main logo of samtekhoda

98-02-09-حجت الاسلام والمسلمین فرحزاد- سیری در صحیفه سجادیه، شرح دعای شانزدهم

حجت الاسلام والمسلمين فرحزاد – سیری در صحیفه سجادیه، شرح دعای شانزدهم- رحمت الهی

برنامه سمت خدا

موضوع برنامه: سیری در صحیفه سجادیه، شرح دعای شانزدهم- رحمت الهی

كارشناس: حجت الاسلام والمسلمين فرحزاد

تاريخ پخش: 09-02- 98

شریعتی: بسم الله الرحمن الرحیم، اللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم.

سلام می‌کنم به همه بیننده‌ها و شنونده‌های خوبمان، انشاءالله هرجا که هستید خداوند متعال پشت و پناه شما باشد، انشاءالله دل و جانتان بهاری و سبز باشد و زیر سایه خداوند متعال به سمت خودش حرکت کنیم. در محضر حاج آقای فرحزاد هستیم. سلام علیکم، خیلی خوش آمدید.

حاج آقای فرحزاد: عرض سلام دارم خدمت جنابعالی و بینندگان و شنوندگان عزیز. بینندگان خوب خارج از کشور که برنامه ما را صبح‌ها می‌بینند. آرزوی موفقیت برای همه عزیزان داریم. تا ماه مبارک رمضان یک هفته بیشتر وقت نداریم. دوشنبه آینده اول ماه مبارک رمضان است. نکاتی را بعد از تلاوت قرآن عرض خواهم کرد. انشاءالله خداوند توفیق بدهد که با پاکی و پاکیزگی وارد این ماه شویم.

شریعتی: «اللَّهُمَّ إِنْ لَمْ تَكُنْ قَدْ غَفَرْتَ لَنَا فِي مَا مَضَى مِنْ شَعْبَانَ فَاغْفِرْ لَنَا فِيمَا بَقِيَ‏ مِنْهُ» خدایا اگر تا اینجای ماه شعبان ما را نیامرزیدی، بعد از این ما را بیامرز که پاک و سبک بال وارد ماه رمضان شویم. بحث امروز شما را خواهیم شنید.

حاج آقای فرحزاد: بسم الله الرحمن الرحیم، الحمدلله رب العالمین، اللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم.

دو سه جمله از هفته قبل را تکرار کنیم، حضرت می‌فرماید: «وَ أَنْتَ الَّذِي عَفْوُهُ أَعْلَى مِنْ عِقَابِهِ» خدایا تو کسی هستی که عفو تو بالاتر از عقابت است. «وَ أَنْتَ الَّذِي تَسْعَى رَحْمَتُهُ أَمَامَ غَضَبِهِ» خدایا تو کسی هستی که رحمت به دست توست و غضب در اختیار رحمت توست. یعنی در تمام غضب‌های تو رحمت است. درونش لطف و عنایت است. پیشوای غضب رحمت است. «وَ أَنْتَ الَّذِي عَطَاؤُهُ أَكْثَرُ مِنْ مَنْعِهِ» خدایا تو کسی هستی که عطای او اکثر از منعش است. یعنی بیشتر می‌دهی و یک جایی هم منع می‌کنی حتماً خیر و صلاح توست. در صحیفه سجادیه جایی حضرت می‌فرمایند: خدایا شکر مرا به نداده‌ها بیشتر قرار بده تا به داده‌ها، ما نمی‌دانیم در چیزهایی که خدا نداده چه لطف و عنایاتی خوابیده است. خیلی چیزهایی که باعث از بین رفتن دین و دنیای ما می‌شود به ما نداده است. اگر داشتیم فرعون و نمرود می‌شدیم. اگر داشتیم جنایت می‌کردیم، ولی الحمدلله ندادن‌های او باعث شده خیلی شلوغ‌کاری نکنیم. لذا حضرت می‌فرماید: شکر مرا به نداده‌ها بیشتر قرار بده تا به داده‌ها، «وَ أَنْتَ الَّذِي اتَّسَعَ الْخَلَائِقُ كُلُّهُمْ فِي وُسْعِهِ» خدایا تو کسی هستی که کل خلایق تو در وسعت رحمت تو زندگی می‌کنند. «وَ أَنْتَ الَّذِي لَا يَرْغَبُ فِي جَزَاءِ مَنْ أَعْطَاهُ» خدایا تو کسی هستی که اگر به کسی چیزی می‌دهی مزد نمی‌خواهی و اگر امر و نهی می‌کنی باز خیر و منفعت خود اوست. یعنی خدای متعال غنی مطلق است. اگر به کسی چیزی می‌دهد امید اینکه برگردد، ما معمولاً به کسی چیزی قرض می‌دهیم، بده و بستان است. ولی برای خدا اینطور نیست. «وَ أَنْتَ الَّذِي لَا يُفْرِطُ فِي عِقَابِ مَنْ عَصَاهُ» تو کسی هستی که اگر کسی معصیت تو را بکند در عقاب او افراط نمی‌کنی. مستحق این کار است و به اندازه استحقاقش عقوبت می‌کنی، نه بیشتر. بعضی هستند یک متلک می‌گوید، ده تا بارش می‌کنیم.

شرح صحیفه سجادیه شیخ حسین انصاریان خیلی زیباست و این روایت زیبا را آنجا خواندم. امیرالمؤمنین(ع) فرمودند: «خير آية في‏ كتاب اللَّه‏» بهترین آیه در قرآن این آیه مبارکه است. «وَ ما أَصابَكُمْ مِنْ مُصِيبَةٍ فَبِما كَسَبَتْ‏ أَيْدِيكُمْ وَ يَعْفُوا عَنْ كَثِيرٍ» (شوری/30) اینکه خدا افراط نمی‌کند در عقوبت کسی، خدای مهربان می‌فرماید: هر پیشامدی می‌شود به غیر اولیای خدا، اولیاء و بچه‌های معصوم، حسابشان جداست. ظالم‌ها یا افرادی که اهل گناه و معصیت هستند، بخشی در مورد خطاها و گناه‌هایی است که کردند. خدا می‌فرماید: هر بدی به شما می‌رسد دستاورد عمل شماست. در ذیل این آیه حضرت امیر فرمودند: اگر کسی خدشه‌ای به بدنش وارد می‌شود، در چاله می‌افتد و سنگی به پایش گیر می‌کند بخاطر گناه و معصیتی است که داشته است. خدا می‌فرماید: «وَ يَعْفُوا عَنْ كَثِيرٍ» خیلی‌هایش را خدا زیر چشمی رد می‌کند. 99 مورد را می‌بخشد و یک مورد را هم گوشمالی می‌دهد که ما را بیدار کند. لذا حضرت فرمود: این آیه بهترین آیه است. مصیبت‌هایی که می‌رسد دستاورد عمل خودشان است و بیشتر را خدا می‌بخشد و آنهایی که به ما اصابت کرد ما را پاک می‌کند و پاک به محضر خدا وارد می‌شویم.

«وَ أَنَا، يَا إِلَهِي، عَبْدُكَ الَّذِي أَمَرْتَهُ بِالدُّعَاءِ» خدایا من بنده‌ای هستم که تو امر کردی تو را بخوانم. «فَقَالَ: لَبَّيْكَ وَ سَعْدَيْكَ، هَا أَنَا ذَا، يَا رَبِّ» خدایا حالا که مرا دعوت کردی و گفتی: دعوت کردم، صدایم بزن و مرا بخوان. من بنده تو هستم. به ندای تو لبیک می‌گویم. «مَطْرُوحٌ بَيْنَ يَدَيْكَ» من در پیشگاه تو افتادم، من چه کسی هستم؟ «أَنَا الَّذِي أَوْقَرَتِ الْخَطَايَا ظَهْرَهُ» من کسی هستم که گناه و معصیت پشتش را سنگین کرده است. «وَ أَنَا الَّذِي أَفْنَتِ الذُّنُوبُ عُمُرَهُ» من کسی هستم که گناه عمر مرا به فنا و تباهی کشانده است. «وَ أَنَا الَّذِي بِجَهْلِهِ عَصَاكَ» من کسی هستم که به جهالت خودم معصیت تو را کردم. «وَ لَمْ تَكُنْ أَهْلًا مِنْهُ لِذَاكَ» تو مستحق نبودی که من نافرمانی تو را کردم. خدایا مرا ببخش.

یک خط‌کش خوبی باید بگذاریم، هرچه خوب و لطف و رحمت است، چه برای خودمان و چه برای دیگران، این خیلی برای رشد و توفیقات انسان خوب است. دیگر دچار عجب و غرور نمی‌شود. این طرف جهل محض هستم و هیچی ندارم، در امالی شیخ صدوق است که خدای متعال فرمود: «كُلُّكُمْ‏ ضَالٌ‏ إِلَّا مَنْ‏ هَدَيْتُهُ وَ كُلُّكُمْ فَقِيرٌ إِلَّا مَنْ أَغْنَيْتُهُ» یعنی همه شما غرق گناه هستید مگر اینکه من نجات بدهم. همه شما گمراه هستید مگر اینکه من هدایت کنم. همه شما فقر محض هستید مگر اینکه من بی نیاز کنم. برای رشد ما این خیلی خوب است. امام سجاد معصوم کامل است و خطا و لغزش ندارد. این یک بحث مفصل است که امامان ما که اظهار «ظلمت نفسی» می‌کنند، اظهار گناه می‌کنند، در مقابل عظمت خدا خودشان را ناچیز می‌دانند، اینکه امام سجاد می‌نشیند گریه کند واقعاً خودش را گناهکار می‌دید. امامام ما واقعاً خودشان را در مقابل عظمت خدا ناچیز و فقیر و جاهل می‌دیدند. حضرت عسکری می‌فرماید: از من گناهکارتر روی زمین کیست؟ خودش را در مقامی می‌بیند که منهای خدا هیچ است. یک معنی زیبا این است که چون امام انسان کامل است، انسان کامل سعه وجودی دارد، یعنی هر کجای عالم هر مجرمی کاری می‌کند یک بخشی به این انسان کامل برمی‌گردد. مثل پدری که بچه و نوه‌اش هر خطایی بکنند قهراً به او هم برمی‌گردد. تو پدر هستی، مربی هستی، معلم هستی. لذا توجیه خوبی کردند که خدا گناه زیرمجموعه را گردن امام معصوم یا پیغمبر می‌گذارد، لذا ایشان شرمنده می‌شود و استغفار می‌کند.

کرم بین و لطف خداوندگار *** گناه بنده کرده است و او شرمسار

بچه شما در مهمانی شیشه‌ای را بشکند، شما خجالت می‌کشید. بچه باکی ندارد. لذا این یک معنی زیباتری است. معانی مهمی هم هست که سری بین آنها و خداست. در دعای شانزدهم حضرت فراوان می‌گوید: من غرق گناه هستم و اگر تمام عمرم سجده کنم و عبادت و بندگی کنم، پاسخ یک معصیتی که کردم را نمی‌توانم بدهم. من مستحق عقوبت هستم مگر تو عفو کنی. حافظ شعری دارد که شاید خلاصه صدها دیث و آیه در این است. می‌گوید:

در کوی ما شکسته دلی می‌خرند و بس *** بازار خودفروشی از آن سوی دیگر است

کسی که می‌خواهد به خدا برسد، به محبت و معرفت برسد، «وَ لَمْ تَجْعَلْ لِلْخَلْقِ طَرِيقاً إِلَى مَعْرِفَتِكَ إِلَّا بِالْعَجْزِ عَنْ‏ مَعْرِفَتِك‏» (بحارالانوار/ج91/ص150) راه خدا راه تکبر و غرور و شانه بالا کشیدن نیست. این من را باید همان روز اول بشکنی. راه خدا راه شکستگی است، راه فنا و نیستی است. یک غزل بسیار زیبایی حافظ دارد از شاهکارهای غزل حافظ است و شهید مطهری هم یک کتاب نوشتند به نام تماشاگه راز و این غزل را شرح دادند.

غلام نرگس مست تو تاج دارانند *** خراب باده لعل تو هوشیارانند

تو دستگیر شو ای خضر پی خجسته که من *** پیاده می‌روم و همرهان سوارانند

نصیب ماست بهشت، ای خداشناس برو *** که مستحق کرامت گناهکارانند

بیا به میکده و چهره ارغوانی کن *** مرا به صومعه که آنجا سیاهکارانند

خلاص حافظ از آن زلف طاقدار مباد *** که بستگان کمند تو رستگارانند

اگر ما این مرز و خط‌کش را از دست ندهیم، همیشه خودمان را در مقام تقصیر و گناه ببینیم، خود امامان ما خودشان را ناچیز می‌دیدند. یونس پیغمبر می‌گوید: «إِنِّي كُنْتُ‏ مِنَ‏ الظَّالِمِينَ‏» (انبیاء/87) ما می‌توانیم بگوییم: ظالم نیستیم. لذا در همان قرآن می‌گوید: اگر حضرت یونس اینطور نمی‌گفت و تسبیح نمی‌کرد، «لَلَبِثَ فِي‏ بَطْنِهِ‏ إِلى‏ يَوْمِ يُبْعَثُونَ» (صافات/144) اگر اقرار به ظلم و گناه نمی‌کرد و سبحانک نمی‌گفت تا روز قیامت در شکم ماهی حبس می‌کردیم. این چه ذکری است که آیت الله بهجت فرمودند: به برکت یک ذکر «سبحانک انی کنت من الظالمین» خدا از قعر دریا او را به اوج عزت می‌برد. همه خوبی‌ها برای خداست، این همه درها را باز می‌کند و خودت هم راحت می‌شوی. وقتی مالک خدا بود، دست خالی هم باشی، هرچه خدا بدهد، در مقابل خدا دیگر اصطکاک ندارد که چرا خدا این را گرفت و این را داد؟ چون مالک و همه کاره اوست. اصلاً آدم بلاها را باطل می‌کند. مرگ را باطل می‌کند. یعنی اگر انسان این خط‌کش را در زندگی حفظ کند هیچوقت میان او و خدا گل آب نمی‌شود.

ما در مورد رحمت خدا خیلی آیه و روایت داریم. این روایت‌ها خیلی فوق العاده است و فقط از خدا می‌خواهیم یک ذره به ما باور بدهد. مرحوم دولابی همیشه می‌فرمود: هر آیه و حدیثی که باور کردی، یک نقطه به باور اضافه کن یاور می‌شود و تو را تا مقصد می‌برد. ما کمبودمان باور است. به حدیث، آیه و وعده‌های خدا، یعنی هضم کنیم و بخوریم و درک کنیم و بیابیم. روایت داریم پیغمبر خدا(ص) فرمودند: خدا صد رحمت دارد. رحمت خدا صد درجه است. در عالم متعال خدای متعال یک درجه رحمتش را ظاهر کرده است. آن یک رحمت خداست که مادرها مهربانند، حیوانات به بچه‌ها مهربانند، پدرها و برادرها و خواهر به هم مهربان هستند. اگر آدم برای این خدا میلیون جان داشته باشد بدهد، کم است. تمام این عالم دنیا جلوه یک رحمت خداست. روز قیامت خدای متعال 99 رحمت دیگر ظاهر می‌کند. می‌گوید: تمام مهربانی‌هایی که در افراد هست بروز و ظهور یک رحمت خداست و 99 مورد بعد را در قیامت ظاهر می‌کنیم. اول دعای افتتاح که دعای مهمی است و از توقیع‌های امام زمان(ع) است. می‌گوییم: «انک ارحم الراحمین فی موضع العفو و الرحمه و اشد المعاقبین فی موضع النکال و النقمه» اگر من از رحمت خدا استفاده نکردم، بذرش را باید در این دنیا بکارم. آمدم با گناه و معصیت و ظلم و فساد پشت به خدا کردم و با خدا درگیر شدم، من از سفره رحمت الهی استفاده نکردم، حضرت فرمود: شقی کسی است که از غفران و رحمت خدا در ماه رمضان دور بماند. من وقتی از این سفره استفاده نکردم محروم می‌شوم. شرطش این است که من هم استفاده کنم. لذا فرمود: 99 مورد را روز قیامت ظاهر می‌کنیم.

امام صادق فرمود: «إِذَا كَانَ يَوْمُ‏ الْقِيَامَةِ نَشَرَ اللَّهُ‏ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى رَحْمَتَهُ حَتَّى يَطْمَعَ إِبْلِيسُ فِي رَحْمَتِهِ تَعَالَى وَ تَقَدَّسَ» آنقدر خدا روز قیامت رحمت خودش را می‌گستراند که حتی شیطان در رحمت خدا طمع می‌کند. شیطانی که یک عمر گمراه کرده و دشمن رسمی و شمشیر از رو بسته خدا و بندگان خداست. ما از این رحمت نتوانیم استفاده کنیم خیلی ضرر کردیم. در جوشن کبیر داریم «سبقت رحمتة غضبه» رحمت خدا بر غضب خدا سبقت دارد. یا رحمت بر غضب غال است. یا رحمت امام و پیشوا و رهبر غضب است. این خود یک بشارت بزرگی است. اینکه رحمت بر غضب غالب است یعنی اینکه بهشت بر جهنم غالب است. بهشت به اندازه عالم هستی است. ما یک ارتفاع داریم، یک عرض داریم و یک طول داریم. این عرض یعنی مساحت، «جَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّماواتُ وَ الْأَرْض‏» (آل‌عمران/133) عرض یعنی مساحت، مساحت بهشت چقدر است؟ به اندازه عالم هستی است. آسمان‌ها را کسی نمی‌تواند اندازه بگیرد. بهشت به اندازه آسمان‌ها و زمین است اما جهنم محدود است. پس بهشت بر جهنم هم خیلی وسیع‌تر و هم غالب است. اینکه رحمت بر غضب غالب است یعنی «كَتَبَ‏ اللَّهُ‏ لَأَغْلِبَنَ‏ أَنَا وَ رُسُلِي إِنَّ اللَّهَ قَوِيٌّ عَزِيزٌ» (مجادله/21) خدا غالب است، انبیاء غالب هستند، خوب‌ها بر بدها غالب هستند. اگر رحمت و غضب مساوی بود، یا غضب بر رحمت غالب بود، تمام ما دیگر باید نا امید می‌شدیم. اگر دو تا کشتی‌گیر، یکی یک ذره زورش بیشتر است، طرف را زمین می‌خواباند ولو یک درصد، ولو چند گرم، یک کشتی‌گیر در وزنه برداری ده گرم می‌تواند بیشتر بلند کند این رتبه اول و بعدی رتبه دوم می‌شود. یک ذره، یعنی اگر ما پنجاه درصد، یک سر سوزن رحمت بیشتر باشد، کار تمام است. دیگر غضب را تا آخر می‌مالاند. یک طرف که یک مقدار سنگین‌تر باشد تا آخر عمر پایین و بالا می‌رود. این یک ذره برای ما خیلی مهم است. یعنی قطعاً بدانید رحمت بر غضب غالب است، یعنی غضب را تا آخر می‌مالاند و این رحمت غالب می‌شود.

آب مظهر رحمت خدا و آتش مظهر غضب خداست، آتش آب را خاموش می‌کند یا آب آتش را خاموش می‌کند؟ اگر خدا آتش را بر آب غلبه می‌داد، بیچاره می‌شدیم. جهنم بر بهشت غالب بود. امام حسین بر یزید و امیرالمؤمنین بر دشمنش غالب است. اینهمه طاغوت‌ها و صدام‌ها و نمرودها و فرعون‌ها آمدند، ولی باز انبیاء ماندند، اربعین مانده، یاد امام حسین مانده است. بنی عباس پانصد سال حکومت کردند. دهها خلیفه آمدند که بیشتر امامان ما را همین‌ها کشتند. از امام سجاد تا امام عسکری همین بنی عباس بودند. ولی یک امامزاده از اینها هست؟ یک زیارتگاه هست؟ نزدیک عسکریین در سامرا و چند عزیزی که کنارشان دفن هستند، دویست سیصد متر آن طرف‌تر مقابر قریش است و مخروبه است و کسی به زیارت آنها نمی‌رود. قبر حضرت رضا و حضرت معصومه 24 ساعت، نماز و توبه و سخنرانی است. این به انسان خیلی آرامش می‌دهد، خدا می‌گوید: من و رسل من غالب هستیم. رحمت غالب است، دین غالب است، امام زمان غالب است.

پروفسور کُربُن که با مرحوم علامه طباطبایی مصاحبه داشت و به دست ایشان شیعه شد، یک علت اینکه می‌گوید: من شیعه شدم، دیدم تنها مکتب الهی که امام و پیشوایش حیّ و زنده هست، پشت پرده ابر غیبت فیض می‌دهد، حیات می‌دهد و هدایت می‌کند، مکتب شیعه است. غیر از شیعه همه می‌گویند: پیغمبران ما مردند. خلفای ما مردند و الآن زنده نیستند. «الحجة قبل الخلق و مع الخلق و بعد الخلق» حجت خدا باید باشد و فیض را بگیرد و به همه بدهد. لذا اول مخلوق حجت خداست که خلق می‌شود، همراه خلق هم حجت خداست که فیض می‌دهد، آخر کسی هم که حتی بعد از بین بردن جبرئیل و ملائکه و میکائیل، آخر سر باز امام یا پیغمبر است که از دنیا می‌رود. چون اگر او نباشد عالم هستی طومارش پیچیده می‌شود. رحمت قوی و غالب است. ما هرجا هستیم در رحمت خدا هستیم منتهی مهم این است که بتوانیم از این رحمت الهی استفاده کنیم. در بخش دوم خواهیم گفت: چگونه از این رحمت الهی استفاده کنیم؟

شریعتی: اوج این رحمت را در فرازهای ناب مناجات شعبانیه می‌توانیم مرور کنیم.

حاج آقای فرحزاد: «إِنْ حَطَّتْنِي الذُّنُوبُ مِنْ مَكَارِمِ‏ لُطْفِكَ‏ فَقَدْ نَبَّهَنِي الْيَقِينُ إِلَى كَرَمِ عَطْفِك‏» یقین به کرم آلائک دارم. یعنی اگر گناه مرا از پا درآورده است، یقین به کرم عطف تو! خیلی دعای خوبی است.

شریعتی: «إِلَهِي كَأَنِّي بِنَفْسِي وَاقِفَةٌ بَيْنَ يَدَيْكَ وَ قَدْ أَظَلَّهَا حُسْنُ‏ تَوَكُّلِي‏ عَلَيْكَ» انشاءالله با فرازهای نابش آشنا شوید که دریچه‌های نور و معرفت را به سمت شما باز می‌کند.

«وَ إِذا قِيلَ‏ لَهُمُ‏ اتَّبِعُوا ما أَنْزَلَ اللَّهُ قالُوا بَلْ نَتَّبِعُ ما أَلْفَيْنا عَلَيْهِ آباءَنا أَ وَ لَوْ كانَ آباؤُهُمْ لا يَعْقِلُونَ شَيْئاً وَ لا يَهْتَدُونَ‏ «171» وَ مَثَلُ الَّذِينَ كَفَرُوا كَمَثَلِ الَّذِي يَنْعِقُ بِما لا يَسْمَعُ إِلَّا دُعاءً وَ نِداءً صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لا يَعْقِلُونَ‏ «172» يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُلُوا مِنْ طَيِّباتِ ما رَزَقْناكُمْ وَ اشْكُرُوا لِلَّهِ إِنْ كُنْتُمْ إِيَّاهُ تَعْبُدُون‏ «173» إِنَّما حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَ الدَّمَ وَ لَحْمَ الْخِنْزِيرِ وَ ما أُهِلَّ بِهِ لِغَيْرِ اللَّهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ باغٍ وَ لا عادٍ فَلا إِثْمَ عَلَيْهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيم‏ «174» إِنَّ الَّذِينَ يَكْتُمُونَ ما أَنْزَلَ اللَّهُ مِنَ الْكِتابِ وَ يَشْتَرُونَ بِهِ ثَمَناً قَلِيلًا أُولئِكَ ما يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ إِلَّا النَّارَ وَ لا يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ لا يُزَكِّيهِمْ وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ‏ «175» أُولئِكَ الَّذِينَ اشْتَرَوُا الضَّلالَةَ بِالْهُدى‏ وَ الْعَذابَ بِالْمَغْفِرَةِ فَما أَصْبَرَهُمْ عَلَى النَّارِ «176» ذلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ نَزَّلَ الْكِتابَ بِالْحَقِّ وَ إِنَّ الَّذِينَ اخْتَلَفُوا فِي الْكِتابِ لَفِي شِقاقٍ بَعِيد»

ترجمه آیات: وهنگامى كه به آنها (مشركان) گفته شود: آنچه را خدا نازل كرده است پيروى كنيد، گويند: بلكه ما از آنچه پدرانِ خود را بر آن يافتيم پيروى مى‏نماييم. آيا (از آنان پيروى مى‏كنند) هرچند پدرانشان چيزى نمى‏فهميدند و هدايت نيافته بودند؟ و مَثل كافران، چنان است كه كسى به حيوانى كه جز صدايى (از نزديك) ويا ندايى (از دور) نمى‏شنود بانگ زند، اينان كران، لالان و كورانند و از اينروست كه نمى‏انديشند. اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد! از نعمت‏هاى پاكيزه‏اى كه به شما روزى داده‏ايم بخوريد و شكر خدارا به جاى آوريد. اگر فقط او را پرستش مى‏كنيد. همانا خداوند مردار و خون و گوشت خوك و آنچه را كه (هنگام ذبح) نام غير خدا بر آن برده شده، حرام كرده است، (ولى) آن كس كه ناچار شد (به خوردن اينها) در صورتى كه زياده طلبى نكند و از حدّ احتياج نگذراند، گناهى بر او نيست، همانا خداوند بخشنده و مهربان است. كسانى كه آنچه را خداوند از كتاب نازل كرده، كتمان مى‏كنند و بدان بهايى اندك مى‏ستانند، آنها جز آتش در شكم‏هاى خود فرو نمى‏برند، و خداوند روز قيامت با آنها سخن نمى‏گويد و پاكشان نمى‏كند و براى آنها عذاب دردناكى است. آنها (كتمان كنندگان حقّ) كسانى هستند كه گمراهى را به بهاى از دست دادن هدايت و عذاب را به جاى آمرزش خريدند. پس به راستى چقدر در برابر عذاب خداوند تحمّل دارند؟ آن (عذاب) به جهت آن است كه خداوند كتاب (آسمانى) را به حقّ نازل كرده است و البتّه كسانى كه در كتاب (خدا با كتمان و تحريف) اختلاف (ايجاد) كردند، همواره در ستيزه‏اى عميق هستند.

شریعتی: از فضیلت ذکر بلند صلوات بر محمد و آل محمد بشنویم.

حاج آقای فرحزاد: از اعمال ماه شعبان و ماه رمضان زیاد گفتن این ذکر است. یکی از امیدواری‌های من این است که گوینده این ذکر زیاد شود. این روایت نورانی از امیرالمؤمنین(ع) است، فرمودند: تأثیر صلوات برای از بین بردن گناهان، بیش از تأثیر آب بر آتش است. آب مظهر رحمت خدا، آتش مظهر غضب خداست، آتش را با آب خاموش می‌کنند. فرمود: «الصَّلَاةُ عَلَى النَّبِيِّ ص أَمْحَقُ‏ لِلْخَطَايَا مِنَ الْمَاءِ لِلنَّارِ» بیش از تأثیر آب بر آتش، برای خاموش کردن گناهان تأثیر صلوات بر محمد و آل محمد است.

یک کلیپ قشنگی از آیت الله بهجت هست، ایشان درسشان که تمام شد، معمولاً طلبه‌ها دور ایشان را می‌گرفتند و سؤال و جواب‌های معرفتی و اخلاقی داشتند. یکی از شاگردان ایشان گفت: چه کنیم حضور قلب پیدا کنیم و همیشه با خدا باشیم و آدم شویم؟ ایشان مکثی کردند و فرمودند: اگر کسی بخواهد به این مقام برسد باید محبت خدا در دلش بیاید. تا آدم به مقام محبت نرسد با جان کندن باید به مقصد برسد ولی چیزی را که دوست دارد، می‌کشد و می‌برد. مؤمنین کسانی هستند که خدا را خیلی دوست دارند. این طلبه گفت: چه کنیم به محبت خدا برسیم؟ ایشان مکثی کردند و فرمودند: با محبت و اشتیاق بر محمد و آل محمد صلوات بفرست. چرا حضرت ابراهیم خلیل خدا شد؟ «إِنَّمَا اتَّخَذَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِبْرَاهِيمَ خَلِيلًا لِكَثْرَةِ صَلَوَاتِهِ‏ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ آلِهِ» آدم کسی را که دوست دارد زیاد یاد می‌کند. کسی که زیاد یاد کردی محبت او در دلت می‌آید. پس صلوات راه میانبر سریع است که ما را به مقصد می‌رساند.

شریعتی: خیلی‌ها طبق قرار سالهای قبل برای قرار خانه‌های نورانی که مزین به نام حضرت خدیجه کبری(س) بود، مهیا می‌شوند. اشاره قرآنی را بفرمایید و برای ما از نایب چهارم حضرت بگویید.

حاج آقای فرحزاد: نام حضرت خدیجه را بردید، انشاءالله برای جلسات قرآنی برنامه‌ریزی کنید به نام حضرت خدیجه، ما تشویق‌هایی برای حضرت خدیجه و نام‌گذاری حضرت داریم که پلاک طلا خواهیم داد. مجلس‌های باشکوه برای حضرت خدیجه برگزار می‌شود، دهه آخر اعتکاف است که ده روز است در مسجد جمکران، خبرهای خوشی داریم. آیه 173 سوره بقره، خدای مهربان می‌فرماید: «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُلُوا مِنْ طَيِّباتِ ما رَزَقْناكُمْ وَ اشْكُرُوا لِلَّهِ إِنْ كُنْتُمْ إِيَّاهُ تَعْبُدُون‏» در قرآن کلمه «کُلُوا» مکرر آمده است. ولی بلافاصله هرجا خدا گفته بخورید، می‌گوید: بخورید، اسراف نکنید. بخورید، عمل صالح انجام بدهید. یعنی خوردن مقدمه باشد برای یک امر خیری، اینجا خدا می‌فرماید: ای کسانی که ایمان آورده‌اید، «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُلُوا مِنْ طَيِّباتِ» هم حرام است، هم حلال، هم پاکیزه هست و هم نجس، از پاکیزه‌ها بخورید! اما در کنارش «وَ اشْكُرُوا لِلَّهِ» شکر خدا را هم به جا آورید، اگر خدا را پرستش می‌کنید.

شریعتی: از نایب چهارم حضرت ولی‌عصر(عج)، علی بن محمد سَمُری برای ما بگویید.

حاج آقای فرحزاد: ما نایب خاص مثل حضرت مسلم کم داریم. یا افراد به خصوصی که معین می‌کردند برای یک مناطق یا برای کل، یعنی نایب کل بودند. خیلی‌ها وکیل خاص در مناطق خاص بودند ولی نواب خاص واقعاً شخصیت‌های فوق العاده‌ای بودند، در امانت‌داری، در پاکی و کتمان، در تقیه، در صدق و وفا، امام هرکس را تعیین نمی‌کند. علی بن محمد سَمُری وکیل امام عسکری بود و بعد نیابت خاص امام زمان را داشت. در حالات ایشان نوشتند در سخت‌ترین شرایط بود و خفقان بود و مدت نیابتش سه سال بود. شش روز قبل از وفات ایشان حضرت به ایشان توقیعی مرحمت کردند که شما بعد از شش روز از دنیا خواهی رفت و دیگر بعد از خودت کسی را وسیع قرار نده، غیبت کلی شروع خواهد شد. حضرت فرمودند: «أَعْظَمَ‏ اللَّهُ‏ أَجْرَ إِخْوَانِكَ‏ فِيكَ» خدا اجر برادرانت را در مصیبت تو بزرگ قرار بدهد، «فَإِنَّكَ مَيِّتٌ» بعد از شش روز تو از دنیا خواهی رفت، «مَا بَيْنَكَ وَ بَيْنَ سِتَّةِ أَيَّامٍ فَاجْمَعْ أَمْرَكَ» کارهایت را مرتب کن، «وَ لَا تُوصِ إِلَى أَحَدٍ يَقُومُ مَقَامَكَ» وصیت نکن، دیگر بعد از شما غیبت کبری و غیبت طولانی شروع خواهد شد، «بَعْدَ وَفَاتِكَ فَقَدْ وَقَعَتِ الْغَيْبَةُ الثَّانِيَةُ فَلَا ظُهُورَ إِلَّا بَعْدَ إِذْنِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ» بعد از وفات شما غیبت کامل اتفاق می‌افتد، اما ظهور امام زمان فقط به دست خداست. ما باید دعا کنیم، خود امام زمان هم قطعاً دعا کردند، ولی اذن ظهور به دست خداست. «وَ ذَلِكَ بَعْدَ طُولِ الْأَمَدِ وَ قَسْوَةِ الْقُلُوبِ وَ امْتِلَاءِ الْأَرْضِ جَوْراً» اما علائم کلی این است که ظهور زمانی رخ خواهد داد که مدت طولانی خواهد شد، دلها قساوت خواهد گرفت و زمین پر از ظلم و جور می‌شود. «وَ سَيَأْتِي شِيعَتِي مَنْ يَدَّعِي الْمُشَاهَدَةَ» بعد از من افراد زیادی می‌آیند حتی از شیعیان خود ما ادعای دیدن مرا می‌کنند. حضرت فرمود: قبل از خروج سفیانی و صیحه آسمانی که دو علائم حتمی ظهور حضرت هست، ادعای مشاهده و زیارت مرا بکند، او کذاب است. اینکه حضرت فرمودند: کسی ادعای مشاهده بکند، کذاب است. بزرگان ما چند جور معنا کردند، چون به نایب چهارم می‌گویند، یعنی ادعای نیابت کند. یعنی بعد از من کسی بگوید: من نایب خاص هستم، قطعاً کذاب خواهد بود. منع دیگر اینکه بیاید علنی بکند و دکان و دستگاه باز کند، گفت:

این مدعیان در اثرش بی خبرانند *** آن را که خبر شد، خبری باز نیامد

ما اجمالاً اولیای بزرگی مثل علامه حلی‌ها، سید بن طاووس‌ها، ممکن است آقا را زیارت کرده باشند ولی اهل افشاگری نبودند. لذا حضرت می‌خواستند این راه را ببندند که هرکس بلند نشود ادعا بکند. لذا ما وظیفه داریم تکذیب کنیم، اگر کسی راست می‌گوید نباید ادعا کند و افشاء کند و مخفی باشد، بعد از مردنشان بعضی‌ها افشاء شده است. راه علنی ملاقات بسته شده است. یک فرمایش نورانی که عرض کردم رحمت خیلی گسترده است. حسن بصری از مدعیانی بود که ادعای اخلاق و عرفان داشت، یک جمله‌ای را درست کرده بود، می‌گفت: «العجب کل العجب ممن نجی کیف نجی» الآن هم هستند افرادی که منفی باز هستند. جمله‌ای درست کرده بود که همه شگفتی‌ها از این است که مگر می‌شود کسی نجات پیدا کند و برود بهشت؟ مگر می‌شود کسی از جهنم دربیاید. همه تعجب‌ها در این است که کسی چطور نجات پیدا می‌کند از عذاب الهی، این جمله به گوش امام سجاد رسید، حضرت فرمود: این جمله غلطی است. فرمودند: «العجب کل العجب ممن هلک کیف هلک مع سعة رحمة الله» یعنی شگفتی این نیست که کسی نجات پیدا کند، شگفتی این است که کسی با این وسعت رحمت خدا چطور از رحمت خدا استفاده نمی‌کند و خودش را به آتش و جهنم می‌زند. از کسی که در دره می‌افتد تعجب است. از کسی که در صراط مستقیم راه می‌رود و عاقل است که تعجب نیست. یعنی همه در مسیر رحمت خدا هستند. امیدواریم خدا توفیق بدهد از این رحمت الهی مخصوصاً در این ایام بی بهره نمانیم.

اباصَلت هروی خدمت حضرت رسید و فرمود: جمعه آخر ماه شعبان را قدر بدان، ولو یک روز روزه گرفتن حدیث داریم که بهشت را بر انسان واجب می‌کند. فرمودند: کارهایت را ردیف کن، دلی شکستی، دینی داری، قرضی داری ادا کن که پرونده تو تمیز و پاکیزه باشد. «اللَّهُمَّ إِنْ لَمْ تَكُنْ غَفَرْتَ لَنَا فِيمَا مَضَى‏ مِنْ‏ شَعْبَانَ‏ فَاغْفِرْ لَنَا فِيمَا بَقِيَ مِنْهُ» خدایا اگر تا به حال ما را نبخشیدی این چند روز آخر شعبان ما را بیامرز. در این روزها و شب‌ها، برای همدیگر خیلی دعا کنید.

شریعتی: دعا بفرمایید و آمین بگوییم.

حاج آقای فرحزاد: خدایا تو را به حق محمد و آل محمد قسم می‌دهیم قلب امام زمان را از ما راضی و فرجشی را نزدیک بگردان. ما را جزء بهترین شیعیانش قرار بده. همّ و غم و گرفتاری همه گرفتاران را برطرف بفرما. به حق محمد و آل محمد مریض‌های روحی و جسمی شفای عاجل عنایت بفرما. آنهایی که قرض دارند، قرضشان را ادا بگردان. آنهایی که همسر ندارند، اولاد ندارند، شغل ندارند، مسکن ندارند همه را حاجت روا بفرما. همه گرفتارها مخصوصاً هموطنان سیل زده را نجات و عافیت کامل، وسعت رزق و رفع گرفتاری مرحمت بفرما. به برکت صلوات بر محمد و آل محمد.

شریعتی: «والحمدلله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین»