main logo of samtekhoda

93-01-26-حجت الاسلام والمسلمین حسینی قمی-بررسي ابعاد اشتغال بانوان

برنامه سمت خدا

موضوع برنامه: بررسي ابعاد اشتغال بانوان

كارشناس:حجت الاسلام والمسلمين حسيني قمي

تاريخ پخش: 26/01/93

بسم الله الرحمن الرحیم

و صل الله علی محمدٍ و آله الطاهرین

آقای شریعتی: سلام می‌گویم به همه‌ی بیننده‌های خوبمان، خانم‌ها و آقايان، آرزو مي‌كنم در هر كجا كه هستيد انشاءالله تن و جسم و روحتان بهاري بهاري باشد. خيلي خوش آمديد به سمت خدا امروز. انشاءالله لحظات و دقايقي كه در كنار شما هستيم، لحظات خوبي براي همه ما باشد. حاج آقاي حسيني قمي، سلام عليكم و رحمة الله خيلي خوش آمديد.

حاج آقای حسيني قمي: عليكم السلام و رحمة الله، عرض سلام و  ارادت خالصانه به‌ همه‌ي‌ بينندگان عزيز دارم. پيشاپيش روز ولادت حضرت صديقه‌ي طاهره، روز زن و روز مادر را به همه عزيزان تبريك مي‌گويم. انشاءالله بينندگان عزيز هم كادوهايشان را آماده كنند كه غافلگير نشوند، البته هركس به هر مقداري كه در توانش است. مهم اين است كه ياد باشيم و قدردان باشيم. البته كساني كه توانايي دارند، سراغ يك شاخه گل نروند. جداً يك هديه‌ي قابل توجهي باشد، اما اگر كسي توانايي ندارد، در همان حد شاخه گل كفايت مي‌كند. چون سه هفته بعد سيزده رجب ولادت اميرالمؤمنان(س) است. بنا است كه خانم‌ها يك جفت جوراب به آقايان هديه بدهند.

من در آغاز يك تشكري از مدير محترم شبكه‌ي سه سيما، جناب آقاي زين العابدين بكنم. بينندگان يك خواستي داشتند، به اين خواست احترام گذاشتند. خيلي اصرار داشتند، پيام‌هاي فراوان، شايد صدها و هزاران پيام كه مي‌گفتند: ساعت تكرار پخش برنامه مناسب نيست، يك ساعت خوبي باشد. من تشكر مي‌كنم و به بينندگان هم عرض مي‌كنم كه اين شب‌ها تكرار برنامه را برنامه‌ريزي كردند و يك ساعت خوبي است. مردم معمولاً تا ساعت 11 خواب هستند. اگر 12 نخوابند و دو، سه ساعت ديگر بيدار باشند، مي‌توانند ساعت سه و نيم برنامه را ببينند. امسال سال فرهنگ و اقتصاد است. سالي كه نكوست از بهارش پيداست. من واقعاً از طرف همه‌ي بينندگان تشكر مي‌كنم. از لطفي كه عزيزان دارند و ساعت‌هاي خوب را براي برنامه‌ها مي‌گذارند تشكر مي‌كنم.

ديروز يك برنامه‌اي را از حاج آقاي رفيعي در زلال سخن مي‌ديدم. يك بحث تربيتي و خيلي بحث خوبي بود. خيلي برايم جالب بود. خيلي زود برنامه تمام شد و مدت زيادي نداشت. من فكر كردم كه بعد از اين برنامه چه برنامه‌اي مي‌خواهد پخش شود كه مدت اين برنامه اينقدر كوتاه بود. ديدم برنامه‌ي بعد آداب و رسوم يك سري از مناطق را مي‌گفتند، تقريباً نيم ساعتي اين بحث مطرح بود. رسوم پخش قهوه در مجالس موضوع مورد نظر آن برنامه بود. در يك مجلسي اگر سي نفر هستند، چطور بايد قهوه توزيع كرد، از سمت راست، از سمت چپ. كسي كه مثلاً قهوه را ميل كرد، اگر دوباره قهوه بخواهد، فنجان را تكان مي‌دهد، اگر تكان ندهد، تحويل بدهد، يعني من ديگر قهوه نمي‌خورم. تقريباً نيم ساعتي آداب قهوه بود. گفتم: لابد عزيزان تشخيص دادند اين مقدم بر بحث خوب و تربيتي است.

يك حرفي را در رسانه شنيديم، حرف خيلي قشنگي بود. يكي از تحليل‌گران شبكه‌هاي عربي الجزيره گفته بود: در زماني كه ايراني‌ها مشغول غني سازي اورانيوم بودند، كشورهاي عربي مشغول تنباكو بودند. اينها اورانيوم غني مي‌كردند، ما تنباكو غني مي‌كرديم. آنچه بر ما زيباست و دنيا در شگفت از ملت ما است، در علم و دانش است، در اخلاق و معنويت است. در آداب قهوه و تنباكو نيست. خودشان هم اين را مي‌گويند.

آقای شریعتی: اميدوارم كه واقعاً يك اتفاق خوب بيافتد كه خاص همه‌ي بيننده‌هاي خوب ماست، بارها و بارها خدمت مديران خوبمان گفتيم و پيام‌هاي شما را منتقل كرديم. خيلي از شما متشكرم حاج آقاي حسيني، اميدوارم خدا به شما سلامتي بدهد. بحث امروز را با حضور شما آغاز كنيم. بحث ما در هفته‌هاي گذشته سيره‌ي علوي بود و حاج آقا مباحث خوبي را مطرح كردند و خيلي هم از سفره‌ي ناب نهج‌البلاغه استفاده كرديم. هفته‌ي گذشته ايشان به بحث اشتغال خانم‌ها پرداختند و بازتاب‌هاي متنوعي را در بين بيننده‌ها داشت.   من اولين پيام بيننده‌ي خوبمان را مي‌خوانم.

از برنامه‌ي خوب ما تشكر كردند، اگرچه نظرات كارشناسانتان غير منصفانه و بدون توجه به برخي واقعيات جامعه است. منظورم به طور خاص برنامه‌ي مربوط به اشتغال زنان است. اصولاً به ياد ندارم در تلويزيون برنامه‌اي براي معرفي الگوي كامل حضرت علي و قياس آن با مردان كنوني ديده باشيم و يا تهيه شده باشد. رفتار شما در ايراد ادله و مستندات شرعي در بيان رفتار و كردار زنان طوري است كه انگار خداوند مردان را انسان كامل خلق كرده است. لطفاً حتماً به كارشناس محترمتان بفرماييد، كه هيچ زني دوست ندارد مثل مردان زخمت و سنگواره باشد ولي احساس و ظرافت زن زماني از دست رفت كه مردها غيرت و مردانگي خودشان را فراموش كردند و مسؤوليت نان آوري را نيز به زنان سپردند. اين قانون ثابت تاريخ شده است. كه هر بلايي مي‌خواهيد سر زن‌ها بياوريد، و بعد با وجه‌اي كاملاً حق به جانب باد انتقاد بگيريد. با اشتياق منتظرم شاهد آن باشم كه روزي نامه‌اي در نقد رفتارهاي دور از شريعت و اخلاق و انسانيت آقايان و قياس آن با رفتارهاي اهلبيت از برنامه‌ي شما پخش شود. اميدوارم جسارت و عدالت كافي براي ساخت چنين برنامه‌اي را داشته باشيد.

در پيام موافقي هم بيننده‌ي عزيز ديگري گفتند: چه عجب يك نفر پيدا شد، بگويد: كار كردن زن در بيرون از خانه افتخار نيست. به خدا هزار ايراد دارد، ده تا حسن دارد. من خودم فوق ليسانس دارم، بلافاصله هم خدا دو پسر پشت سر هم به ما داده است. اما همه از مادر خودم تا مادر شوهرم و بقيه مرا به چشم يك دهاتي بي‌سواد نگاه مي‌كنند. مرتب مي‌گويند: جوجه‌كشي راه انداختي و كم كم ديگر داشت باورم مي‌شد كه اشتباه كردم و بايد سر كار مي‌رفتم. اما حرف‌هاي كارشناس برنامه‌ شما مرا دلگرم كرد. كه روزي همه ما دست خداست و كارهاي ما بايد مهر تأييد خدا را بخورد، نه اين و آن. ولي متأسفانه جامعه به زن خانه‌دار، به چشم يك زن الاف نگاه مي‌كند و به زني كه صبح در تاريكي مي‌رود و با هزار مرد نامحرم سر و كله مي‌زند، به چشم زحمت‌كش و به روز و متمدن نگاه مي‌كند كه چون دستش در جيب خودش است، كه تازه اكثر خانم‌ها پولشان را خرج احتياجات خودشان مي‌كنند، تا اينكه بخواهند كمكي براي خانه باشند، باز هم بخاطر برنامه صادقتان ممنون و خسته نباشيد.

در پيام ديگر گفتند: تمام مسائلي را كه در مورد اشتغال زنان گفتيد، ناشي از سياست‌هاي غلط دولت است. وقتي كه از نظر دولت خانه‌داري شغل نيست و يك زن بعد از سي سال كار در خانه‌ي شوهر بايد مثل گداها محتاج بچه‌ها و شوهرش باشد، حتي يك بيمه‌ي بازنشستگي هم ندارد، آيا اين انصاف است كه دولت بگويد: بيمه زنان خانه‌دار آورده ولي خود زنان بايد اين حق بيمه را بپردازند. آخر با چه پولي؟! از حقوقي كه از كار در خانه مي‌گيرد، يا با دزدي از جيب شوهرش؟ آيا دولت نمي‌تواند يارانه‌ي زنان را صرف بيمه‌ي آنها كند؟ آيا انصاف است كه در فيش حقوقي افراد حق اولاد باشد، ولي براي زني كه 24 ساعته در خانه‌ي شوهرش زحمت مي‌كشد، هيچ! اول به سؤالات من خانه‌دار جواب بدهيد، و بعد تمام گناه را به گردن زنان بياندازيد.

در يك پيام ديگري گفتند: با سلام به تهيه‌ي كننده برنامه سمت خدا، لطفاً يك شمشير براي آقاي حسيني تهيه كنيد تا هرچه خانم‌ است تار و مار كنند.

حاج آقای حسيني: بسم الله الرحمن الرحیم. از همه‌ي بينندگان و موافقين و مخالفين تشكر مي‌كنم. چند ساعتي وقت گذاشتم و تك تك پيام‌ها را خواندم. من بدون مقدمه بحث را شروع مي‌كنم.

ما در هفته‌ي گذشته گفتيم و اين هفته هم جمع بندي مي‌كنيم تا به نتيجه سؤالات برسيم. زنان شاغل را مي‌شود به سه قسم تقسيم كرد. خيلي روشن و واضح است. دسته‌ي اول خانم‌هايي هستند كه مشاغلي دارند و بايد بخاطر اين مشاغلشان از آنها تشكر كرد. اوايل انقلاب بانوان ما مجبور بودند بخاطر بيماري‌هايشان به پزشكان مرد مراجعه كنند. امروز به حمدالله خيلي از اين نياز‌ها برطرف شده است. گفتيم در رشته‌هاي تخصصي زنان، فوق تخصصي به خانم‌ها مراجعه كنند، خيلي بهتر است تا اينكه به مردها مراجعه كنند. چه در بيماري‌هاي خاص خودشان و چه در بيماري‌هاي ديگر.

در يكي از پيام‌ها آمده كه شما راضي هستيد كه دختر خانم شما معلم مرد داشته باشد؟ نه! ما از خانم‌هاي فرهنگي تشكر مي‌كنيم. خسته نباشيد و دست مريزاد به آنها مي‌گوييم. خانم‌هاي مديره‌اي كه مديريت مدارس را بر عهده دارند. اين بخش‌ها خيلي روشن است. اين بخش اول است.

البته اين را هم اضافه كنم، ببينيد اينكه آنها با چه نيتي آمدند، اين ديگر بينهم و بين الله است، ببينند با چه نيتي آمدند؟ اين از يك سو است. چون باز در يكي از پيام‌ها بود كه آنها نمي‌خواهند مادري داشته باشند. شما كه نقش مادري را مي‌گوييد، خوب چرا آنها هم بايد نقش مادري داشته باشند. ولي در حقيقت يك خانم معلم، يك خانم مدير، يك خانم پزشك، ايثار كرده، گذشته و رفته اين شغل را پذيرفته است. اين ايثار و مجاهدت است. جداً بايد از اينها تشكر كنيم. او ايثار كرده و ديگران بايد كمك كنند. يعني بايد كار كنند، اگر او ايثار كرده ما به او كمك كنيم مشكلات او را برطرف كنيم. ولي اينكه آيا او لله رفته يا نه، بايد بررسي كنيم. اگر براي خدا رفته واقعاً جهاد است، خدمت بزرگي است. اما بايد مواظب باشد اگر براي خدا است، آنوقت خيلي ملاحظات در آن پيش مي‌آيد. مثلاً اگر خانم پزشك يا متخصصي هست، اگر براي خدمت و ايثار و جهاد رفته است، يك بيماري هم اگر به او مراجعه كرد و گفت: من پول ندارم، از او پول نگيريد. من خبر دارم بعضي از پزشكان اينطور هستند. به منشي سفارش كردند، اگر بيماري آمد و احساس كردي پول درمان ندارد، شما از او پول نگير. يا در يك عمل جراحي هم پول زير ميزي ديگر معنا ندارد. كسي كه لله و في الله آمده اين خدمت را انجام مي‌دهد، او هم ديگر بايد مراقب باشد و خودش را وقف اين خدمت كند. اين بخش اول كه ما خيلي خوشحال هستيم.

بخش دوم خانم‌هاي شاغلي هستند كه در همين پيام‌ها هم آمده بود، خانم‌هايي كه سرپرست خانوار هستند. شوهر كه سرپرست خانواده است، در خانه افتاده و بيمار است يا بد سرپرست است و يا از دنيا رفته است. شوهرش گرفتار كارهايي است كه نان‌آور خانه نيست و خانم‌ها خدمت مي‌كنند. اينها مجبور هستند كار كنند، رفتند و اشتغالاتي را انجام دادند. البته از دو مطلب نبايد غفلت شود. اينطور موارد وظيفه‌ي حكومت است. اگر توزيع ثروت در يك حكومت اسلامي عادلانه باشد، يك زني كه شوهرش را از دست داده نبايد به او بگوييم تو هم مادري كن. هم از بچه‌ها مراقبت كند و هم تا دير وقت كار كند، چون شوهرت را از دست دادي. اگر نظام اسلامي بخواهد به وظيفه‌اش عمل كند، قطعاً بايد براي اين سرپرست خانوارها كاري كنند كه نياز نداشته باشند. ما متأسف هستيم، ما مي‌گوييم حكومت اسلامي است، ولي واقعاً همينطور كه همه مي‌گويند، خيلي فاصله داريم.

من يك چيزي بگويم شايد بينندگان از يك جهت ناراحت شوند. اروپايي‌ها همه چيزشان بد نيست، بعضي قوانين‌شان خوب است. من در يك تحقيق ميداني از نزديك ديدم. در بعضي از كشورهاي اروپايي كه خدمات اجتماعي زياد است، اگر يك خانمي سرپرستش را از دست بدهد، يا سرپرستش معلول بشود، يك معلول در اين خانه سرقفلي براي اين خانه مي‌شود. از بس دولت به اينها خدمت رساني مي‌كند. دولت مي‌آيد به اين خانم مي‌گويد: شما ديگر نمي‌تواني و نان‌آورت را از دست دادي، ايشان معلول است. انتخاب كن. يا من يك نفر را مي‌آورم، در سه شيفت به شوهر معلول شما خدمت كنند، يا نه اگر تو نمي‌خواهي، اين حقوق را به خود شما مي‌دهيم و خودت به ايشان خدمت كن. خانم مي‌گويد: نه، خودم انجام مي‌دهم كه درآمدي هم براي زندگي داشته باشم. مثلاً به اين خانم ماهي هزار دولار مي‌دهند كه از شوهر بيمار و معلولش سرپرستي كند. يعني اكر زن شوهرش معلول شد، يا از دست داد، يا بد سرپرست شد، بايد دولت اسلامي كمك كند. ما چقدر با اينها فاصله داريم؟ واقعاً زن بي‌سرپرست، زن بد سرپرست، زني كه شوهرش معلول است بايد برود دوازده ساعت هم در اين شركت‌ها و مؤسسات خصوصي كار كند، چه وقت مي‌خواهد مادري كند؟ اميدواريم برسيم به آنجايي كه نظام اسلامي به فكر اين خانم‌ها، همين كه اشاره كردند در پيام‌ها، بيمه‌هاي تأمين اجتماعي براي همين است. شايد اين داستان را بينندگان فراوان شنيده باشند.

اميرالمؤمنين(ع) يك پيرمرد يهودي را ديد، كه گدايي مي‌كرد. فرمودند: چرا گدايي مي‌كني؟ تا ديروز كه توان كار داشته است، از نيروي كارش استفاده كردي. امروز كه ناتوان شده، بايد در جامعه‌ي اسلامي گدايي كند. از بيت‌المال زندگي‌اش را تأمين كنيد. اين بيمه‌اي كه امروز اينقدر در دنيا سر و صدا پيدا كرد، 1400 سال پيش اميرالمؤمنين فرمود: هزينه‌ي پيرمردي يهودي از كار افتاده با بيت‌المال است. اين يك واقعيتي است. ما متأسفانه فاصله داريم. يك وقتي عرض كرديم رساله‌ي امام را خوانديم، حديثش را خوانديم، حكومت اسلامي وظيفه دارد اگر كسي براي يك گرفتاري و مشكلي قرض كرد، نتوانست قرضش را ادا كند، مصارف بيت‌المال چيست؟ «إِنَّمَا الصَّدَقاتُ لِلْفُقَراءِ وَ الْمَساكينِ وَ الْعامِلينَ عَلَيْها وَ الْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَ فِي الرِّقابِ وَ الْغارِمين‏» (توبه/60) من اگر براي بچه‌ام مريض بوده، وام گرفتم. الآن نمي‌توانم وام را بپردازم. حكومت اسلامي وظيفه‌اش است كه از بيت‌المال پرداخت كند. «و الغارمين» اينها يك حرف‌هايي است كه نگوييم بهتر است. چون مي‌گوييم انتظارات بيشتر مي‌شود و فاصله‌ها زياد است. پس دسته‌ي دوم كه الآن خودشان مي‌روند، يك خانمي سرپرست خانواده است، يا شوهرش را از دست داده، يا شوهرش معلول است، يا بد سرپرست است، اينها طبيعي است. اشتغال دسته دوم هم طبيعي است.

كسي خدمت امام عسگري(ع) آمد و سؤال كرد: آقا زني است كه شوهرش او را طلاق داده است. در اين مدت طلاق هم نفقه‌ي زن از نظر اسلامي با شوهر است. در ايام طلاق نفقه‌ي زن با شوهرش است. ولي اين مرد نمي‌دهد. از امام سؤال كرد كه اين خانم چاره ندارد، آيا حق دارد از خانه بيرون برود و كار كند؟ زمان امام حسن عسگري حكومت دست ائمه نبوده است. دست عباسي‌ها و خلفاي ظلم بود كه صرف عياشي‌ها و ولگردي‌ها و خوش گذراني‌هايشان مي‌كردند. سؤالشان را با حضرت مطرح كردند، حضضرت هم فرموند: نه اشكالي ندارد. زني كه سرپرستش او را طلاق داده است، هزينه و نفقه‌اش را نمي‌پردازد، فرمودند: مانعي ندارد.