main logo of samtekhoda

90-06-27-حجت الاسلام والمسلمین عالی-پرسش وپاسخ

برنامه سمت خدا

-حجت الاسلام والمسلمین عالی

-پرسش وپاسخ

90-06-27
گرچه چون موج مرا شوق زخود رستن بود موج موج دل من تشنه ی پیوستن بود، یک دم آرام ندیدم دل خود را همه عمر بس که هر لحظه به صد حادثه آبستن بود، خواستم از تو به غیر از تو نخواهم اما خواستنها همه موقوف توانستن بود، کاش از روی ازل هیچ نمی دانستم که هبوط ابدم از پی دانستن بود، چشم تا باز کنم فرصت دیدار گذشت همه ی طول سفر یک چمدان بستن بود
سوال – در تکمیل ارتباط اموات با عالم دنیا توضیحاتی بفرمایید.
پاسخ – اعمال صالحی که زندگان انجام می دهند و می تواند به اموات برسد دو چیز است. یکی باقیات و صالحات و آثاری که خود اموات در زندگی شان به جا گذاشته اند و پس از مرگشان ادامه دارد. مثل فرزند صالح کتاب یا بنای مفید. خوب است که هر کس یک صدقه ی جاریه را برای خودش بگذارد. در قدیم رسم وقف زیاد بوده است. دیگری هدایا و خیرات و مبراتی بود که زنده ها انجام می دهند و هدیه به اموات می کنند. ممکن است کسی به ذهنش برسد که اگر باقیان و صالحات اموات به خودشان برسد درست استزیرا دنباله ی عمل خود شخص است و در سوره یاسین داریم که اعمال خودشان را در دنیا که پیش فرست کرده اند وهم آثار اعمال را در پرونده شان ثبت می کنیم. ازجهت عقلی هم این چیز معقولی است زیرا خود فرد علت اعمال بوده است اما اینکه اعمال زنده ها به پای اموات نوشته بشود، بنظر می آید که این هم خلاف عقل وهم خلاف قرآن است. قرآن می فرمیا: هر کسی نتیجه ی عمل خودش به خودش می رسد. قرآن می فرماید: هر کسی که کار خیری کرد به نفع خودش است و هر کسی که کار شری کرد به ضرر خودش است. خوب و بد اعمال به خود شخص می رسد. پس اگر بازماندگان میت کار خوبی انجام می دهند باید به پای خودشان نوشته بشود نه به پای میت. در ضمن این خلاف عقد هم هست. هر کسی که عملی انجام بدهد فایده ی عمل به خود فرد می رسد. اگر ورزشکاری نرمش می کند خودش قوی می شود.اگر شما تمرین خط بکنید خط خودتان زیبا می شود. پس چطور میگویند اگر بازماندگان کار خیری انجام بدهند و آنرا به میت هدیه کنند، آثار آن به میت می رسد؟ در واقع این هدایایی که زندگان برای اموات می فرستند برای خودشان خواهد بود. شخصی که صدقه می رود روح سخاوت در او رشد می کند، کسی که نماز می خواند روح عبودیت در او تقویت می شود اما با این وجود نفعی هم به میت می رسد. به هر حال شما که هدیه ای برای متوفا می دهید یک صفتی در متوفا دیده اید یا یک خصلت ارزنده ای دیده اید که باعث شده کار خیری انجام بدهید و به او هدیه کنی. در واقع آن نکته ی مثبتی که در متوفا بوده باعث شده که شما این عمل صالح را انجام بدهی یعنی به گونه ای متوفا سبب این کار خیر شده است. خدا از سر لطف همین مقدار سببیت را هم قبول می کند. البته غالب این نفع به خود شخصی که عمل را انجام داده است برمی گردد. در زمان پیامبر شخصی از دنیا رفته بود و انبار خرمایی از او باقی مانده بود. بازماندگان او آن انبار خرما را از طرف متوفا صدقه دادند که خیرش به او برسد. پیامبر یک دانه خرما را برداشت و گفت که اگر این یک دانه خرما را خود شخص صدقه می داد بهتر از انبار خرمایی است که بازماندگان برای او صدقه می دهند. زیرا مهم این بود که روح سخاوت در او بوجود بیاید. هدایایی که دیگران برای اموات شان می فرستند فایده دارد ولی سرنوشت ساز نیست که سرنوشت ابدیت میت با این تعیین بشود. سرنوشت ابدی فرد با اعمال خودش در دنیا رقم می خورد. تاثیر اینها در حد ترفیع مقام یا رفع عذاب است ولی سرنوشت ساز اعمال خود فرد است. ما تا فرصت داریم خودمان با دست خودمان اعمال را انجام بدهیم. امام سجاد (ع) در یک شب تاریکی به سمتی می رفتند که کیسه ای هم بر دوشش بود. یکی از اصحاب امام را دید و گفت که اجازه بدهید من کیسه را برای شما بیاورم. حضرت قبول نکرد. حضرت فرمود: مسافرتی در پیش دارم و این را در جایی می گذارم که محفوظ باشد. دو روز بعد فرد امام را دید و گفت که شما به مسافرت نرفتید ؟ امام فرمود که منظور من مسافرت آخرت بود. در آن هنگام ما توشه می خواهیم. آن کیسه سهم فقرا بود که من به آنها می دادم که این برای سفر من محفوظ باشد. حضرت عیسی مادرشان را در عالم برزخ صدا کردند و ارتباطی برقرار کردند و گفتند که آیا می خواهی به دنیا برگردی؟ حضرت مریم فرمودند: بله. می خواهم برگردم تا در روزهای گرم روزه بگیرم و در شبهای سرد برای نماز بلند بشوم. این راه سخت است و توشه می خواهد. امیرالمومنین به قبرستانی رفت و به اهل قبول سلام کرد، جواب آمد سلام بر امیرالمومنین. حضرت فرمودند که شما می گویید از آن طرف چه خبر یا اینکه من بگویم از این طرف چه خبر. گوینده گفت که شما بفرمایید از دنیا چه خبر ؟ حضرت فرمود که بعد از شما اموال تان را تقسیم کردند و همسران تان هم ازدواج کردند و در خانه های شما هم دیگران نشسته اند. حضرت فرمود: از آن طرف چه خبر ؟ گوینده گفت که بعد از مرگ کفن های ما پاره و پوسیده شد، موهای مان ریخت و بدن های مان متلاشی شد و حالت زشت و زننده پیدا کرد و اعمالی که در دنیا انجام دادیم به کارمان آمد و به درد ما خورد. این توشه هایی که در این دنیا انسان برای خودش مهیا می کند سرنوشت ساز است. هدایای برای میت خوب است.
سوال – کسانی هستند که وقتی از دنیا می روند مشهور به گناهی هستند یا مطرود جامعه ی دینی هستند یا مثلا خودکشی کرده اند. آیا ما می توانیم برای آنها طلب استغفار بکنیم؟
پاسخ – گاهی اوقات طبع متدینی نمی گیرد که این افراد را دعا بکنند. حتی ممکن است که نفرین هم بکنند. تا وقتی بر فردی مسلمان بودن صدق می کند (یعنی نه اینکه عامل به همه ی دستورات اسلامی بوده بلکه اعتقاد دینی داشته است و جنگ با خدا و پیامبر نداشته است و از او کفر اظهار نشده است بلکه ممکن است که محبتی هم به اهل بیت کرده و در مجلس اهل بیت شرکت هم کرده است این فرد اهل قبله حساب می شود ) دستور صریح دینی ما این است که بعد از مرگ بر او نماز بخوانید. پیامبر در روایاتی که در وسایل الشیعه نقل شده فرمود: بر هر کسی که مسلمان است نماز بخوان و تو خدایی نکن و وظیفه ات را انجام بده. ما در نماز می گوییم که خدایا ما جز خوبی از او ندیدیم. مقصود از این خوبی یعنی اسلام. یعنی ما از او کفر ندیدم. مقصود ما این نیست که همه ی اعمال او خوب بوده است. در روایتی پیامبر فرمود: بر کسی که او را سنگسار کرده اند و کسی که خودکشی کرده است نماز بخوانید. خیلی از کسانی که خودکشی کرده اند جنون آنی به آنها دست داده است و کسانی نبودند که جنگ با خدا و رسول داشته باشند. شما بعد از مرگ این افراد به آنها رحم کنید و برایشان کمکی بفرستید نه اینکه آنها را نفرین کنید. پیامبر فرمود: اموات تان را جز به خوبی از آنها یاد نکنید. شما که بد آنها را می گویید شاید در لحظه ی آخر آنها توبه کرده باشند و در این موقع شما جهنمی خواهید بود. اگر اهل عذاب هستند، برایشان کافی است و شما عذاب آنها را بیشتر نکنید. سنت پیامبر این بود که برای همه اموات دعا می کرد و برایشان نماز می خواند. جز در موردی که استثنا شد و آیه بر پیامبر نازل شد که برمنافقینی که کفرشان را ظاهر کرده اند اصلا نماز نخوان و برایشان دعا نکن. کسی که بگونه ای با خدا مبارزه کرده است احترامی ندارد. کسی که کافر بود نباید برایش نماز خواند. در اینجا نباید کسی مهربانی اش گل بکند. متاسفانه غزالی در کتاب سِرالعالمین گفته که بر یزید هم نباید لعن کرد زیرا ممکن است که او توبه کرده باشد و حسابش با خداست. یزدی که نوه ی پیامبر را به شهادت رساند و در مجلس حضرت زینب صریحا کفر گفته است و فسق و فجور انجام داده است. اگر ما بر یزید که خلافت پسر رسول الله را غصب کرده لعن نکنیم پس چه کسی شایسته ی لعن است ؟ خداوند در قرآن کافرین و ظالمین را لعن کرده است. لعن و طلب مغفرت ما هم باید اعتقادی باشد. ملاک بعد از مرگ موضع گیری اسلام و کفر است. آیت الله بهجت از قول آیت الله کشمیری نقل کرده است که بهیکی از شاگردانش گفته که در نماز شب فقط سلمان و ابوذر را دعا نکن، کسان دیگر هم محتاج هستند. اگر کسی ظلمی کرده و بدعتی در دین گذاشته است انسان کوتاه نمی آید ولی اگر کسی به ما ظلم کرده است و ظلم شخصی بوده است خصلت پیامبر اینطور بود که می بخشید. اگر فردی به او ظلم کرده بود و در می گذشت، پیامبر همانجا از او می گذشت. ما بگذریم تا خدا از ما بگذرد و نفع این به خودمان می رسد.
سوال – سوره نور آیات 54 تا 58 را توضیح بدهید.
پاسخ – آیه 55 آیه ای معروفی در مورد ظهور حضرت ولی عصر است که خدا به مومنین وعده داده است که خلافت کل زمین را به آنها می دهد. و در این حکومت جهانی دینی که مورد پسند خدا است بر زمین حاکم می شود. در این حکومت جهانی خوفی نیست و امنیت در همه جهات وجود دارد. در این بستر جهانی بندگان خدا بندگی می کنند که هیچ مخلوط با شرک نیست. اگر کسی با این زمینه ها بخواهد کافر باشد آنها خیلی بد هستند. در آیه ی امن یجیب المضطر اذا دعاه و یکشف السوء...،خدا می فرماید کسانی که مضطر شده اند و دستشان از همه جا کوتاه شده است و متوسل به خدا شده اند مشکلات آنها را برطرف می کند و آنها را خلیفه می کند. مضطر یعنی کسی که از نبودن امام زمان (عج) دردش بیاید و غصه بخورد و غافل از او نباشد و گمشده داشته باشد.
سوال – اگر همه ی اعمال خیر خودمان را به اموات هدیه کنیم آیا دست خودمان خالی نمی شود؟
پاسخ – ما نباید کارهای الهی را با کارهای دنیایی مقایسه کنیم. معمولا در دنیا وقتی ما چیزی را به کسی می دهیم، دست خودمان خالی می شود. اگر ما همه ی اعمال مستحبات خودمان را ( اعمال واجب را نمی توانیم هدیه کنیم ) ببخشیم نه فقط چیزی از شما کم نمی شود بلکه طبق روایات اجر آن صد چندان برابر می شود و غالب آن به فرد هدیه کننده برمی گردد. البته نفعی هم به فرد میت می رسد. شما وقتی همه ی اعمال خودت را که به آن احتیاج داری سخاوتمندانه به ذوالحقوق خودت که از دنیا رفته اند یا زنده هستند می بخشی، معنایش این است که تو روح بزرگی داری و ظرفیت تو وسیع است، حالا که شما این کار را کردی خدا از بی نهایتش چیزی کم نمی شود و دنبال ظرف می گردد. و شما با این کار ظرف خودت را بزرگتر کردی. دردعای افتتاح می گوییم: خدا هر چه بخشد از او کم نمی شود بلکه زیاد می شود. گفته اند هر وقت که دعا می کنید که فقرتان برطرف بشود برای کل مردم دنیا کنید اللهم اغن کل فقیر. وقتی برای بیمارتان دعا می کنید که شفا بگیرد، برای همه ی بیماران دنیا دعا کنید. اللهم اشف کل مریض. دین انسان را بزرگ و وسیع بار می آورد. ما فکر نکنیم که اگر دیگران را دعا کنیم بیمار ما در میان آنها گم می شود یا اینکه خدا یادش می رود یا اینکه چون تعداد زیاد بشود اثرش کم می شود. امام صادق (ع) فرمود: وقتی شما حج خودتان را به عده ای هدیه می کنید، ثواب آن همه به تک تک آنها می رسد و هم به خود شما می رسد. چون این انسان وسعت روح دارد خدا به او بیشتر می دهد و او صلاحیت بیشتر از خدا گرفتن را دارد. پس در دعا و هدیه دادن به زنده ها و اموات، تمام اعمال مستحب خودتان را هدیه بکنید. شما واسطه بشویید که خدا از کانال شما رحمت را به زنده ها و اموات بدهد. گاهی شما می خواهید آبی به درخت برسد. کانالی می زنید و از طریق این کانال آب به درخت می رسد. آب اول به خود کانال می رسد و بعد به درخت می رسد. وقتی شما واسطه ی خیر می شوید که خیر از کانال شما به اموات برسد، اول شما شستشو می شوید و رحمت وعنایت اول به شما می رسد و خیر از کانال شما به دیگران می رسد. در ضمن از شما هم کم گذاشته نمی شود. پیامبر فرمود: اگر آیت الکرسی بخوانید و ثواب آنرا برای تمام اموات در طول تاریخ مومنین بفرستید، خدا ثواب این را به تک تک اموات می دهد. خدا به ازای هر کلمه ی آیت الکرسی یک فرشته خلق می کند که تا روز قیامت برای هدیه دهنده تسبیح می گویند. اگر شما سخاوتمند شدی خدا از شما سخاوتمندانه تر است. روایتی داریم که اگر کسی وارد قبرستان شد و یک سوره برای همه ی اهل قبرستان فرستاد، عذاب از همه تخفیف پیدا می کند و به تعداد افردی که درآن قبرستان دفن هستند حسنه نوشته می شود. این هدیه هایی که شما برای رفتگان می فرستید، اگر آنها از اقوام و خویشان شما باشند، ثواب صله ی رحم هم برای شما اصافه می شود. امام صادق (ع) از یکی از یارانشان پرسید که خوبی به پدر و مادر زنده یا مرده ی خودت می کنی؟
سوال – بعضی مواقع می گویند که ثواب کار خیر را به امامان معصوم هدیه کنید. آیا ما خودمان به این خیرات بیشتر نیازمند نیستیم؟
پاسخ- بهترین ها را باید به بهترین ها هدیه داد. بهترین انسانها معصومین بودند و شما باید بهترین کارهای عمرتان را به آنها هدیه کنید. اگر کسی به ائمه خوبی بکند آنها مدیون نمی مانند. خدا یاد داده است که اگر کسی تهیتی (تهیت فقط سلام نیست در روایات به هر خوبی معنا شده است.) برای شما گفت، شما خوبی او را با خوبی بهتر یا مساوی جواب بدهید چه برسد به اینکه کسی به آنها خوبی بکند. این ادب قرآنی است. ائمه ی ما اگر کسی به آنها بدی می کرد با خوبی به او پاسخ می دادند. یکی از کنیزهای امام حسن مجتبی (ع) یک گل به حضرت هدیه داد و حضرت او را آزاد کرد. در پاسخ اینکه چرا او را آزاد کردید، امام این آیه ی بالا را خواندند. حالا کسی اعمالی انجام داده است و خودش به آن احتیاج دارد ولی خاضعانه آنرا به ائمه هدیه می کند این اعمال خیلی عجیب رشد می کنند. سیدبن طاوس گفته که هر کسی ثواب نماز مستحب خودش را به امام معصوم هدیه دهد آنقدر ثواب نماز افزایش پیدا می کند که نفس از شمارش آن قطع می شود. قبل از مرگ به این فرد می گویند که هدیه ی تو به ما رسید و امروز روزی است که تو باید پاداش و تلافی کردن خوبی های توست، دلت خوش و چشمت روشن باشد به خوبی هایی که خدا برای تو فراهم کرده است. فردی به امام جواد (ع) گفت که من وقتی به حج رفتم. یک روز طواف را به نیت پیامبر و روز بعد را به نیت امام علی (ع) و... تا اینکه روز دهم را به شما هدیه کردم و یک روز را به مادر شما حضرت زهرا هدیه کردم. امام فرمود: این کار را بکن. این بهترین کار است. امام کاظم (ع) پرسیدند که ما یک ختم قرآن را برای پیامبر و ختم قرآن بعدی را برای امام علی (ع) تا اینکه به شما هدیه می کنیم. امام فرمود: اگر این کار را کردید روز قیامت با اهل بیت هستید. پس یک عمل انجام شد ولی نتیجه اش بی نهایت شد. پاسخ اینکه ما می توانیم واسطه ی فیص برای معصومین باشیم یا خیر انیاست که ما نمی توانیم واسطه ی فیض برای آنها باشیم زیرا آنهاخودشان واسطه ی فیض برای ما هستند اما این عمل صدها برابر رشد می کند و دیگر اینکه هدیه باعث محبت می شود و دیگر اینکه وقتی انسان می خواهد عملی را برای معصوم هدیه کند آنرا با کیفیت بهتری انجام می دهد. پس کیفیت اعمال بالا می رود. انسان می تواند همه ی اعمال زندگی اش را به معصوم بدهد، سپس ثواب هدیه ی به معصوم را به پدر و مادرش بدهد. یکی از شاگردان علامه طباطبایی کتابی را نوشتند و پیش ایشان بردند که ببینند که این کتاب برای چاپ مشکلی دارد یا خیر. علامه فرمود که این کتاب خوب است ولی عیبی دارد و آن این است که در مقدمه فقط برای خودت دعا کرده ای. رحمت خدا را واسعه بدان، بخیل نباش و برای همه دعا کن.
دعای امام سجاد (ع) که می فرماید: اللهم الرزقنی التجافی عن الدارالغرور....خدایا ما را آماده ی رفتن بکن.