main logo of samtekhoda

97-11-29-حجت الاسلام والمسلمین فرحزاد-سیری در صحیفه سجادیه ، شرح دعای چهاردهم(عفو و بخشش)


برنامه سمت خدا
موضوع برنامه: سیری در صحیفه سجادیه، شرح دعای چهاردهم(عفو وبخشش)
كارشناس: حجت الاسلام والمسلمين فرحزاد
تاريخ پخش: 29- 11- 97
شریعتی:
بسم الله الرحمن الرحیم، اللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم.
کی می‌شود بیایی و نیلوفر آوری *** گلهای رنگ رنگ به هر دفتر آوری
باران شوی، بهار شوی، غنچه غنچه گل *** لب وا کنی گلاب خوش قمصر آوری

سلام می‌کنم خدمت شما بینندگان خوب و شنوندگان نازنین‌مان، انشاءالله هرجا هستید خداوند متعال پشت و پناهتان باشد. به سمت خدای امروز خیلی خوش آمدید. حاج آقای فرحزاد: سلام علیکم. خیلی خوش آمدید.خدمت جنابعالی و بینندگان و شنوندگان عزیز عرض سلام دارم. خدا را بی نهایت شکرگزار هستم بر رحمت الهی که در مملکت ما باریده است، جا دارد صمیمانه تسلیت عرض کنیم شهادت پاسداران عزیزی که مظلومانه در راه دفاع از میهن اسلامی به شهادت رسیدند، به بازماندگان آنها خداوند اجر و پاداش مرحمت کند و انشاءالله این شهدا با قمر بنی هاشم محشور باشند و خانواده‌هایشان دلهایشان را کنار دل حضرت ام البنین بگذارند که امشب شب وفات این بانوی بزرگوار است و انشاءالله همنشین مادر چهار شهید حضرت ابالفضل العباس باشند و روز اکرام مادران شهدا که حق عظیمی بر ملت و مملکت ما دارند و اگر خانواده‌های شهدا پشتیبانی نکنند، قطعاً وضع ما پیش نمی‌رود و آنها واقعاً فداکاری می‌کنند و غصه‌ها و داغ‌ها روی دل خانواده‌هایشان هست، انشاءالله خدای متعال کمک کند و آن شهدا را با اهل‌بیت محشور کند و به خانواده‌هایشان صبر بدهد و به مجروحین حادثه هم شفای عاجل عنایت کند.
شریعتی: شب وفات حضرت ام البنین هست، تسلیت می‌گویم. انشاءالله با نابودی آل سعود زیارت حضرت ام البنین در بقیع غریب و مظلوم نصیب همه ما شود. بحث امروز شما را خواهیم شنید.
حاج آقای فرحزاد: بسم الله الرحمن الرحیم. «الحمدلله رب العالمین، اللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم». چون ماه جمادی الثانی متعلق به حضرت زهرا(س) هست، سالگرد ولادت ایشان هفته آینده هست و سالگرد شهادتشان هم سوم این ماه بود. خوب است در این ماه هم زیارت حضرت زهرا را با هم بخوانیم. «يا مُمْتَحَنَةُ امْتَحَنَكِ‏ اللَّهُ الَّذِى خَلَقَكِ قَبْلَ انْ يَخْلُقَكِ فَوَجَدَكِ لِما امْتَحَنَكِ‏ صابِرَةً وَ زَعَمْنا انَّا لَكِ اوْلِيآءُ وَ مُصَدِّقُونَ وَ صابِرُونَ لَكلِّ ما اتانا ابُوكِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ اتانا بِهِ وَصِيُّهُ فَانَّا نَسْئَلُكِ انْ كُنَّا صَدَّقْناكِ الَّا الْحَقْتِنا بِتَصْدِيقِنا لَهُما لِنُبَشِّرَ انْفُسَنا بِانَّا قَد طَهُرْنا بِوَلايَتِك» انشاءالله روز پنجشنبه در مشهد مقدس اختتامیه قرآن کریم هست و عزیزان کارشناس جمع هستند. قرعه‌کشی زوار اولی کربلا را هم داریم، انشاءالله جزئیات را عرض خواهیم کرد.
دعای چهاردهم صحیفه سجادیه، همه فرازهای دعا راه‌های دادخواهی است، اینکه ما با افرادی که حق ما را ضایع می‌کنند چگونه برخورد کنیم که کلیاتش این بود که حق ما هیچوقت ضایع نمی‌شود و محفوظ است و خدا طرفدار مظلوم است و مقابل ظالم است. خدا اول طرفدار درجه یک مظلوم‌هاست، منتهی ممکن است فرصت بدهد. اینکه مواظب باشیم ظالم نباشیم و ظلم نکنیم، اگر می‌خواهیم دادخواهی بکنیم از راه صحیح و درست باشد. مرتکب چندین ظلم دیگر نشویم. عادلانه باشد و فرصت بدهیم. حضرت می‌فرماید: «وَ وَفِّقْنِي لِقَبُولِ مَا قَضَيْتَ لِي وَ عَلَيَّ» به حکم خدا و قضاوت خدا راضی باشیم. حضرت عرضه می‌دارد خدایا به من توفیق بده آن حکمی که تو می‌گویی: با ظالم اینطور برخورد کن، اینقدر بگیر، من به حکم الهی تن بدهم. آنچه بر علیه من خدا حکم می‌کند راضی به رضای خدا و حکم خدا باشم. چون خیلی‌ها هستند به حکم حاکم عادل راضی نیستند « وَ رَضِّنِي بِمَا أَخَذْتَ لِي وَ مِنِّي» خدایا مرا راضی کن به آنچه برای من می‌گیری و از من می‌گیری. «وَ اهْدِنِي لِلَّتِي هِيَ أَقْوَمُ، وَ اسْتَعْمِلْنِي بِمَا هُوَ أَسْلَمُ» در دادخواهی و گرفتن حق مرا هدایت کن به روشی که از همه محکمتر و برتر است و مرا موفق کن به راهی که از همه سالم‌تر است. راه‌های دادخواهی را عرض کردیم، اینکه آدم بدون عجله و شتاب حق خودش را به اندازه معمول بگیرد. یکی از راه حل‌هایش این بود که مصالحه کند، یک مقدار من از حقم بگذرم و یک مقدار طرف مقابل بگذرد.
یکی از راه‌ها این است که به خدا واگذار کنیم، اگر توانستی بگیر ولی اگر نتوانستی بگیری به خدا واگذار کن و خدا خیر الحاکمین است. اعدل العادلین است. اگر خدا را وکیل کردی قطعاً بدانید که خدا وا نمی‌گذارد. موضوع دیگر این بود که یکی از راه‌حل‌ها این است که اگر آدم شرح صدر دارد، عفو و گذشت کند که این عفو و گذشت در قرآن و روایات ما و سیره 124 هزار پیغمبر فراوان بوده است که بسیاری از جاها، عمده راهشان در مقابل ستمگرها، گذشت بوده است. مخصوصاً برخوردهای اخلاقی و ناهنجاری‌های فردی و اجتماعی، عموماً پیغمبرها و امامان ما عفو می‌کردند. هفته گذشته خیلی پیام داشتیم که مگر می‌شود کسی مال ما را خورده و آبروی ما را برده، او را عفو کنیم؟ بله سنگین است، نمی‌گوییم صد در صد، اختیار دارید، اگر کسی توان عفو ندارد، نکند و حقش را بگیرد. یکی از گزینه‌ها را گفتیم، نگفتیم حتماً فقط عفو، ولی به یک عنوان گزینه خوب و برتر عفو است.
موردهایی هست که دین ما گفته: عفو نکن. حضرت علی فرمود: عفو برای کسی است که نادم و پشیمان است و می‌گوید: ببخشید و اشتباه کردم. اما یک کسی که پرخاشگر است، اراذل و اوباش است، پشیمان نیست، اصرار دارد، این را باید به دیوان عدالت داد که به جزایش برسد. یک کسی آدم کشته می‌گوید: باز هم می‌کشم. خیانت کردم باز هم می‌کنم. اینهایی که مُصر هستند و مقاوم هستند، گاهی عفو اینها را بدتر می‌کند.
ترحم بر پلنگ تیزدندان *** جفاکاری بود بر گوسفندان
این را نمی‌گوییم، نمی‌گوییم گرگ درنده را عفو کن. پلنگ تیزدندان را عفو کن. موارد خاص را گفتند جزایش را بدهید و قصاص کنید. ولی غیر از موارد خاص که طرف آن حد نیست، حتی اگر آنجایی که عفو ضرر ندارد، روایت‌هایش را اشاره کردیم که اگر ما یا قاضی یا حاکم شرع، در گذشت و عفو اشتباهی بی مورد عفو کرد، ضرر ندارد و خطر ندارد. ولی اگر در انتقام جویی و اعدام و قصاص اشتباه کرد، اینجا روز قیامت باید جواب بدهد. اگر ما اشتباه کردیم، نباید گناهکاری را عفو می‌کردیم، یا فرار کرد این نزد خدا گم نمی‌شود و ممکن است روزی او را بگیرند. ولی اگر اشتباهی کسی را اعدام کردی و شلاق زدی خیلی سنگین است. لذا می‌گوید: اگر در عفو اشتباه کردی هیچ مشکل ندارد. بی‌جا عفو کردی خدا می‌گوید: من جبران می‌کنم. ولی اگر در گرفتن حق اشتباه کردی و بی‌جا گرفتی، این دیگر خدا نمی‌گذرد. لذا اگر جایی که نباید عفو می‌کردیم، عفو کردیم احساس پشیمانی نکنیم. در عفو لذتی است که در انتقام نیست. همانطور که زیاد خوردن آدم را بزرگ می‌کند و شکم بزرگ می‌شود، زیاد عفو کردن هم آدم را بزرگ می‌کند. از خدا کمک بخواهیم و تمرین کنیم، چقدر راحت می‌شویم. خیلی روایت داریم که بدی دیگران را فراموش کنیم. لقمان فرمود: دو چیز را فراموش بکن و دو چیز را فراموش نکن، یکی خدا و مرگ را فراموش کن. یکی خوبی که به دیگران کردی را فراموش کن و منت نگذار و یکی بدی که دیگران در حقت کردند. حضرت امیر در نهج‌البلاغه می‌فرماید: بهترین کار یک انسان با کرامت، انسان بزرگوار این است که بدی‌های دیگران را فراموش کند. در قرآن می‌فرماید: «خُذِ الْعَفْوَ» (اعراف/199) عفو را سجیه خودت قرار بده. یعنی همیشه با عفو زندگی کن. شما الآن در جامعه، زن و شوهر و اولاد و پدر و مادر، اصطکاک پیش می‌آید، برای معصوم نه، میلیون سال با هم زندگی کنند چون از مرز خودشان یک ذره این طرف‌تر نمی‌روند ولی غیر معصوم ممکن است پای کسی را لگد کند و حرف بی‌جا بزند. اگر گذشت نکنند چه کنند؟ دائم باید درگیر باشند. آدم‌های با گذشت از همه بیشتر آرامش دارند. «خُذِ الْعَفْوَ» یعنی عفو را سجیه خودت قرار بده. اینقدر عفو کن که دیگر هیچی در تو اثر نکند. «وَ أْمُرْ بِالْعُرْفِ» امر به معروف کن، «وَ أَعْرِضْ عَنِ الْجاهِلِينَ» (اعراف/199) هیچ جای قرآن نداریم که با جاهل درگیر شوید. جاهل نفهم و نادان است، شما هم درگیر شوی از امام باقر(ع) پرسیدند: «لا تجهل علی الجاهل فتکونَ مثله» جاهل به من فحش داده من هم فحش بدهم، بی ادبی کرده، من هم بکنم. شیطان و دشمن هم همین را می‌خواهد. می‌گوید: ما با جاهل درگیر نمی‌شویم. شمشیر کشیده می‌خواهد ما را به دعوا و جنگ بیاندازد، ما دفاع می‌کنیم ولی درگیر نباید شویم و اگر می‌توانیم اعراض کنیم.
داستان حضرت یوسف(ع)، چقدر حضرت یوسف را اذیت کردند. اینقدر کتک زدند، حسادت ورزیدند، در چاه انداختند. برادری که از پدر با هم یکی هستند، او را به عنوان برده دست به دست فروختند. بعد نوکر و غلام در دستگاه سلطنتی شد. زلیخا توطئه کرد و هجده سال زندانش کردند. چهل سال بلا روی بلا آمد. حضرت یوسف می‌توانست انتقام بگیرد و قدرت هم داشت، اینقدر روایت داریم اگر خدا شما را بر ظالم یا دشمن غلبه داد، شکر اینکه غلبه کردی، این است که گذشت کنی و بگذری. این کارهای حضرت یوسف(ع) هزار برابر از جمال و زیبایی او بالاتر است. جمال باطنی بود که جذبه‌ی فوق العاده داشت. همین که گفتند: «قالُوا تَاللَّهِ لَقَدْ آثَرَكَ‏ اللَّهُ عَلَيْنا وَ إِنْ كُنَّا لَخاطِئِينَ» (یوسف/91) ای یوسف به خدا قسم خدا تو را بر ما مقدم کرده است، ما خطا کردیم. فرمود: «قالَ لا تَثْرِيبَ عَلَيْكُمُ» (یوسف/92) یعنی من سرزنش نمی‌کنم و به روی شما نمی‌آورم. این خیلی زیباست که بعد از این همه سال گفت: اصلاً حرفش را نزنید. «الْيَوْمَ يَغْفِرُ اللَّهُ لَكُمْ وَ هُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ» من از حقم بگذرم، خدای یوسف چقدر آمرزنده و بخشنده است. خدا می‌گوید: کاری که دوست دارید با شما بکنم، شما با بندگان من بکنید. ما چقدر به خدا بدهکار هستیم. کسی غیر از معصوم می‌تواند بگوید: من گناه نکردم، ظلم نکردم، به خودم ظلم نکردم، به خدا ظلم نکردم. شرک به خدا ظلم عظیم است. به غیر خدا پناهنده نشدیم و اعتماد نکردیم. خدا می‌گوید: من میلیارد میلیارد گناهان تو را می‌بخشم، تو هم ببخش. نزد خدا گم نمی‌شود. خدا چند برابر عفوی که می‌کند، می‌گوید: اگر عفو کردی من بدهکار تو می‌شوم و حق تو را می‌دهم. حضرت یوسف از زلیخا گذشت، از عزیز مصر که او را زندانی کرده بود گذشت، از اهل مصر گذشت، از برادرها گذشت، قطع رحم و عاق والدین بدترین گناه کبیره است. یوسف صدیق می‌توانست انتقام بگیرد اما خدا دوست دارد ما گذشت کنیم. حدود بیست سال مردم مکه در مورد پیغمبر ما چه نکردند؟ از روز اول که گفت: بت‌ها را کنار بگذارید و لا اله الا الله بگویید، تمام هجمه‌ها شروع شد. شکمبه گوسفند روی سر حضرت ریختند، تهمت و فحاشی کردند. یارانش را زیر سنگ‌های داغ شکنجه می‌دادند و شهید می‌کردند. پدر و مادر عمار، یاسر و سمیه را زیر شکنجه به شهادت رساندند. سنگ‌های سنگین و داغ می‌گذاشتند و بلال حبشی را شکنجه می‌دادند. به پیغمبر مجنون، ساحر و کذاب گفتند. پیغمبر فرمود: هیچ پیغمبری مثل من اذیت نشد. این سیزده سال که حضرت در مکه بودند، کم نگذاشتند، بعد هم نقشه کشیدند بریزند و پیامبر را شبانه بکشند. خدا امر کرد شبانه از وطن خودت برو. ده سال در مدینه بودند، جنگ بدر، جنگ احد، جنگ خندق، جنگ احزاب، پشت سر هم یا توطئه یا جنگ بود. مردم مکه و سران قریش چه نکردند؟ به نظر من صد برابر برادران یوسف اذیت کردند. پیغمبر ما مکه را فتح کرد و با ده هزار نیرو وارد شد و غالب شد، می‌تواند انتقام بگیرد و زندان کند، حق مسلم اینها اعدام است. مثل ابوسفیان در هر توطئه‌ای بودند.
روایت داریم پیغمبر خدا فرمود: می‌ترسم بعد از این به من بگویند چون بر قومش غلبه پیدا کرد، همه آنها را کشت و اعدام کرد. من این کار را نمی‌کنم. پرچم اول دست سعد بن عباده بود، وارد مکه که شد، گفت: «الیوم یوم الملحمه للمرحمة» امروز روز انتقام است. روز رحم نیست. مردم در سوراخ رفتند، فکر می‌کردند اینطور است. در اصول هیچ عقب نشینی نمی‌کردند ولی برخورد و رفتارش خیلی کریمانه بود. فرمود: نظر شما در مورد من چیست؟ عرض کردند نظر ما درباره‌ی شما، «کریم أخو کریمٍ» شما اهل کرامت هستی و مثل حضرت یوسف با ما برخورد می‌کنی. پیغمبر فرمود: همین کار را می‌کنم. فرمود: پرچم را از دست سعد بگیرید و به دست علی بدهید. حضرت شعار را برعکس کردند. «الیوم یوم المرحمة للملحمة» روز رحمت و گذشت است. این خیلی مهم است. این کاربرد عفو و بخشش از هزار انتقام بالاتر است. وحشی قاتل که جگر حضرت حمزه را درآورد، حضرت او را عفو کردند. حضرت فرمود: چون یاد و خاطر او در ذهن من زنده می‌شود، نزد من نیا ولی چون توبه کرده بود، او را عفو کردند. مسلمان شد و حضرت او را عفو کرد. دندان و پیشانی حضرت را شکستند و همه عفو کردند.
شریعتی: پیامبر چه شرح صدری داشتند!
حاج آقای فرحزاد: اگر همین حالا ابوسفیان را دست من بدهند، تکه تکه‌اش می‌کنم. چون سر سلسله‌ی شجره ملعونه است. شخصیت اول عالم باشی و اینطور اذیتت کنند. از یکی از علما شنیدم، خدا رحمتشان کند. فرمود: یک موقع بزرگان و علما در نجف جمع بودند، از جمله امام راحل، یک بحثی شد که مهم‌ترین رفتار پیغمبر که تأثیر فوق العاده داشت، چه بود؟ هرکدام یک چیزی گفتند. نوبت امام(ره) شد، فرمود: گذشت پیغمبر در عفو مکه مهمترین عمل پیغمبر بوده است. یکوقت کسی آب دهان می‌اندازد و پای آدم را لگد می‌کند. بیست سال دائم درگیری و خونریزی و اذیت و آزار. انشاءالله یک مقدار رنگ و بوی پیامبر به ما بخورد. محدث قمی یک حدیث زیبایی را نقل کردند که حضرت فرمودند: یاد بگیرید از ابو زمزم، ابوزمزم یک کسی بود برای امت‌های سابق بود. هر روز صبح می‌گفت: خدایا، من چیزی ندارم در راه تو انفاق کنم. آبرویم را در راه تو انفاق کردم. اگر کسی پشت سر من حرفی زد، غیبتی کرد و تهمتی زد، من راضی نیستم بخاطر من برود آتش جهنم بسوزد. من آبرویم را در راه تو انفاق کردم. بخاطر من کسی آزار نبیند! پیامبر ما یاد کرده از ابو زمزم و می‌گوید: از او یاد بگیرید و گذشت کنید.
زمانی در یکی از شهرها به زندان رفتم برای سخنرانی، واحد فرهنگی دارند و بعضی روحانیون آنجا تبلیغات دارند. افرادی که باید اعدام شوند، شب اعدام می‌روند برای آنها وصیت می‌نویسند. ایشان می‌گفتند: ما فراوان داریم در روزهای آخر که می‌خواهند اعدام کنند با خانواده مقتول تماس می‌گیریم اعدام قطعی است. بیایید گذشت کنید، تا پای دار هم التماس می‌کنیم. خیلی‌ها گذشت می‌کنند، آن چند درصدی که گذشت نمی‌کنند، همین که پای دار این قاتل را بردند، بلافاصله پشیمان می‌شود. می‌گویند: این چه کاری بود کردیم. کاش می‌گذشتیم. داغ این جوان را به دل مادر گذاشتیم. مادر و پدر او چه گناهی دارد؟ دکتر رفیعی می‌گفت: یک خانمی آمده بود اینقدر ناله می‌زد که به داد من برسید. گفت: دو تا از پسرهایم با هم درگیر شدند و یکی از پسرهایم دیگری را کشته است. داغ این پسر در دل من مانده است، پسر دوم را زندان بردند و حکم اعدام صادر شده و شوهرم عفو نمی‌کند و می‌گوید: او را هم بکشند و راضی نمی‌شود. به داد من برسید و کمکم کنید. شما با انتقام شاید یک لحظه دلت خنک شود، اما داغی که بر دل مادر قاتل می‌نشیند، یا خانم بی شوهر می‌شود، بر دل شما سنگینی می‌آید. ولی اگر گذشت کنید خیلی اثر فوق العاده دارد. اگر اشتباهی هم گذشت کنید، خدا جبار است و جبران می‌کند.
مرحوم آ سید ابوالحسن اصفهانی واقعاً چقدر بزرگوار بود. مرجع تقلید فوق العاده بود. فرزند بزرگوار ایشان اینقدر فاضل بود و کسی بود که جای پدر را پر می‌کرد. امید داشتند بعد از آقا، این آقازاده جای ایشان را بگیرد. یک کسی عصبانی می‌شود و می‌آید سر نماز جماعت، با چاقو می‌زند به شکم ایشان و ایشان را از پا درمی‌آورد. حکومت عراق قاتل را می‌گیرند، خواستند اعدام کنند، ایشان می‌گوید: نه، من گذشت کردم. البته سخت است، ولی خدا چه دوست دارد. خدا می‌گوید: تو گذشت کن، من هم خیلی گذشت می‌کنم.
روایت داریم پیغمبر ما یک موقع یتیم‌هایی را آوردند در مدینه، افرادی که بی بضاعت بودند، پدر و مادرشان فوت کرده بودند، بچه‌های یتیم را تقسیم می‌کردند. مثل کمیته امداد که الآن سرپرستی ایتام را دارد. پیغمبر فرمود: من و کسی که کفالت یتیم را می‌کند، کنار همدیگر خواهیم بود. پیغمبر یک یتیم را قبول کرد و این یتیم خیلی پرخاشگر بود. بعد از مدتی این یتیم از دنیا رفت و پیغمبر خیلی گریه می‌کردند. گفتند: چرا گریه می‌کنید؟ فرمودند: بخاطر این یتیم از دنیا رفت. گفتند: یک یتیم دیگر می‌آورید. فرمود: نه، این یتیم خیلی بداخلاق بود و شاید مانند او پیدا نکنم. اینکه او مرا آزار می‌داد و من حلم می‌ورزیدم، صبوری می‌کردم، برای رشد من خیلی خوب بود. ابن ملجم و حضرت امیر(ع)، بخاطر اینکه بچه‌ها زیر بار نرفتند قصاص شد و الا در نامه 23 نهج‌البلاغه حضرت فرمودند: وصیت من این است که بعد از من، اگر من زنده ماندم خودم ولی دَم هستم و اگر از دنیا رفتم، خواستید قصاص کنید، یک ضربه زده است، یک ضربه بزنید. اگر هم عفو کنید «فَالْعَفْوُ لِي‏ قُرْبَةٌ وَ هُوَ لَكُمْ حَسَنَةٌ» فرمودند: عفو کنید، عفو کردن از ابن ملجم برای من قرب می‌آورد و برای شما هم خوب است. «فَاعْفُوا، أَ لا تُحِبُّونَ أَنْ يَغْفِرَ اللّهُ لَكُمْ» [(نور/ 22) نهج البلاغه، نامه 23] فرمودند: دوست ندارید خدا از شما عفو کند؟ چرا امام حسن و امام حسین را عفو نکردند؟ چون اولاً بقیه ورثه بودند و یکی هم آیت الله مکارم در شرح این خطبه فرمودند: جو طوری بود که مردم زیر بار نمی‌رفتند. جوی بود که اگر ابن ملجم را آزاد می‌کردند، خود مردم تکه تکه‌اش می‌کردند، لذا صلاح در قصاص عادلانه بود و الا بلاشک فرمان حضرت علی را اجرا می‌کردند. خدا عفو را خیلی دوست دارد. بالاتر از عفو چیست؟ «وَ الْكاظِمِينَ‏ الْغَيْظَ وَ الْعافِينَ عَنِ النَّاسِ وَ اللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِين‏» (آل‌عمران/134) اگر کسی سینه داشته باشد که عفو که می‌کند هیچ، زیر بال طرف را هم بگیرد. کمک کند و احسان هم کند.
بدی را بدی سهل باشد جزا *** اگر مردی احسن الی من اساء
نه تنها عفو کن، می‌گوید: برو دستش را هم بگیر. هم از ظلم نجاتش بده و هم به او سرمایه بده، دیگر ظالم نباشد و به او احسان کن. یک کسی به امام سجاد بد و بیراه گفت، حضرت صادق(ع) آمدند دعا کردند و نماز خواندند و طلب عفو کردند. به مالک اشتر میوه گندیده زدند، به مسجد رفت و نماز خواند و برایش دعا کرد. لذت عفو را خدا به ما بچشاند و لذت احسان به دیگران را به ما بدهد.
شریعتی: امروز صفحه 599 قرآن کریم را تلاوت خواهیم کرد.
«جَزاؤُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ‏ جَنَّاتُ عَدْنٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ خالِدِينَ فِيها أَبَداً رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَ رَضُوا عَنْهُ ذلِكَ لِمَنْ خَشِيَ رَبَّهُ «8»
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ‏، إِذا زُلْزِلَتِ الْأَرْضُ زِلْزالَها «1» وَ أَخْرَجَتِ الْأَرْضُ أَثْقالَها «2» وَ قالَ الْإِنْسانُ ما لَها «3» يَوْمَئِذٍ تُحَدِّثُ أَخْبارَها «4» بِأَنَّ رَبَّكَ أَوْحى‏ لَها «5» يَوْمَئِذٍ يَصْدُرُ النَّاسُ أَشْتاتاً لِيُرَوْا أَعْمالَهُمْ «6» فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ «7» وَ مَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ «8»
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ‏، وَ الْعادِياتِ ضَبْحاً «1» فَالْمُورِياتِ قَدْحاً «2» فَالْمُغِيراتِ صُبْحاً «3» فَأَثَرْنَ بِهِ نَقْعاً «4» فَوَسَطْنَ بِهِ جَمْعاً «5» إِنَّ الْإِنْسانَ لِرَبِّهِ لَكَنُودٌ «6» وَ إِنَّهُ عَلى‏ ذلِكَ لَشَهِيدٌ «7» وَ إِنَّهُ لِحُبِّ الْخَيْرِ لَشَدِيدٌ «8» أَ فَلا يَعْلَمُ إِذا بُعْثِرَ ما فِي الْقُبُورِ «9»
ترجمه: پاداش آن گروه در نزد پروردگارشان، باغهاى جاودانه‏اى است كه زير آن نهرها جارى است. (آنان) براى هميشه در بهشت جاودانه‏اند، خدا از آنان راضى است و آنان نيز از او راضى. اين مقام مخصوص كسى است كه از پروردگارش خشيت دارد.
به نام خداوند بخشنده مهربان‏، آن گاه كه زمين به لرزش شديد خود لرزانده شود. و زمين بارهاى سنگين خود را بيرون افكند. و انسان بگويد: زمين را چه شده است؟ (كه اينگونه سخت مى‏لرزد). در آن روز زمين خبرهاى خود را بازگو كند. چرا كه پروردگارت به آن وحى كرده است. در آن روز مردم به طور پراكنده (از قبرها) بيرون آيند تا كارهايشان به آنان نشان داده شود. پس هر كس به مقدار ذرّه‏اى كار نيك كرده باشد همان را ببيند. و هركس هم وزن ذره‏اى كار بد كرده باشد آن را ببيند.
به نام خداوند بخشنده مهربان‏، (1) سوگند به اسبان دونده كه (در ميدان جهاد) نفسشان به شماره افتاد. (2) و (به هنگام تاختن، از برخورد نعل اسبان با سنگ‏هاى بيابان) به شدّت برق افروزند. (3) و صبحگاهان بر دشمن هجوم برند. (4) و گرد و غبار برانگيزند. (5) و در ميان معركه و جمع دشمنان در آمده‏اند. (6) همانا انسان نسبت به پروردگارش بسيار ناسپاس است. (7) و بى‏شك بر اين (ناسپاسى) گواه است. (8) و همانا او علاقه شديدى به مال دارد. (9) آيا انسان نمى‏داند كه وقتى آنچه در گورهاست برانگيخته شود.
شریعتی: از فضیلت ذکر بلند صلوات بر محمد و آل محمد بفرمایند و از شخصیت بزرگ و عظیم مرحوم میرزای قمی(ره) خواهیم شنید.
حاج آقای فرحزاد: یکی از نعمت‌های بزرگ عافیت است که پیغمبر خدا به شخصی فرمودند: براک درک شب قدر عافیت می‌خواهم، شما هم عافیت بخواهید و پیغمبر خدا فرمود: ذکر صلوات عافیت را زیاد می‌کند. هربار که انسان یکبار صلوات بفرستد، «مَنْ صَلَّي‏ عَلَيَ‏ مَرَّةً فَتَحَ اللَّهُ عَلَيْهِ بَاباً مِنَ الْعَافِيَةِ» (جامع الاخبار، ص 59) خدا یک در عافیت را به رویش باز می‌کند.
میرزای قمی در بین علما فوق العاده بودند از نظر علمی، علم اصول که خیلی تبحّر داشتند و هم در زهد و تقوا، یکی از امتیازاتی که در بین علما کم دیدم، اینکه بعد از فوتشان هم گره گشا باشند. شما در قم که می‌روید، قبرستان شیخان، هم قبر چهار اصحاب امامان ما آنجا دفن است مثل زکریا بن آدم قمی که خیلی محبوب امام رضا بود. هم قبور شهدا آنجا هست. بقعه‌ای میرزای قمی دارد و من ندیدم قبر عالمی شب و روز زن و مرد بالای سر قبر او بیایند و برایش دعا و قرآن و نماز بخوانند و حاجت بگیرند. من در محضر یکی از بزرگان اصفهان بودم، ایشان فرمود: بسیاری از اصفهانی‌ها به من مراجعه می‌کنند برای حل معضلات و مشکلات، من می‌گویم: یک هدیه معنوی برای میرزای قمی هدیه کنید. دویست سال قبل در قم خشکسالی شده بود. کشاورزان قم در حرم بیتوته می‌کنند که از حضرت معصومه بخواهند مشکل خشکسالی حل شود. یکی از اینها خسته بود و خوابش برد. میرزای قمی را در خواب می‌بیند. می‌گویند: ما آمدیم به حضرت پناهنده شدیم دعا کنند باران رحمت بیاید. ایشان فرمود: اگر شما سر قبر من می‌آمدید، من دعا می‌کردم باران نازل شود. من مردم قم را می‌توانم کفایت کنم، حضرت معصومه برای کل دنیاست و کل عالم است. ایشان قبرش هم خیلی نورانی و پر معنویت است. آنهایی که از دور و نزدیک می‌توانند هدایایی به روح ایشان داشته باشند که حاجاتشان برآورده می‌شود.
شریعتی: دوستان برای شرکت کردن در جشنواره تلویزیونی جام جم و رأی دادن به برنامه سمت خدا کافی است کد مورد نظر را ارسال کنند. تا شش بار هم می‌توانید رأی بدهید.
حاج آقای فرحزاد: سیره‌ی پیامبر خدا این بود که «یحسن الحسن و یقبح القبیح» یعنی کار خوب را تأیید و کار زشت را تقبیح می‌کردند. شاید بهترین برنامه معارفی رسانه ما سمت خدا هست، انشاءالله برای اینکه تقویت شود، به این برنامه رأی بدهید. انشاءالله عزیزانی که می‌توانند روز پنجشنبه به مشهد مقدس بیایند. زوار اولی‌های بسیاری از شهرهای مختلف آماده شدند که اعزام شوند. انشاءالله قرعه کشی خوبی برای زوار اولی‌های کربلا خواهیم داشت. آنهایی که قبلاً کربلا رفتند انصراف بدهند چون ما استعلام می‌کنیم و در قرعه کشی شرکت نمی‌دهیم. افرادی که نیاز دارند و تمکن ندارند، اولویت دارند. در آستانه ولادت حضرت زهرا هستیم، از همه عزیزان خواهش می‌کنم که همانطور که برای عزاداری حضرت زهرا خوب عزاداری و اکرام کردیم، همین اکرام و احترام را در جشن تولد حضرت زهرا هم داشته باشیم. چه چیزی دل حضرت زهرا را خوشحال می‌کند؟ یک شاخصه مهم حضرت زهرا انفاق و احسان به دیگران بود. هرچه بتوانیم به شیعیان و دوستان حضرت زهرا کمک کنیم، در آستانه عید نوروز هم هستیم، بسیار کار پسندیده‌ای است.
شریعتی: پیشاپیش روز مادر را هم به تمام مادران تبریک می‌گویم و مادرانی هم که در بین ما نیستند انشاءالله مهمان سفره با برکت حضرت زهرا(س) باشند. نکات پایانی اگر هست بفرمایید.
حاج آقای فرحزاد: بالاتر از عفو این است که به کسی که ستمی به ما کرده، حقی از ما ضایع کرده، دستی بر سرش بکشیم و نوازش کنیم. حضرت علی(ع) فرمودند: روی یکی از شمشیرهای پیغمبر خدا، صحیفه‌ای بود که سه جمله رویش نوشته شده بود: «صل من قطعک» کسی که با تو قطع کرده صله رحم کن. دوم «و قل الحق و لو علی نفسک» همیشه حقگو باش ولی جایی به ضرر تو است. سوم «و احسن الی من أساء الیک» احسان کن به کسی که به تو بدی کرده است. همسایه به ما بد و بی راه گفته است، یک کاسه آش در خانه‌اش بدهیم. به او احسان کنیم. این را خدا خیلی دوست دارد.
شریعتی: قرار بگذاریم در آستانه میلاد حضرت زهرا(س) و سال جدید، همدیگر را عفو کنیم. امشب شب وفات حضرت ام البنین است. به همه مادران و همسران صبور شهداء ادای احترام می‌کنم که با صبرشان همه ما را حیرت زده کردند. انشاءالله همه آنها در پناه خداوند متعال سالم باشند.
حاج آقای فرحزاد: خدایا تو را قسم می‌دهیم به حق محمد و آل محمد قلب امام زمان را از ما راضی و فرجش را نزدیک بفرما. همه ما را جزء بهترین یارانش قرار بده. همه شهداء مخصوصاً شهدای اخیر را با شهدای کربلا محشور بگردان. به بازماندگان و همسرانشان صبر و اجر عنایت بفرما. خدایا به حق محمد و آل محمد آنهایی که شغل ندارند، مسکن ندارند، همسر ندارند، اولاد ندارند، به حق حضرت زهرا، به حق ام البنین به آنها مرحمت بفرما. رفع هم و غم و گرفتاری از همه گرفتارها بفرما. همه مریض‌ها، مخصوصاً مریض‌های سفارش شده شفا عنایت بفرما به برکت صلوات بر محمد و آل محمد و صلوات بر امام هشتم(ع).
شریعتی: آن پرچمی که دست تکان می‌دهد به ناز *** تا صحن سیدالشهداء می‌برد مرا