمنین علی(علیه‌السلام)- حکمت224

حجت الاسلام والمسلمین حسینی قمی– سیری در نهج‌البلاغه امیرالمؤمنین علی(علیه‌السلام)- حکمت 224

برنامه سمت خدا

موضوع برنامه: سیری در نهج‌البلاغه امیرالمؤمنین علی(علیه‌السلام)- حکمت 224

كارشناس: حجت الاسلام والمسلمین حسینی قمی

تاريخ پخش: 10- 02-98

شریعتی: بسم الله الرحمن الرحیم، اللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم.

تویی پیداتر از پیدا، نمی‌یابیم پیدا را

چرا مانند ماهی‌ها نمی‌بینیم دریا را

نشانت می‌دهد جنگل، بیابان، رود، کوهستان

گمانم یک نفر آئینه کاری کرده دنیا را

نسیمی می‌وزد وقت اذان از دورهای دور به آرامی

نوازش می کند پلک سحرها را

تجلی می‌کند حتی همین بید حیات ما

اگر من هم بلد باشم تکلم‌های موسی را

تویی روشن‌ترین مضمون بکر دفتر هستی

ولی از زودیابی‌ها نفهمیدیم معنا را

سلام می‌کنم به همه دوستان عزیزم، بیننده‌های خوب و شنونده‌های بسیار نازنین، انشاءالله هرجا که هستید دل و جانتان بهاری و سبز باشد. از همراهی و لطف شما سپاسگزاریم. حاج آقای حسینی قمی، سلام علیکم و رحمة الله، خیلی خوش آمدید.

حاج آقای حسینی قمی: سلام علیکم و رحمة الله، عرض سلام و ارادت خالصانه خدمت همه بینندگان و شنوندگان عزیز دارم.

شریعتی: روزهای سه‌شنبه ما منور به نور نهج‌البلاغه شریف با کلام نورانی امیرالمؤمنین(ع) است، خدمت شما هستیم و بحث امروز شما را خواهیم شنید.

حاج آقای حسینی قمی: بسم الله الرحمن الرحیم، «اللَّهُمَّ إِنْ لَمْ تَكُنْ غَفَرْتَ لَنَا فِيمَا مَضَى‏ مِنْ‏ شَعْبَانَ‏ فَاغْفِرْ لَنَا فِيمَا بَقِيَ مِنْهُ» امام رضا فرمودند: روزهای آخر ماه شعبان این دعا را زیاد بخوانید. خدایا اگر در گذشته ماه شعبان ما را نیامرزیدی، در این باقیمانده ما را بیامرز. از فردا پنج روز دیگر تا ماه رمضان باقی نمانده است. دوشنبه اول ماه رمضان هست. آنهایی که از سال گذشته روزه قضا داشتند، واجب است که در این پنج روز بگیرند، اگر کسی پارسال پنج روز روزه قضا داشته است، دیگر از فردا باید روزه بگیرد. اگر چهار روز روزه قضا داشته از پس فردا زمانش محدود است. اگر نگرفت هم بعد از ماه رمضان باید قضا کند و هم کفاره تأخیر بپردازد.

بسم الله الرحمن الرحیم، حکمت 224، گفتیم: در این حکمت هفت آموزه تربیتی و اخلاقی از امیرالمؤمنین(ع) هست، دو موردش را خواندیم. «بِكَثْرَةِ الصَّمْتِ‏ تَكُونُ الْهَيْبَةُ» سفارش اول به سکوت زیاد است. اتفاقاً در ماه رمضان این روایت را داریم که حدیث قدسی است. ارث روزه کم سخن گفتن است! ببینیم این اثر را در سخن گفتن‌های ما دارد که کم سخن بگوییم. «وَ بِالتَّوَاضُعِ تَتِمُّ النِّعْمَةُ» تواضع نعمت را بر انسان تمام می‌کند. «وَ بِالْحِلْمِ عَنِ السَّفِيهِ تَكْثُرُ الْأَنْصَارُ عَلَيْه‏» این چند مورد را توضیحاتی دادیم و به بقیه موارد خواهیم پرداخت.

مورد چهارم، «وَ بِالنَّصَفَةِ يَكْثُرُ الْوَاصِلُونَ‏» نصفه یعنی انصاف، اگر انسان در زندگی انصاف داشته باشد، واصلون یعنی دوستان و علاقه‌مندانش زیاد می‌شوند. آدم‌های منصف علاقه‌مندان زیادی پیدا می‌کنند. امیرالمؤمنین تعبیرات فراوانی در مورد انصاف دارند. تعبیر دارند «الْإِنْصَافُ‏ أَفْضَلُ‏ الْفَضَائِلِ» بهترین فضیلت انصاف است. «الْإِنْصَافُ‏ يَرْفَعُ‏ الْخِلَافَ وَ يُوجِبُ الِائْتِلَافَ» اختلافات را از بین می‌برد و موجب محبت می‌شود. در حدیث کافی شریف، مرحوم کلینی از آقا موسی بن جعفر روایت را نقل کردند. انصاف را از جنود عقل می‌شمارند. باز امیرالمؤمنین می‌فرماید: «أَلَا إِنَّهُ مَنْ‏ يُنْصِفِ‏ النَّاسَ‏ مِنْ نَفْسِهِ لَمْ يَزِدْهُ اللَّهُ إِلَّا عِزّاً» (کافی/ج2/ص144) کسی که با انصاف با مردم برخورد کند، خدا عزتش را زیاد می‌کند.

شریعتی: از قدیم در ذهن من هست «لا دین لمن لا نَصَفَ له» دین ندارد هرکس که انصاف ندارد.

حاج آقای حسینی قمی: خیلی تعبیر زیبایی است. مطلبی که هست اینکه وقتی می‌خواهیم انصاف را معنا کنیم شاید فوری در ذهن ما کسب و کار و فروشنده برود، انصاف دایره‌اش وسیع است. اگر می‌خواهید علاقه‌مندان شما زیاد باشند در زندگی منصفانه برخورد کنید. در روابط خانوادگی و اجتماعی، در روابط پدر و مادر با فرزندان، فرزندان با پدر و مادر، در روابط سیاسی، همه‌جا نیاز به انصاف داریم و متأسفانه در خیلی از این مراحل بی انصافی می‌بینیم. مثلاً در روابط خانوادگی، انصافاً شما از شوهرت هیچ خیری ندیدی؟ گاهی می‌گویند: ما در زندگی هیچ خیری ندیدیم. خانم شما همه بدی است؟ هیچ خیری نداشته است؟ کسی که در زندگی چنین تعبیر کند که من هیچ خیری ندیدم، خدا اعمالش را حبط می‌کند، حبط عمل خیلی مسأله پیچیده‌ای است. ما نمی‌دانیم که چه گناهی اعمال انسان را حبط می‌کند. آدم کافر باشد اعمالش می سوزد. غیبت بکند ثواب و حسناتش منتقل می‌شود. حبط عمل یک کار بسیار دقیقی است و جز معصوم و جز قرآن نمی‌تواند بگوید آقا چه کاری حبط عمل می‌آورد؟ اما فرمودند در زندگی خانوادگی، مثلاً بگویم: در زندگی هیچ خیری ندیدم! بابا حالا یک مشکل هست، هزار تا خوبی هست، آن را ببین!

خواجه اباصلت از اصحاب خوب امام رضا بود، می‌گوید: حضرت روزهای آخر ماه شعبان مرا دیدند و فرمودند: ماه شعبان دارد تمام می‌شود، در باقیمانده این چند روز آخر گذشته‌ی خودت را جبران کن. پنج روز دیگر از ماه شعبان وقت باقی است، در این باقیمانده ماه جبران کنیم. حضرت چند دستور به او دادند. از جمله اینکه فرمود: «لَا تَدَعَنَّ أَمَانَةً فِي عُنُقِكَ إِلَّا أَدَّيْتَهَا وَ لَا فِي‏ قَلْبِكَ‏ حِقْداً عَلَى مُؤْمِنٍ إِلَّا نَزَعْتَهُ» اگر از کسی کینه داری تا رمضان نرسیده کینه را ریشه‌کن کُن. این صریح قرآن است و در سوره مبارکه حشر فراوان این آیه را خواندند. در آیه 10 سوره حشر از خدا می‌خواهیم «رَبَّنَا اغْفِرْ لَنا وَ لِإِخْوانِنَا الَّذِينَ سَبَقُونا بِالْإِيمانِ وَ لا تَجْعَلْ فِي قُلُوبِنا غِلًّا لِلَّذِينَ آمَنُوا» خدایا کاری کن ما کینه‌ای در دلمان از مؤمنین نباشد. الآن کینه در دل ما نیست؟ اگر نیست که الحمدلله! اگر هست که امام رضا فرمود: تا رمضان نیامده این کینه‌ها را برطرف کن. «رَبَّنا إِنَّكَ رَؤُفٌ رَحِيم‏» ای خدای رئوف و رحیم، کاری کن ما در دلمان نسبت به کسی کینه نباشد.

دیشب حدیثی دیدم در دعوات مرحوم قطب راوندی است. خیلی تکان دهنده است. امام صادق(ع) فرمود: «يَأْمُرُ اللَّهُ مَلَكاً يُنَادِي‏ [فِي‏] كُلِّ يَوْمٍ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ» خدا فرشته‌ای دارد که دستور می‌دهد در ماه رمضان هر روز فریاد بزند، از طرف خداوند خطاب می‌کند: «أَبْشِرُوا عِبَادِي» بندگان من، بشارت! «فَقَدْ وَهَبْتُ لَكُمْ ذُنُوبَكُمُ السَّالِفَةَ» گذشته شما را بخشیدم. «وَ شَفَّعْتُ بَعْضَكُمْ فِي بَعْضٍ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ» شب قدر شما حق شفاعت در حق همدیگر پیدا می‌کنید. اینکه می‌گویند: دعا برای دیگران زودتر به اجابت می‌رسد، خداوند بشارت می‌دهد همه شما را آمرزیدم، «إِلَّا مَنْ أَفْطَرَ عَلَى مُسْكِرٍ أَوْ حَقَدَ عَلَى أَخِيهِ الْمُسْلِم‏» شب قدر هم برسد و قرآن روی سر بگیریم، کنار کعبه باشیم، حرم امام رضا باشیم، به جای ده مرتبه بک یا الله، هزار بار بگوییم، اگر هنوز کینه‌ای دارد من نمی‌آمرزم! هنوز نتوانستی با کسی قهر هستی اصلاح کنی. اگر از کسی کینه و ناراحتی دارید، همین الآن زنگ بزنید و آشتی کنید. از امیرالمؤمنین (ع) در مورد کینه چند روایت داریم که فرمودند: «رَأْسُ‏ الْعُيُوبِ‏ الْحِقْدُ» سر دسته همه عیب‌ها کینه است. «سَبَبُ الْفِتَنِ‏ الْحِقْدُ» سبب همه دعواها و فتنه‌ها ودرگیری‌ها کینه است. «شَرُّ مَا سَكَنَ‏ الْقَلْبَ‏ الْحِقْدُ» بدترین ویژگی و رذیله اخلاقی که در قلب انسان جا پیدا می‌کند، کینه است. «أَلْأَمُ الْخُلُقِ‏ الْحِقْدُ» لئیم‌ترین و پست‌ترین اخلاق کینه است. «طَهِّرُوا قُلُوبَكُمْ‏ مِنَ‏ الْحِقْدِ فَإِنَّهُ دَاءٌ مُوبِئٌ» دلتان را از کینه پاک کنید، حضرت می‌فرماید: یک بیماری واگیر است.  آدم وقتی کینه داشت به همه سرایت می‌دهد. فرمود: سه دسته زندگی‌شان گوارا نیست و در زندگی آرامش ندارند. کسانی که گرفتار «الحقد و الحسد و سوء الخُلق» کینه هستند.

حدیث بعدی در فضائل ابن شاذان هست، فرمود: بر سر در بهشت نوشته‌ای دارد، باب اول بهشت نوشته شده است، هرچیزی زینتی دارد. آرامش زندگی در چهار ویژگی است. الآن متأسفانه داروهای آرامبخش برای سن بیست سال و به بالا رسیده است. خیلی جوان‌ها مصرف می‌کنند. زندگی آرام در این چهار مورد است. 1- القناعه؛ 2- کینه‌ها را دور ریختن 3- ترک الحسد 4- مجالسة اهل الخیر، با خوبان نشستن. در گذشته رسم بود مثل حاجی‌هایی که مکه می‌رفتند حلالیت می‌طلبیدند، قبل از رمضان زنگ می‌زدند یا همدیگر را می‌دیدند حلالیت می‌طلبیدند. این سنت خوبی است. آقایی می‌گفت: چند وقت یکبار از همسرم حلالیت می‌طلبم. خیلی کار خوبی است. پدر و مادر نسبت به فرزند، فرزند نسبت به پدر و مادر، زن نسبت به شوهر، شوهر نسبت به همسر حلالیت بطلبند. یک روایتی هست مرحوم راوندی از رسول خدا نقل کردند. فرمود: «أَبَى‏ اللَّهُ‏ لِصَاحِبِ‏ الْبِدْعَةِ بِالتَّوْبَةِ» خدا توبه همه را می‌پذیرد و توبه آدم‌های بداخلاق را قبول نمی‌کند. گفتند: یا رسول الله چرا؟ فرمود: «فَإِنَّهُ إِذَا تَابَ مِنْ ذَنْبٍ وَقَعَ فِي ذَنْبٍ أَعْظَمَ مِنَ الذَّنْبِ الَّذِي تَابَ مِنْهُ» مرحوم مجلسی حدیث را توضیح دادند. کسی گرفتار بداخلاقی است، اگر اخلاق رذیله‌اش را برطرف نکند، الآن هم توبه کند دوباره فردا گرفتار گناه بزرگتری می‌شود. اگر من کینه داشتم، کینه سبب صد گناه است. گاهی می‌گویند: فلانی چطور آدمی است؟ آقا خیلی آدم خوبی است. هرچه بگویی خوب است، یک اشکال باشد این است که کینه‌ای است، متکبر است، بد دل است، حسود است، سوء ظن دارد! فرمود: آدم‌هایی که گرفتار حسادت هستند، بداخلاق هستند، کینه‌ای هستند، ولو توبه کنند ولی چون ریشه‌های اخلاقی را از زندگی‌اش برطرف نکرده، الآن هم توبه کند دوباره گرفتار گناه دیگر می‌شود. امام رضا فرمود: در ماه رمضان این کار را بکنید. انصاف در زندگی خانوادگی یک مرحله‌اش همین است که کینه‌ها را برطرف کنیم. حضرت فرمود: قبل از اینکه ماه رمضان برسد، هر کینه‌ای از کسی داری دور بریز. فرمودند: «عَلَيْكَ بِالْإِقْبَالِ عَلَى مَا يَعْنِيكَ‏ وَ تَرْكِ مَا لَا يَعْنِيكَ» (عیون الاخبار الرضا) دنبال کارهای مفید برو. دنبال کارهای بیهوده نرو. الآن دیگر وقت دارد تمام می‌شود، از حالا آماده باشیم مخصوصاً در ماه رمضان دنبال کار مفید باشیم. ما نمی‌گوییم سرگرمی نمی‌خواهیم، ولی سرگرمی یک حدی دارد. کاری که برای دنیا و آخرت شما یک فایده داشته باشد. رسانه ملی ما، یادتان هست امام (ره) تعبیر می‌کردند، دانشگاه. یک نگاه به رسانه ملی دانشگاه است و یک نگاه سرگرمی است. کارهای خوبشان خیلی خوب است ولی رسانه ملی تابلوی نظام است. یکی از عزیزان می‌گفت: کسانی که موقعیت بالایی دارند و بزرگ هستند، به همان مقدار که خوبی‌شان تأثیرگذار است به همان مقدار نقطه ضعفشان هم تأثیرگذار است. ما سرگرمی می‌خواهیم ولی نگاه دانشگاه باید جذاب باشد.

ما خوبی‌های رسانه را تحسین می‌کنیم. بعضی فکر می‌کنند اصلاً ما چیزی به نام حسن و قبح ذاتی نداریم. یک چیزهایی ذاتاً خوب است و یک چیزهایی ذاتاً بد است. مثل اینکه فقط منتظر هستند، در مسائل مثلاً رهبری یک تذکری بدهند تازه یادشان می‌آید این کار خوب نبود. یعنی قبل از تذکر ایشان اصلاً ما چیزی به نام خوبی و بدی نداشتیم. این خوب نیست که ما اینطور از رهبری خرج کنیم. ما چیزهایی داریم که حسن و قبح واقعی دارد، یک چیزهایی خوب است. عقل و شرع ما تشخیص می‌دهد. در همین مسأله که ایشان تذکر دادند، بحث قمار و اینها جای خود، ایشان صریحاً فرمود: تشویق به اینکه مردم بگویند: می‌شود یک شبه پنج میلیون، ده میلیون، پنجاه میلیون، یعنی با روحیه کار منافات نداشته باشد. سال 83 یکبار ایشان فرمودند: من نگاه کردم در یک برنامه تلویزیونی یک مسابقه‌ای جایزه می‌داد به یک نفر پنج میلیون تومان، ایشان فرمود: این کار پسندیده نیست. بگذارید جوان دنبال کار و کوشش برود. وقتی شما اینطور مبلغی به کسی می‌دهید، حسرتش را در دل پنج میلیون نفر می‌گذارید که عجب! این یک شبه پنجاه میلیون نصیبش شد. این نگاه مهم است. اگر ما باور کردیم که ما یک چیزهای خوب داریم، یک چیزهای بد داریم، نباید همه را تذکر بدهند. مردم به عنوان دانشگاه ببینند یا سرگرمی ببینند. سرگرمی سالم ببینند یا هرچیزی سر مردم را گرم کرد.

دو هفته پیش من گفتم، خود مقام معظم رهبری فرمود: اگر من رئیس رسانه ملی را نصب می‌کنم به معنی تأیید همه کارهایش نیست. معنایش این نیست که ایشان تک تک تذکر بدهند. جشنواره بین المللی صدا را دیدید، انصافاً مبتذل بود و خیلی زشت بود. ما یک معیار داریم. امام رضا(ع) فرمودند: «عَلَيْكَ بِالْإِقْبَالِ عَلَى مَا يَعْنِيكَ‏» ماه رمضان نزدیک است، ما کاری کنیم مردم را در دانشگاه ببریم ولی دانشگاه جذاب، دانشگاهی که بتواند مخاطب خسته را پای درس بنشاند. حضرت فرمود: «وَ لَا تَدَعَنَّ أَمَانَةً فِي عُنُقِكَ إِلَّا أَدَّيْتَهَا» اگر امانتی بر گردن تو هست، تا رمضان نرسیده آن را بپرداز. اگر حق الناس بر گردنت هست، خمس و زکاتی هست، بگذار زن و بچه ما سر سفره حلال بنشینند. قصه‌ای را گفتیم خدا رحمت کند مرحوم زاهد می‌فرمودند: در نجف یک دزدی بود، معروف بود. دزدی می‌کرد ولی ماه رمضان که می‌شد روزه می‌گرفت. خیلی‌ها هستند در طول سال هرکاری می‌کنند ولی ماه رمضان مقید هستند، انشاءالله به برکت ماه رمضان، بعد از ماه رمضان هم این پاکی برایشان می‌ماند. حتی در بعضی کشورها دیدم خانم‌هایی که اصلاً حجاب ندارند، ماه رمضان حجاب می‌کنند. این دزد در نجف دزدی می‌کرد ولی ماه رمضان روزه می‌گرفت. دم افطار می‌شد می‌رفت خانه افطار کند، می‌دید با مال دزدی افطار کند که نمی‌شود. از خانه بیرون می‌آمد و می‌گفت: ایها الناس! ما هرچه داریم مشکل دارد. یک لقمه حلال بدهید ما افطار کنیم. ایشان می‌فرمود: مردم به او اعتماد نداشتند. می‌گفتند: شاید کلک است. گاهی یک ساعت از افطار می‌گذشت و افطار نمی‌کرد تا لقمه حلال پیدا کند. دزدها ماه رمضان دنبال لقمه حلال هستند، در ماه رمضان خانواده‌هایمان را سر سفره پاک و حلال بنشانیم.

پس مورد چهارم حضرت علی فرمود: «وَ بِالنَّصَفَةِ يَكْثُرُ الْوَاصِلُونَ‏» اگر انصاف داشته باشید علاقه‌مندان شما زیاد می‌شوند. یک جمله دیگر حضرت فرمود: «وَ بِالْإِفْضَالِ تَعْظُمُ الْأَقْدَارُ» اگر دست دهنده داشته باشی، خدا به تو عزت و عظمت می‌دهد. به من گفتند اگر بخواهی یک حدیث زیبا بگویی، چه حدیثی است؟ گفتم: «ارْحَمْ‏ مَنْ‏ فِي‏ الْأَرْضِ‏ يَرْحَمْكَ مَنْ فِي السَّمَاءِ» (من لا یحضر الفقیه/ج4/ص379) به زمینی‌ها رحم کنید تا آسمانی‌ها به شما رحم کنند. ماه رمضان نزدیک است. خبر داری خواهری، برادری، خانواده‌ای گرفتار هستند و مشکل دارند؟ مناطق سیل زده که آدم واقعاً غصه می‌خورد. یک نفر صبح خانه و کاشانه داشته و از خانه بیرون رفته، حالا دیگر هیچی ندارد و می‌خواهد در چادر سحر و افطار بخورد. این جمعه توفیق بود در پل دختر دعای ندبه بودیم، واقعاً تا آدم نرود و نبیند درد سیل زده را احساس نمی‌کند و گرفتاری‌هایی که امروز دارند. ای کاش این مردمی که الآن دارند به حساب سیل زدگان پول می‌ریزند، یک سفر می‌رفتند می‌دیدند. یکی از دوستان گفت: آقایی زنگ زده که می‌خواهم یک پولی برای سیل زدگان بدهم. گفتم: چقدر است؟ گفت: پنج میلیون! گفتم: یک سر به پل دختر بیا! او را کشاندم و به پل دختر آوردم. پنج میلیونش هشتاد میلیون شد. وقتی زندگی را دید، دختر و پسر دید، واقعاً سخت است. الآن ما و شما خانه و زندگی داریم، 48 ساعت در بیرون خانه زندگی کنیم، سخت است! فرمود: به زمینی‌ها رحم کنید، آسمانی‌ها به شما رحم کنند. سحرها و افطارها چقدر سفره‌ها رنگین‌تر می‌شود با اینکه یک ارث ماه رمضان کم خوردن است. ده درصد از این سفره افطاری را برای نیازمندان خرج کنید. هنوز ماه رمضان نیامده متأسفانه شنیدم دعوتنامه افطاری دولتی‌ها شروع شده است. مسئولین امسال با این گرفتاری‌هایی که مردم و سیل زده‌ها دارند، سفره افطار ندهید. اینها را جمع کنید! این از نظر شرعی درست نیست و از پول مردم است! اگر داری از پول خودت بده، از پول سیل زده نده! آنهایی که دعوت به این سفره‌ها می‌شوند بیایید کمپین تحریم سفره‌های افطاری دولتی بگذاریم! اگر عظمت و عزت می‌خواهید دست دهنده داشته باشید.

شریعتی: شنیدم بعضی مدارس هم امسال کار خوبی کردند و به بچه‌ها گفتند: برای روز معلم هدیه و کادو نیاورید، این پول را صرف سیل زده‌ها کنید. نمایشگاه بین المللی کتاب تا روز شنبه ادامه دارد، شبستان، انتهای راهروی بیست، غرفه برنامه سمت خدا هست، می‌توانید مراجعه کنید. دوستانی که به هر دلیلی نمی‌توانند بروند و کتاب‌های مورد نظر خود را تهیه کنند، به 20000303 پیامک بدهند، دوستان ما برایشان ارسال خواهند کرد. امروز صفحه 27 قرآن کریم را تلاوت خواهیم کرد.

«لَيْسَ‏ الْبِرَّ أَنْ تُوَلُّوا وُجُوهَكُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَ الْمَغْرِبِ وَ لكِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ الْكِتابِ وَ النَّبِيِّينَ وَ آتَى الْمالَ عَلى‏ حُبِّهِ ذَوِي الْقُرْبى‏ وَ الْيَتامى‏ وَ الْمَساكِينَ وَ ابْنَ السَّبِيلِ وَ السَّائِلِينَ وَ فِي الرِّقابِ وَ أَقامَ الصَّلاةَ وَ آتَى الزَّكاةَ وَ الْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذا عاهَدُوا وَ الصَّابِرِينَ فِي الْبَأْساءِ وَ الضَّرَّاءِ وَ حِينَ الْبَأْسِ أُولئِكَ الَّذِينَ صَدَقُوا وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُتَّقُونَ‏«178» يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِصاصُ فِي الْقَتْلى‏ الْحُرُّ بِالْحُرِّ وَ الْعَبْدُ بِالْعَبْدِ وَ الْأُنْثى‏ بِالْأُنْثى‏ فَمَنْ عُفِيَ لَهُ مِنْ أَخِيهِ شَيْ‏ءٌ فَاتِّباعٌ بِالْمَعْرُوفِ وَ أَداءٌ إِلَيْهِ بِإِحْسانٍ ذلِكَ تَخْفِيفٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَ رَحْمَةٌ فَمَنِ اعْتَدى‏ بَعْدَ ذلِكَ فَلَهُ عَذابٌ أَلِيمٌ‏«179» وَ لَكُمْ فِي الْقِصاصِ حَياةٌ يا أُولِي الْأَلْبابِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ‏«180» كُتِبَ عَلَيْكُمْ إِذا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ إِنْ تَرَكَ خَيْراً الْوَصِيَّةُ لِلْوالِدَيْنِ وَ الْأَقْرَبِينَ بِالْمَعْرُوفِ حَقًّا عَلَى الْمُتَّقِينَ‏«181» فَمَنْ بَدَّلَهُ بَعْدَ ما سَمِعَهُ فَإِنَّما إِثْمُهُ عَلَى الَّذِينَ يُبَدِّلُونَهُ إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ‏»

ترجمه آیات: نيكى (تنها) اين نيست كه (به هنگام نماز) روى خود را به سوى مشرق يا مغرب بگردانيد، بلكه نيكوكار كسى است كه به خدا و روز قيامت و فرشتگان و كتاب آسمانى و پيامبران ايمان آورده و مال (خود) را با علاقه‏اى كه به آن دارد به خويشاوندان و يتيمان و بيچارگان و در راه‏ماندگان و سائلان و در (راه آزادى) بردگان بدهد، و نماز را برپاى دارد و زكات را بپردازد، و آنان كه چون پيمان بندند، به عهد خود وفا كنند و آنان كه در (برابر) سختى‏ها، محروميّت‏ها، بيمارى‏ها و در ميدان جنگ، استقامت به خرج مى‏دهند، اينها كسانى هستند كه راست گفتند (و گفتار و رفتار و اعتقادشان هماهنگ است) و اينان همان پرهيزكارانند. اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد! (قانون) قصاص در مورد كشتگان، بر شما (چنين) مقرّر گرديده است: آزاد در برابر آزاد و برده در برابر برده و زن در برابر زن، پس اگر كسى از ناحيه برادر (دينى) خود (يعنى صاحب خون و ولىّ مقتول) مورد عفو قرار گيرد. (يا قصاص او به خون‏بهاتبديل شود) بايد شيوه‏اى پسنديده پيش گيرد و به نيكى (ديه را به ولى مقتول) بپردازد، اين حكم تخفيف و رحمتى است از ناحيه پروردگارتان، پس براى كسى كه بعد از اين (از حكم خدا) تجاوز كند، عذاب درناكى دارد. اى صاحبان خرد! براى شما در قصاص، حيات (و زندگى نهفته) است. باشد كه شما تقوا پيشه كنيد. بر شما مقرّر شده كه چون يكى از شما را (نشانه‏هاى) مرگ فرا رسد، اگر مالى از خود به جاى گذارده، براى پدر ومادر ونزديكان به طور شايسته وصيّت كند، اين كار حقّ و شايسته پرهيزكاران است. پس هركس كه آن (وصيّت را) بعد از شنيدن، تغيير دهد، گناهش تنها بر كسانى است كه آن را تغيير مى‏دهند، همانا خداوند شنوا و داناست.

شریعتی: سلام می‌کنیم به نایب چهارم حضرت بقیة الله الاعظم، انشاءالله با این نواب و نایبان خاص امام زمان بیشتر آشنا شویم. اشاره قرآنی را بفرمایید.

حاج آقای حسینی قمی: آیه اولی که تلاوت شد، مرحوم علامه طباطبایی می‌فرمایند: جامع ترین آیه قرآن است که هم اعتقادات، هم کارهای عملی و کارهای اخلاقی در آن آمده است. «لَيْسَ‏ الْبِرَّ أَنْ تُوَلُّوا وُجُوهَكُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَ الْمَغْرِبِ» یهودی‌ها یک طرف نماز می‌خواندند و مسلمان‌ها یک طرف، قبله مسلمان‌ها تغییر کرد و باز یهود و نصاری شروع کردند که این قبله چیست؟ آیه آمد که همه نیکی و خوبی در این نیست که این طرف نماز بخوانی یا آن طرف، راهت را پیدا کن. «وَ لكِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ وَ الْمَلائِكَةِ وَ الْكِتابِ وَ النَّبِيِّينَ» اعتقادات درست داشته باشد، به خدا و رسول و فرشتگان ایمان داشته باشد. «وَ آتَى الْمالَ عَلى‏ حُبِّهِ» از مالش بگذرد، اول «ذَوِي الْقُرْبى» تو را به خدا مواظب باشید. نکند سفره اولین روز ماه رمضان من چنان باشد ولی ارحام من نیازمند باشند! «وَ الْيَتامى‏» بچه‌های یتیم، «وَ الْمَساكِينَ» مسکین، «وَ ابْنَ السَّبِيلِ وَ السَّائِلِينَ وَ فِي الرِّقابِ وَ أَقامَ الصَّلاةَ وَ آتَى الزَّكاةَ وَ الْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ» وفای به عهد، «إِذا عاهَدُوا وَ الصَّابِرِينَ فِي الْبَأْساءِ وَ الضَّرَّاءِ وَ حِينَ الْبَأْسِ أُولئِكَ الَّذِينَ صَدَقُوا وَ أُولئِكَ هم المتقون» قرآن می‌گوید: مهم ایمان، عمل صالح، اخلاق است.

همیشه گفتیم دختر خانم‌هایی که سال اول تکلیفشان هست اگر می‌توانند با استراحت، آموزش و پرورش هم کمک بکند، روزه بگیرند. یکی از مراجع بزرگ تقلید می‌فرمود: بعضی دین در متن زندگی‌شان است و همه چیز را با دین هماهنگ می‌کنند، بعضی دین در حاشیه زندگی‌شان است. زندگی‌شان را به خوبی انجام می‌دهند و چیزی اضافه آمد خرج دین کنند. اگر دین در متن زندگی ما باشد از یازده ماه قبل از رمضان، کارگر، کاسب، مسئول، وزیر، فکر می‌کنیم چه کنیم که رمضان بهتر روزه بگیریم؟ خود آموزش و پرورش تدبیر کند که این ماه رمضان بچه‌ها چطور روزه بگیرند. اگر یقین دارید که روزه برای بچه شما ضرر دارد، که هیچ، یا احتمال عقلایی هست که به تعبیر فقها روزه ضرر دارد، نباید روزه بگیرند. دخترخانم‌هایی که متولد اول رمضان 1431 هستند، قبل از رمضان 1431 به دنیا آمده باشند باید روزه بگیرند. اگر پنجم رمضان به دنیا آمدند، از پنجم رمضان روزه بگیرند. دهم رمضان به دنیا آمده از دهم رمضان روزه بگیرند. به تاریخ شمسی می‌شود 21 مرداد 89. اگر توانایی دارند، با استراحت روزه بگیرند. در مورد پسرها هم عرض کردیم، پسرهایی که رمضان 1425 و قبل از رمضان 1425 به دنیا آمدند.

شریعتی: این مدت که در مورد نواب خاص حضرت ولی‌عصر صحبت کردیم، حضرت یکسری توقیعاتی داشتند، این کتاب بسیار کتاب خوبی است «نشانی از امام غائب، بازنگری و تحلیل توقیعات» جناب آقای دکتر محمد مهدی رکنی یزدی این کتاب را نوشتند و از انتشارات آستان قدس رضوی است. دوستان برای تهیه کتاب به ما پیامک بدهند. حاج آقای حسینی قمی در ایام ماه مبارک رمضان در سفر تبلیغی هستند که برایشان آرزوی توفیق و سلامتی می‌کنیم.

حاج آقای حسینی قمی: دلم نیامد از روحانی مظلومی که در همدان به شهادت رسید یاد نکنم. تشییع باشکوهی که در حد تشییع یک مرجع تقلید بود. این نشانه وفاداری مردم مخصوصاً به این بزرگواری که خیلی مظلومانه به شهادت رسید. از مردم همدان خیلی تشکر می‌کنم به خاطر احترام به روحانی مظلومی که مظلومانه کشته شد. خدایا به حق محمد و آل محمد و به حق صدیقه طاهره(س) همه کسانی که به ما التماس دعا گفتند، حوائجشان را برآورده بخیر بفرما. مریض‌ها لباس عافیت بپوشان، گرفتاری‌هایشان برطرف بفرما. امر ازدواج و اشتغال جوان‌های ما را به خوبی برآورده بفرما. رفع همّ و غم  گرفتاری و پریشانی از همه بفرما. به همه ما قابلیت ورود به ماه ضیافت الله رمضان را عنایت بفرما.

شریعتی: «والحمدلله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین»